Undanfarin ár erfið og fyrirtækin klóra sig ekki sjálf út úr vandanum
Ferðalangar hafa í miklum mæli sótt höfuðstað Norðurlands, Akureyri, heim nú í vetur. Skíðatíð stendur sem hæst og leggja margir land undir fót til að fara á skíðasvæðin hér og hvar um norðanvert landið. Ný lyfta er í Hlíðarfjalli og einnig á Sauðárkróki, sem dregur skíðafólk að, og þá sé búið að byggja skíðasvæði á Siglufirði upp að nýju eftir snjóflóð.
„Fólk sem kemur norður í skíðaferðir sækir gjarnan fleiri en eitt svæði heim, það fer á milli og prófar fleiri skíðasvæði í nágrenninu,“ segir Arnheiður Jóhannsdóttir, framkvæmdastjóri Markaðsstofu Norðurlands. Sprenging hefur orðið í gönguskíðaiðkun og hótel á svæðinu hafi boðið upp á námskeið og ferðir í þeirri grein. Einnig hafi fjallaskíðamennska sótt mjög í sig veðrið og kjöraðstæður til að stunda þá grein séu við Eyjafjörð.
Arnheiður segir að komandi sumar líti vel út og mannaráðningar fyrir ferðatíðina byrji ágætlega. „Það er mikill ferðahugur í erlendum ferðamönnum og margir bóka lengri ferðir en áður. Við gerum ráð fyrir að sumarið verði blanda af erlendum og innlendum ferðamönnum og ef ekki kemur upp eitthvað óvænt tengt heimsfaraldri sjáum við ekki annað en að sumarið verði gott og ferðalangar á faraldsfæti fram á haust,“ segir hún. Arnheiður fagnar því að nú hefur öllum takmörkunum sem fylgdu heimsfaraldri kórónu- veirunnar verið aflétt.
Reynt á þolgæði og útsjónarsemi
„Undanfarin tvö ár hafa verið ferðaþjónustunni gríðarlega erfið og það hefur mikið reynt á þolgæði og útsjónarsemi rekstraraðila. Óvissan hefur verið algjör og um tíma þurrkuðust markaðir út. En það má segja að Norðurland hafi komið einna best út úr þessum heimsfaraldri sem hefur gert okkur lífið leitt þessi ár. Það er mikil uppbygging fram undan og óvissa enn fyrir hendi, margar brekkur sem eftir er að klífa, en mér finnst staðan vera nokkuð góð t.d. varðandi sumarið og eins mun margt breytast til betri vegar gangi áform nýs flugfélags, Niceair, á Akureyri eftir,“ segir hún.
Arnheiður segir að ferðaþjónustan á Norðurlandi hafi komið betur út en í öðrum landshlutum, tekist hafi að aðlaga reksturinn breyttum forsendum og ná inn sterkum innanlandsmarkaði, „sem segja má að hafi haldið fyrirtækjunum gangandi í gegnum þessi ár“, segir hún. Þar af leiðandi eru flest fyrirtæki á norðanverðu landinu enn til staðar þó sum séu í breyttu formi frá því sem áður var. „Innlendi markaðurinn hefur verið mjög sterkur fyrir norðan undanfarin ár, Akureyri, Húsavík, Siglufjörður og Mývatnssveit hafa mikið aðdráttarafl og margir voru á ferli á þessum slóðum og héldu greininni gangandi.“ Arnheiður segir þó að mörg fyrirtæki hafi lent í kröppum dansi yfir kórónuveirutímann og skorið allt niður hjá sér. „Við höfum því miður misst gott fólk út úr greininni og mikla þekkingu.“
Þörf fyrir mikinn stuðning
Ljóst er að sögn Arnheiðar að greinin þurfi á miklum stuðningi að halda varðandi þá uppbyggingu sem fram undan er í ferðaþjónustu en stærsti vandinn sem við blasir er lítil eiginfjárstaða, mikil söfnun skammtímaskulda og ósjálfbær skuldsetning margra félaga. Mikil skuldasöfnun hafi átt sér stað á tímabili heimsfaraldursins og morgunljóst að mörg félög ráði ekki við þá stöðu. Hún sé þó misjöfn eftir því í hvaða greinum fyrirtækin starfi, bílaleigur komi einna best út, hópferðafyrirtæki og þeir veitingastaðir sem höfðu erlenda ferðamenn sem helsta markhóp koma verst út. „Þetta hefur verið upp og ofan á milli fyrirtækja og greina í ferðaþjónustunni, við höfum til að mynda heyrt af því að veitingastaðir sem gera út á innlenda ferðamenn hafi átt sín bestu ár á meðan heimsfaraldurinn stóð yfir. Það skiptast á skin og skúrir,“ segir hún.
Hefja fjárhagslega endurskipulagningu í haust
Markaðsstofa Norðurlands hélt í liðinni viku fundi ásamt KPMG um framtíð ferðaþjónustunnar á Norðurlandi þar sem farið var yfir stöðuna og tækifæri framtíðar. Þeir voru haldnir á Akureyri og Varmahlíð. KPMG hefur gert greiningu á fjárhagslegri getu ferðaþjónustunnar til að mæta líklegri fjölgun erlendra ferðamanna til landsins á næstu misserum og einnig er í skýrslunni að finna greiningu á getu greinarinnar til að ráða fram úr þeim fjárhagsvanda sem heimsfaraldurinn leiddi af sér. Eins er fjallað um hvaða úrræði gætu helst gagnast til að vinna sig út úr þeirri stöðu sem greinin er í.
Arnheiður segir að þegar háannatíð sumarsins í ferðaþjónustunni lýkur þegar líður á haustið muni félög í ferðaþjónustu hefja fjárhagslega endurskipulagningu sína. „Það er alveg á tæru að fyrirtækin munu varla ná að klóra sig alein og sjálf út úr þessum vanda. Við vonum að stjórnvöld muni standa vel með ferðaþjónustunni áfram líkt og áður og aðstoða fyrirtækin í gegnum skuldavandann og styðja þau við nýsköpunar- og þróunarverkefni sem fram undan eru til að flýta endurreisn greinarinnar.“
