Vilja leyfi til að flytja inn laxahrogn

Landeldisbændur á Búnaðarþingi lögðu fram þrjár umfangsmiklar tillögur sem snerta kjarnaverkefni greinarinnar næstu ár.

Tillögurnar lúta að uppbyggingu innlendrar framleiðslu á lífrænum áburði, nauðsyn þess að stjórnvöld veiti atvinnugreininni svigrúm við þróun langtímalausna í meðhöndlun fiskeldismykju og formlegri endurskoðun reglna um innflutning laxahrogna. Allar tillögurnar snúa að rekstraröryggi, sjálfbærni og framtíðarfjárfestingum í vaxandi grein.

Innflutningur laxahrogna

Fundurinn lagði fram tillögu sem snýr að reglum um innflutning laxahrogna sem eru samkvæmt gildandi reglum óheimilar. Fundurinn telur þetta fyrirkomulag hamla vexti greinarinnar þar sem fyrirtækin séu háð einum innlendum framleiðanda og hafi ekki aðgang að fjölbreyttum erfðalínum eða samkeppnishæfu verði.

Í rökstuðningi er vísað til erfðabreytileika, samkeppnisstöðu, tækniframfara í sjúkdómavörnum og áhættumats og bent á að fjármögnunaraðilar hafi lýst áhyggjum af núverandi fyrirkomulagi. Rekstraröryggi sé einnig takmarkað þar sem framleiðandinn sé staðsettur nærri virkri eldstöð.

Fundurinn vill að stjórnvöld framkvæmi formlega endurskoðun, uppfæri áhættumat og leggi fram valkosti fyrir framtíðarfyrirkomulag innflutnings.

Efling innlendrar framleiðslu á lífrænum áburði

Deildarfundurinn beindi því til Bændasamtaka Íslands að beita sér fyrir því að stjórnvöld komi að vinnu við uppbyggingu innlendrar framleiðslu á áburði úr lífrænum hliðarstraumum úr landbúnaði, þar á meðal frá landeldi, svínarækt og alifuglarækt, í samstarfi við hagaðila, og tryggi nauðsynlega fjárveitingu til slíkrar uppbyggingar.

Í rökstuðningi er bent á að hækkandi verð á tilbúnum áburði, aukin óvissa í heimsmálum og mikilvægi fæðuöryggis kalli á að Ísland efli eigin framleiðslugetu. Með því að umbreyta hliðarstraumum í verðmæti megi draga úr innflutningsþörf, styrkja hringrásarhagkerfi og minnka gjaldeyrisútflæði.

Slík uppbygging krefjist samhæfðrar stefnumótunar milli ráðuneyta, stofnana og atvinnugreina. Fundurinn telur Bændasamtökin eiga að knýja á um að vinna við greiningu, stefnumótun og fjármögnun hefjist formlega og ljúki eigi síðar en fyrir árslok 2026.

Þróun lausna fyrir fiskeldismykju

Fundurinn hvatti einnig stjórnvöld til að sýna skilning á þeirri vinnu sem landeldisfyrirtæki hafa undanfarið lagt í til að finna langtímalausnir í meðhöndlun fiskeldismykju. Fyrirtækin undirrituðu í september 2025 viljayfirlýsingu um samræmda vinnu og hafa greint þrjár raunhæfar sviðsmyndir til framtíðar: Notkun þurrkaðrar mykju sem lífræns áburðar, lífgas- og áburðarframleiðslu og framleiðslu lífkols með varmaniðurbroti.

Allar þessar leiðir eru tæknilega flóknar og mikið regluverk í kringum þær. Þær krefjast rannsókna, leyfisveitinga, fjárfestinga og náins samráðs við stjórnvöld. „Fyrirtækin geta því ekki uppfyllt öll skilyrði í starfsleyfum fyrr en þessi vinna er komin lengra. Þetta millibilsástand skapar bæði óvissu og óöryggi sem aðeins verður leyst með skýrum stuðningi og samvinnu stjórnvalda,“ segir í tillögu fundarins.

Fundurinn telur brýnt að stjórnvöld og stofnanir veiti atvinnugreininni svigrúm, meðal annars með sveigjanleika í tímamörkum og leyfisveitingum á meðan þróunin á sér stað, og að samstarfið verði formfest.

Lárus áfram formaður

Lárus Ásgeirsson, stjórnarformaður Laxeyjar, var kjörinn til að gegna formennsku deildar landeldisbænda á fundinum. Auk hans sitja í stjórn Steinþór Pálsson, forstjóri, Thor Salmon, Jón Kjartan Jónsson, framkvæmdastjóri Samherja Fiskeldis, og Stefán Ágústsson, framkvæmdastjóri rekstrarsviðs hjá First Water, sem óráðið er hver verður.