Þegar gerð EES-samningsins stóð sem hæst hafði Jón Baldvin Hannibalsson, þáverandi utanríkisráðherra og helsti arkitekt samningsins merka, gjarnan á orði: „Ófæddu börnin gráta ekki,“ og átti við að engin leið væri að segja fyrir um öll tækifærin sem leyndust í nýjum aðstæðum. Eitt skýrasta dæmið um óvænta möguleika í atvinnurekstri sem skapaðist me...
Lífsafkoma Íslendinga hefur ávallt byggst á því að nýta auðlindir Íslands. Í þúsund ár voru auðlindir Íslands tengdar landinu sjálfu, gróðurlendi og skógi, fiski í ám og vötnum, og fugla- og eggjatöku í björgum. Skógurinn hvarf smám saman, nýttur til húsagerðar og upphitunar. Engir voru málmarnir, hvað þá villt dýr, sem veiða mætti sér til matar. A...
Christian Anton Smedshaug, norskur hagfræðingur sem lengi hefur fjallað um landbúnað og fæðuöryggi, vakti nýlega athygli á því að nokkrir áhættuþættir séu nú að leggjast saman á alþjóðlegum kornmörkuðum. Mest ber þar á vaxandi óvissu við Svartahaf. Stríðið milli Rússlands og Úkraínu hefur í auknum mæli náð til mikilvægra framleiðslu-, orku- og flut...
Gestur nýjasta þáttar Útvarps Bændablaðsins er Margrét Ágústa Sigurðardóttir, framkvæmdastjóri Bændasamtaka Íslands.
Umræðan um aðild Íslands að Evrópusambandinu á undanförnum mánuðum hefur verið umfangsmikil og hagsmunir okkar bænda hafa verið vel kynntir að undanförnu. Spurningin sem þjóðin svarar á laugardaginn er ekki einföld og tekur til flókins hagsmunamats. Fyrir bónda sem stendur frammi fyrir því að byggja fjós, kaupa mjaltaþjón eða taka hundruð milljóna ...
Mikið hefur verið rætt um áhrif ESB aðildar á landbúnað en samkvæmt skýrslu Bændasamtakanna og reynslu annarra landa líkt og Finnlands yrðu áhrifin á landbúnað áþreifanleg. Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtakanna, svarar hér nokkrum spurningum er varða landnotkun, landbúnað sem auðlind og hvaða áherslur þarf að hafa ef til samningsviðræðna ke...
Davíð Þór Björgvinsson er lögmaður á Thales lögfræðiþjónustu og fyrrverandi dómari við Mannréttindadómstól Evrópu. Hann bregst hér við nokkrum spurningum er varða eignarhald og nýtingu auðlinda.
Margrét Einarsdóttir, prófessor við lagadeild Háskólans í Reykjavík, er ein af þeim sem tók saman álitsgerð um forræði á náttúruauðlindum o.fl. í ljósi reglna Evrópuréttar sem birtist á vef Stjórnarráðsins í síðustu viku. Hér bregst hún við nokkrum spurningum um eignarhald og nýtingu auðlinda.
Eignarhald auðlinda og ákvörðunarvald yfir þeim hefur verið til umræðu í tengslum við það hvort Ísland eigi að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið á ný. Álitsgerð um forræði á náttúruauðlindum í ljósi reglna Evrópuréttar var gerð að beiðni ríkisstjórnarinnar og birt á vef Stjórnarráðsins þann 19. ágúst síðastliðinn. Í henni kemur fram að Evró...
Ný áfangaskýrsla um endurskoðun stuðningskerfis íslensks landbúnaðar dregur upp mynd af verulegum breytingum sem fylgdu hugsanlegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Skýrslan segir að tollvernd gagnvart ríkjum ESB myndi falla niður, stærri hluti stuðnings yrði tengdur landi og skilgreindum aðgerðum og stjórnsýsla landbúnaðarstuðnings taki umtalsve...
Finnland gekk í Evrópusambandið árið 1995 þrátt fyrir miklar efasemdir í landbúnaðinum. Þetta segir Esa Härmälä í Útvarpi Bændablaðsins en hann leiddi samningaviðræður Finna um landbúnaðarmál við ESB á fyrri hluta tíunda áratugarins. Hann telur að aðildin hafi haft í för með sér miklar breytingar fyrir bændur, en að finnskur landbúnaður hafi engu ...
Aðildarviðræður við Evrópusambandið myndu hafa veruleg áhrif á landbúnað að mati bæði stjórnvalda og Bændasamtaka Íslands. Þar endar þó samhljómurinn að mestu. Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra telur að viðræður opni ný tækifæri til að styrkja íslenskan landbúnað og lækka matvælaverð, á meðan Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtakanna...
Ein af ástæðunum fyrir því að megnið af bændum ætla að segja nei á laugardaginn er sú að aðildarumsókn myndi fylgja mikil óvissa fyrir rekstur þeirra. Í skýrslu Bændasamtakanna um íslenskan landbúnað og ESB segir að óvissan sem fylgir mögulegum aðildarviðræðum geti sjálf haft áhrif á landbúnaðinn áður en nokkur niðurstaða liggur fyrir. Bændur myndu...
Umræða um mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu hefur einkum snúist um tollvernd, matvæla- verð og stuðningsgreiðslur. Minna hefur verið rætt um greiðslumarkið í mjólkurframleiðslu og aðra framleiðslutengda styrki sem eru grundvallaratriði í íslenska landbúnaðarkerfinu. Fyrir hundruð kúabænda er greiðslumarkið ekki aðeins stjórntæki heldur ver...
Ef markmið okkar Íslendinga og íslenskra bænda er öflug matvælaframleiðsla, blómlegar sveitir og kraftmikil landsbyggð, snýst verkefnið ekki aðeins um að framleiða meira eða ódýrar. Við þurfum að fá meira fyrir það sem við framleiðum. Við verðum að nýta sérstöðuna, hreinleikann, upprunann, söguna, einstök búfjárkyn og framleiðsluhætti og umbreyta þ...
Eftir nokkra daga liggur fyrir hvort Íslendingar vilja taka aftur upp aðildarviðræður við Evrópusambandið. Gestir þáttarins eru Hanna Katrín Friðriksson, atvinnuvegaráðherra, og Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtaka Íslands.
Atvinnuvegaráðuneytið hefur birt áfangaskýrsluna Greining vegna endurskoðunar stuðningskerfis íslensks landbúnaðar, sem unnin er af ráðgjafarfyrirtækinu Nordic Insights. Skýrslunni er ætlað að nýtast bæði við yfirstandandi endurskoðun búvörusamninga og við mat á þeim möguleikum sem hugsanleg aðild Íslands að Evrópusambandinu gæti falið í sér fyrir ...
Þann 29. ágúst verður kosið um hvort hefja skuli að nýju samningaviðræður um aðild að Evrópusambandið. Við erum að kjósa um að fara í samningaviðræður, ekki um aðild að ESB. Náist samningar síðar verður haldin önnur þjóðaratkvæða- greiðsla þar sem þjóðin segir sína skoðun á þeim samning. Þar að auki þyrfti að breyta stjórnarskránni, sem tvö þing þu...
Eignarhald á auðlindum er eitt mikilvægasta hagsmunamál hverrar þjóðar. Það verður ekki lagt að jöfnu við eignarhald á hverjum öðrum atvinnurekstri. Auðlindir eru í eðli sínu annars konar: Staðbundin gæði náttúrunnar, ólík eftir svæðum og nátengd þeim samfélögum sem þær tilheyra.
Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst nk. snýst formlega um hvort hefja eigi aðildarviðræður við Evrópusambandið á ný. Í reynd snýst hún þó um stærra mál: hvort við viljum ganga inn í ferli sem getur leitt til þess að verulegur hluti ákvörðunarvalds færist frá íslenskum stjórnvöldum til sameiginlegra stofnana ESB.
Þegar þjóðin verður spurð hvort hefja eigi aðildarviðræður við Evrópusambandið á ný verður mitt svar nei. Ekki vegna þess að ég hafni Evrópusamvinnu. Ísland á mikið undir góðum samskiptum við Evrópu, EESsamningurinn hefur tryggt okkur aðgang að innri markaðnum og ég skil vel rök þeirra sem horfa til evru, lægri vaxta og aukinnar samkeppni. En ákvör...
Bændasamtök Íslands standa fyrir opnum fundum dagana 16. - 18. ágúst þar sem kynnt verður skýrsla um möguleg áhrif ESB-aðildar á íslenskan landbúnað og samfélagið í heild. Fyrsti fundurinn verður á Hótel Kea, Akureyri, í kvö.d, 16. ágúst kl 20:00.
Búnaðarþing Bændasamtaka Íslands, haldið í Reykjavík þann 14. ágúst 2026, telur að hagsmunir íslensks landbúnaðar séu að standa utan sameiginlegu landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins. Af þeim sökum leggst Búnaðarþing gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu og þar með að hefja á ný viðræður um aðild.
Bjørn Gimming hélt erindi um norskan landbúnað utan Evrópusambandsins á málþingi Bændasamtaka Íslands, Landbúnaður í evrópsku samhengi. Bjørn er formaður norsku bændasamtakanna Norges Bondelag og einn áhrifamesti talsmaður landbúnaðar í Noregi. Norskir bændur sjá hag sínum betur varið utan ESB en innan, en umræður um aðild hafa vaknað af værum blun...
Húsfyllir var á málþingi Bændasamtakanna um landbúnað í evrópsku samhengi sem haldið var fyrr í dag á Hilton Nordica. Málþingið var haldið í aðdraganda aukabúnaðarþings sem haldið verður síðar í dag. Umfjöllunarefni Búnaðarþingsins er að fjalla um og taka afstöðu til mögulegra aðildarviðræðna við ESB. Á Búnaðarþingi í vor var ákveðið að skipa sjö m...
Sigurbjörg Ottesen er formaður milliþinganefndar Bændasamtaka Íslands sem sent hefur frá sér skýrslu um ESB og íslenskan landbúnað. Hún svarar hér nokkrum spurningum um niðurstöður skýrslunnar og segir meðal annars að búgreinarnar myndu breytast mikið frá því sem nú er.
Ingrid Rydberg, sérfræðingur hjá sænsku bændasamtökunum LRF, hélt erindi á málþingi Bændasamtakanna, Landbúnaður í evrópsku samhengi. Fyrirlestur Ingridar fjallaði um áhrif inngöngu Svía í Evrópusambandið og 30 ára reynslu þjóðarinnar á samstarfinu. Þar fjallaði hún sérstaklega um áhrif inngöngunnar á landbúnað í Svíþjóð.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra bregst hér við nokkrum spurningum um niðurstöður skýrslu Bændasamtakanna um áhrif ESB-aðildar á íslenskan landbúnað. Hún segist meðal annars líta svo á að tækifæri felist í ESB-aðild fyrir íslenska bændur og að þeir ættu einmitt, umfram aðra jafnvel, að vilja sjá fyrir víst hvað gæti verið í boði.
Esa Härmälä fór fyrir samninganefnd finnska utanríkisráðuneytisins um landbúnaðarmál í aðildarviðræðum Finna að Evrópusambandinu á fyrri hluta tíunda áratugarins. Hann sagði í erindi sínu á málþingi Bændasamtakanna um íslenskan landbúnað og ESB að reynsla Finna sýni að Evrópusambandið sé óviljugt til að veita varanlegar undanþágur frá sameiginlegri...
Undanfarnar vikur hafa eðlilega snúist um Evrópusambandið og mögulegar aðildarviðræður. Það sem hefur vakið mesta athygli mína er þó ekki ágreiningurinn um aðild eða ekki aðild. Það er hvernig umræðan fer fram.
Umræða um mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu snýst oft um einfaldar spurningar: Fá bændur meiri eða minni styrki? Lækkar matvælaverð? Hverfur tollverndin? Þriðji kafli skýrslu Bændasamtaka Íslands sýnir hins vegar að raunveruleikinn er miklu flóknari en svo. Þar er dreginn upp ítarlegur samanburður á íslenska landbúnaðarkerfinu og sameiginl...
Landbúnaðarstyrkir Evrópusambandsins virðast ætla að halda velli í næstu sjö ára fjármálaáætlun sambandsins, þrátt fyrir vaxandi þrýsting um aukin útgjöld til varnarmála, samkeppnishæfni og utanríkismála. Diplómatar segja niðurskurð á styrkjum til bænda vera pólitískt óframkvæmanlegan kost eftir umfangsmikil mótmæli bænda víða um Evrópu undanfarin ...
Fullyrðingar um aðild Íslands að Evrópusam- bandinu geti lækkað matvæla- verð um allt að 25% hafa verið áberandi í umræðunni undanfarið. Fremstur í flokki hefur farið formaður utanríkismálanefndar, Erna Bjarnadóttir. Pawel Bartoszek, sem hefur jafnframt haldið því fram að slíkt eigi einnig við um skyndibita og algenga rétti á veitingastöðum.
Um þessar mundir virðist varla hægt að koma á tjaldvæði, sundstað, fjölskylduboð, fund eða kaffistofu án þess að umræðan berist að ESB. Fólk er að reyna að átta sig á hvað möguleg endurvakning aðildarumsóknar Íslands að ESB myndi þýða. Hverjir eru kostirnir? Hverjir eru gallarnir? Og hvað myndi þetta kosta?
Guðrún Hafsteinsdóttir, Pawel Bartiozek og Þórarinn Ingi Pétursson eru gestir 20. þáttar Útvarps Bændablaðsins en til umræðu eru Evrópusambandsmál.
Margrét Gísladóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í landbúnaði, og Benedikt S. Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka verslunar og þjónustu, eru gestir 19. þáttar Útvarps Bændablaðsins.
Ein mikilvægasta spurningin sem svara þarf í mögulegum aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið, eru áhrif aðildar á íslenskan landbúnað. Bændur á Íslandi hafa lengi kallað eftir betri starfsskilyrðum í landbúnaði. Fjölmargir ólíkir þættir skapa starfsumhverfi bænda. Dæmi um slíka þætti eru afurðaverð til bænda, kostnaður við rekstraraðföng, krö...
Í aðdraganda viðræðna við stjórnvöld um nýja búvörusamninga ríkir óvissa meðal bænda um hvað taki við sem torveldar mjög ákvarðanir í rekstri búa. Við það bætist einnig sú óvissa hvað taki við ef þjóðin greiðir atkvæði með að hefja viðræður að nýju um aðild Íslands að ESB. Það er því ekki úr vegi að skoða þann mun sem liggur í stuðningskerfi bænda ...
Á undanförnum árum hefur ítrekað verið gripið til umfangsmikilla „björgunarpakka“ innan ESB til að verja atvinnulíf, orkuöryggi og matvælaframleiðslu gegn margvíslegum áföllum á alþjóðavettvangi. Fyrst kom tímabundið ríkisaðstoðarkerfi vegna Covid-19 og síðan sérstakur stuðningur vegna innrásar Rússlands í Úkraínu. Aðildarríki ESB nýttu þessi úrræð...
Utanríkismálanefnd Alþingis bað undirritaðan um umsögn um hvort halda beri áfram viðræðum við Evrópusambandið um aðild. Umsögn mína byggði ég á gögnum sem unnin voru í landbúnaðartíð minni í samvinnu við Bændasamtökin.
Bændasamtök Íslands (BÍ) segja í umsögn, um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (ESB), að óvissan vegna mögulegra aðildarviðræðna sé landbúnaðinum ákaflega skaðleg, þar sem hún hafi kælandi áhrif á fjárfestingar í landbúnaði – einkum ef þær dragist á langinn.
„Óásættanlegt er að ganga til aðildarviðræðna að þjóðinni forspurðri og án þess að ítarleg greining liggi fyrir um samningsmarkmið, hagsmuni og áherslur í slíkum samningaviðræðum. Allar forsendur eru til þess að slík umræða geti farið fram á upplýstan, uppbyggilegan og lýðræðislegan hátt og sé eðlilegur undanfari þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort far...
Mikil umræða á sér nú stað í við eldhúsborð og á netmiðlum landsins um kosti og galla ESB aðildar. Þetta er mikilvæg umræða en það er líka mikilvægt að kappi fylgi forsjá og að við sýnum ákveðna auðmýkt gagnvart þessu stóra viðfangsefni. Ég hef lengi búið innan ESB og get vottað um það að þetta er ekki brennandi hús, að öll sambandsríkin eru fullva...
Þegar aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið hófust á árunum 2009–2010 var strax ljóst að landbúnaðarmál yrðu meðal þeirra málaflokka þar sem reyndi á grundvallaratriði. Starfsumhverfi íslensks landbúnaðar mótast af norðlægri legu landsins, einangruðum búfjárstofnunum og því að framleiðslan miðar fyrst og fremst að því að þjóna innanlandsmarka...
Óvissa um ESB, endurskoðun búvörusamninga og vernd heimila bænda eru meðal þeirra mála sem Trausti Hjálmarsson, formaður Bændasamtaka Íslands, talaði um í setningarræðu Búnaðarþings í morgun.
Manni hefur verið kennt, að ef maður veit ekki, sé best að spyrja. Því er þessi grein skrifuð.
Samtökin „Til vinstri við ESB“ voru stofnuð í kjölfar fundar sem Ögmundur Jónasson hélt í Þjóðmenningarhúsinu í Reykjavík þann 10. janúar í vetur.
Tæplega 79% þingmanna norska stórþinginu greiddu í liðinni viku atkvæði gegn þingsályktunartillögu þingmanna Venstre um að ríkis- stjórn Noregs léti kanna möguleika á aðild ríkisins að Evrópusam- bandinu.
Halldór Runólfsson, fyrrverandi yfirdýralæknir, varar eindregið við því að Ísland samþykki frjálst flæði lifandi dýra í hugsanlegum aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Slíkt, segir hann, myndi óhjákvæmilega leiða til innflutnings alvarlegra dýrasjúkdóma og valda íslenskum landbúnaði og fæðuöryggi óbærilegu tjóni. Halldór telur raunhæft að Ísland f...
Bændasamtök Íslands (BÍ) setja sig ekki upp á móti því að áframhald viðræðna við Evrópusambandið (ESB) sé borið undir þjóðina.
