Skógarjarðvegur góð kolefnisgeymsla
– Öflug skógarauðlind
Mestur kolefnisforði er í efsta lagi jarðvegs sem er stærsta kolefnisgeymsla heims. Lífið í skóginum var þema á árlegri fagráðstefnu skógræktar.
Margþætt áhrif skóga á lífríki staðar, mikilvægi góðrar undirbúningsvinnu og ríkulegs samráðs voru rædd á ráðstefnunni þar sem gæðaviðmið um val á landi til skógræktar voru kynnt ásamt annarri útgáfu rannsóknarverkefnisins Skógvistar.
15% ræktarlands til skógræktar
Brynjar Skúlason skógerfða- fræðingur sagði frá gæðaviðmiðum um val á landi til skógræktar fyrir hönd vinnuhóps sem staðið hefur að gerð þeirra hjá Landi og skógi. Gæðaviðmiðin hafa verði kynnt eftir mikið samráð og koma væntanlega út í vor. Kveðið var á um gerð gæðaviðmiða í Land og líf sem er landsáætlun stjórnvalda í landgræðslu og skógrækt en hún kemur til endurskoðunar að ári.
Brynjar kynnti kortlagningu sem var gerð á góðu og mjög góðu ræktunarlandi þar sem stór hluti af framræstu votlendi flokkast sem gott eða mjög gott ræktunarland. Lagt sé til sem viðmið að 15% af því geti verið nýtt til skógræktar enda eykur skógarskjólið uppskeru og uppskeruöryggi. Sumum þykir talan há og öðrum lág.
Afdráttarlaus afstaða er ekki tekin í gæðaviðmiðunum, sagði Brynjar um hvort eigi að endurheimta framræst votlendi utan ræktunarlandsins frekar enn að rækta þar skóg, heldur skoða hvern stað fyrir sig. Notast eigi við vistfræðilykil Náttúrufræðistofnunar hvað varðar óraskað votlendi, það skuli undantekningalaust látið óhreyft. Einnig kveði í gæðaviðmiðunum á um að tillit sé tekið til menningarminja og annarra sérkenna, til að mynda útsýnis. Notkun gæðaviðmiðanna er ætlað að skýra og einfalda vinnslu við umsóknir um framkvæmdaleyfi til skógræktar, bæði fyrir þann sem ætlar að hefja skógrækt og fyrir sveitarfélög að afgreiða slík leyfi.
Fjölþætt hlutverk skóga
Íslenskur burðarviður, greining á hættusvæðum í gróðureldum og mannlíf í skjóli skóga var meðal þess sem einnig var á dagskrá. Skýrt kom fram að grundvöllur góðs árangurs og forðunar á fyrirsjáanlegum vandkvæðum er góð undirbúningsvinna og ljóst að ávinningur af ríkulegu þverfaglegu samtali og samráði er mikill. Eitt af því sem var kynnt var nýr staðall um sjálfbæra skógrækt.
„Segja má að staðall um sjálfbæra skógrækt taki við þar sem gæðaviðmiðunum sleppir, íslenska leiðin er að skógur sé orðinn skógur um leið og skóflunni er stungið niður“ sagði Úlfur Óskarsson, skógfræðingur hjá Landi og skógi, í sínu erindi þar sem hann kynnti nýjan staðal sem veitir samræmdan ramma fyrir skipulag, hönnun og umhirðu skóga í takti við sjálfbærnimarkmið, lög og alþjóðasamninga. Staðallinn er öllum aðgengilegur í boði Lands og skógar og getur verið liður í að stuðla að því að til verði öflug skógarauðlind.
Rannsóknarverkefnið Skógvist II
Í landsáætluninni Land og líf er einnig lögð áhersla á að rannsaka áhrif breyttrar landnotkunar á líffræðilega fjölbreytni sem oft hefur verið deilt um. Ítarlega var sagt frá rannsóknarverkefninu Skógvist II sem er annar hluti verkefnis sem unnið var á árunum 2002-2005 og fól í sér að rannsaka áhrif skógræktar í landi sem áður var mólendi á líffræðilegan fjölbreytileika.
Mælireitir í Skorradal voru rannsakaðir aftur nú 20 árum síðar en í fyrri hlutanum voru reitir í skógum í Fljótsdalshéraði einnig rannsakaðir. Reitirnir samanstanda af misgömlum furu-, greni- og birkiskógum og samanburðarmæling var gerð í beittu mólendi. Markmið rannsóknarinnar hækkuðum aldri skóga og að langmestur kolefnisforði sé í efstu 10 cm jarðvegarins, þar bindist mest. Kristín sagði skóga hafa Mynd eks Íslands, sagði frá verkefni Lands og skógar um tegundaval og áréttaði mikilvægi þess að draga var að skoða hvernig aldur skógar hefur áhrif á líffræðilega fjölbreytni og kolefnisforða skógarins.
„50% kolefnis er geymt í jarðveginum í þroskuðum skógi,“ sagði Kristín Sveiney Baldursdóttir, skógfræðingur hjá Landi og skógi. Hún sagði kolefni aukast með veruleg áhrif á eiginleika jarðvegs meðal annars með uppsöfnun lífræns efnis. Hún sagði jarðveg vera stærstu geymslu kolefnis á jörðinni.
Mikill munur er á líffræðilegri fjölbreytni í lauffallandi skógi samanborið við greniskógi samkvæmt niðurstöðum sem Járngerður Grétarsdóttir frá Náttúrufræðistofnun sagði frá mælingum á reitunum í Skorradal. Flestar tegundir fundust í beittu mólendi sem mælt var til samanburðar en fæstar í greniskógi.
Tegundaval í landgræðslu og skógrækt
Farið var yfir þær tegundir sem notaðar hafa verið í landgræðslu og skógrækt. Skúli Skúlason, vatnalíffræðingur og þróunarfræðingur, prófessor við Háskólann á Hólum og sérfræðingur hjá Náttúruminjasafni saman stöðu þekkingar, greina tegundanotkun, gera áhættumat og leiðbeiningar og að lokum að draga saman í skýrslu til kynningar. Hann sagði mikinn árangur nást með samráðsnálgun verkefnisins. Hún byggir á náinni samvinnu við hagaðila út frá aðferðafræði svokallaðrar vistkerfisnálgunar sem stuðlar að jafnvægi þriggja meginmarkmiða aðildarþjóða Sameinuðu þjóðanna, sjálfbærri nýtingu, verndun vistkerfa og jafnri deilingu ágóða.
Ráðstefnan var haldin á Hellu en ráðstefnustaður er breytilegur ár frá ári. Land og skógur, Landbúnaðarháskóli Íslands, Skógræktarfélag Íslands og Bændasamtök Íslands standa að ráðstefnunni. Ráðstefnugestir fóru að þessu sinni í heimsókn í Gunnarsholt og sungu yfir kvöldverði. Söngbókin er stórfín og hana er hægt að nálgast á vefsvæði ráðstefnunnar á island.is.
