Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 ára.
Skódi ljóti spýtir grjóti
Á faglegum nótum 31. október 2017

Skódi ljóti spýtir grjóti

Höfundur: Vilmundur Hansen

Flestir Íslendingar þekkja Skoda-bifreiðar af góðu þrátt fyrir að í eina tíð hafi stundum verið sagt Skódi ljóti spýtir grjóti og drífur ekki nema niður í móti. Færri vita líklega að á öðrum áratug síðustu aldar var Skoda stærsti dráttarvélaframleiðandi í Austur-Evrópu.

Árið 1858 setti Waldstein greifi á fót málmbræðslu og járnsmiðju í tékknesku borginni Plzen. Hugmyndin var að framleiða tæki og íhluti fyrir sykurmyllur, brugghús, námuvinnslu, járnbrautir og annað sem tillegðist.

Ellefu árum seinna, 1869, keypti verkfræðingurinn, Plzen-búinn og framtaksmaðurinn Emil Skoda fyrirtækið og víkkaði út starfsemi þess og hóf framleiðslu á vopnum. Framleiðslan gekk vel og ekki síst framleiðsla á vopnum og við upphaf seinni heimsstyrjaldarinnar var Skoda einn stærsti vopna­framleiðandi í Austur-Evrópu.

Fyrstu ökutækin

Skoda hóf framleiðslu fyrstu ökutækjanna, bíla og dráttarvéla, á árum heimsstyrjaldarinnar fyrri. Árið 1917 hóf Skoda framleiðslu á vörubílum á beltum til vöru- og vopnaflutninga við erfiðar aðstæður. Um miðjan þriðja áratug síðustu aldar keypti Skoda fyrirtæki sem framleiddi vélknúna plóga og bifreiðar.

Fyrsti alvöru traktorinn

Árið 1926 kom fyrsta alvöru dráttarvélin frá Skoda á markað, týpa HT-30, og var með fjögurra strokka vél sem gekk fyrir steinolíublöndu. Næstu þrjú árin voru 750 slíkir framleiddir. Í kjölfar HT-30 kom minni tveggja strokka traktor sem kallaðist HT-18 og fram til 1936 var hann endurbættur þrisvar sinnum áður en framleiðslu hans var hætt. Næst á eftir HT-18 kom HT-25 sem svipaði til forvera síns en aðeins kraftmeiri.

Á þriðja áratug tuttugustu aldarinnar voru gerðar talsverðar breytingar og endurbætur á bæði HT-30 og HT-18 týpunum. Nýjar týpur, HT-33 og HT-40, byggðar á þeim gömlu voru kynntar 1937 og var HT-40 fyrsti dísiltraktorinn frá Skoda.

Seinni heimsstyrjöldin

Skoda hóf framleiðslu á beltadráttarvélum til hernaðar í seinni heimsstyrjöldinni sem kölluðust Skoda WD-40 HP. Eftir lok styrjaldarinnar var framleiðslu Skoda skipt upp í annars vegar framleiðslu á bifreiðum og hins vegar dráttarvélum.

Strax í lok heimsstyrjaldarinnar kom á markað dísildráttarvél sem kallaðist Skoda 30 sem var fimm gíra og 30 hestöfl við 1500 snúninga hraða. Sá traktor naut mikilla vinsælda og gekk framleiðsla hans vel allt til 1953 þegar henni var hætt. Alls munu hafa verið framleiddir um 8000 slíkar dráttarvélar.

Verksmiðjur Skoda voru ríkisvæddar í seinni heimsstyrjöldinni og þrátt fyrir velgengni Skoda 30 fór allt á verri veg í rekstri fyrirtækisins og framleiðsla þess á dráttarvélum dróst verulega saman.

Einkavætt að nýju

Eftir langan og erfiðan rekstur fóru verksmiðjur Skoda árið 1989 í einkavæðingarferli sem stóð til 1992. Sama ár keypti fyrirtækið tvær bifreiðaverksmiðjur, Tatra og LIAZ, til að tryggja reksturinn.


Þrátt fyrir góðan vilja héldu fjárhagsörðugleikar að hrjá rekstur Skoda Holdings, eins og fyrirtækið hét eftir einkavæðinguna.

Skoda er í dag hluti af Volkswagen Group.

Skylt efni: Skoda | Gamli traktorinn

Stækka ræktarland og fjölga vörutegundum
Fréttir 20. júní 2024

Stækka ræktarland og fjölga vörutegundum

Hvítlauksbændurnir í Neðri-Brekku í Dölum fengu nýlega tvo styrki úr Matvælasjóð...

Verðlaunuðu góðan árangur
Fréttir 20. júní 2024

Verðlaunuðu góðan árangur

Tabea Elisabeth Schneider hlaut verðlaun fyrir besta árangur á B.S. prófi þegar ...

Fuglum fækkar vegna óveðurs
Fréttir 20. júní 2024

Fuglum fækkar vegna óveðurs

Samkvæmt fuglatalningu varð algjört hrun í fjölda fugla á Norðausturlandi þegar ...

Óhrædd að takast á við áskoranir
Fréttir 19. júní 2024

Óhrædd að takast á við áskoranir

Tilkynnt var um ráðningu Margrétar Ágústu Sigurðardóttur í starf framkvæmdastjór...

Halla færir út kvíarnar
Fréttir 19. júní 2024

Halla færir út kvíarnar

Halla Sif Svansdóttir Hölludóttir, garðyrkjuframleiðandi og eigandi garðyrkjustö...

Sala Búvís stöðvuð
Fréttir 19. júní 2024

Sala Búvís stöðvuð

Samkeppniseftirlitið hefur komið í veg fyrir að Skeljungur kaupi Búvís ehf. þar ...

Heitt vatn óskast
Fréttir 19. júní 2024

Heitt vatn óskast

Bláskógaveita, sem er í eigu sveitarfélagsins Bláskógabyggð, hefur óskað eftir t...

Minni innflutningur og meiri framleiðsla
Fréttir 19. júní 2024

Minni innflutningur og meiri framleiðsla

Um 300 tonn af nautakjöti voru flutt inn á fyrstu fjórum mánuðum ársins 2024.