Fílar nota lækningajurtir markvisst
Mynd / Gígja Helgadóttir
Utan úr heimi 15. október 2026

Fílar nota lækningajurtir markvisst

Höfundur: Edda Kristín Sigurjónsdóttir

Afríkufílar nota fjölmargar ólíkar lækningajurtir til að meðhöndla sig og aðra fjölskyldumeðlimi þegar veikindi herja á.

Rannsakendur, sem meðal annars eru frá Þjóðminjasafni Kenía og Brown-háskólanum í Bandaríkjunum, komust að þessari niðurstöðu eftir að taka viðtöl við fólk sem býr og starfar í nánd við fílana á Mount Elgon-svæðinu í vesturhluta Kenía. BBC greinir frá.

Fíll að snæðingi í Kenía á dögunum. Mynd / Gígja Helgadóttir

Skógurinn náttúruapótek

Rannsakendur segja fílana nota yfir 35 tegundir jurta. Þekkt er að 25 af þeim hafi lækningamátt. Þeir kalla skóginn náttúruapótek fílanna.

Þekkt er að fílar sækist í hella þar sem þeir nota tennurnar til að sækja sér sölt og steinefni sem nýtast þeim sem fæðubótarefni. Í rannsókninni er sjónum beint að þessari sömu tegund fíla og ályktað að þeir noti valdar jurtir markvisst til lækninga. Þekkt er að mörg dýr sæki í ákveðnar jurtir sér til heilsubótar.

Skráð voru tilfelli þar sem fílar völdu ákveðnar tegundir plantna þegar þeim virtist líða illa. Nefnt er dæmi um Angurweet Coleus barbatus, blómplöntu af varablómaætt sem er skyld álfamöttli, og því lýst hvernig fílskýr tuggðu jurtina og gáfu kálfum sínum. Jurtin inniheldur efni sem lina magaverki.

Ávinningur að vernda skógana

Tekin voru viðtöl við íbúa á svæðinu í kringum Mount Elgon og rannsakendur unnu með sérfræðingum á svæðinu í að bera kennsl á jurtirnar sem fílarnir nota. Afríski fíllinn er talinn þurfa að háma í sig um einn tuttugasta af líkamsþyngd sinni á hverjum degi, 100300 kg af plöntum.

Dr. Elodie Freymann, prófessor við Brownháskólann, er einn aðalrannsakendanna. Hún segir rannsóknina vekja spurningar um það hvort eyðilegging náttúrulegra heimkynna dýra og manna, svipti þau þeim náttúrulegu lækningajurtum sem þau þurfa til að þrífast.

Í samtali við BBC segir Freymann það sameiginlegan ávinning að vernda skógana og þessi náttúrulegu apótek.

Framhaldsrannsókn hafin

Fílar hafa lengi vakið forvitni mannanna. Þeir eru félagsdýr og nýta sér flókin samskiptakerfi. Félagskerfi þeirra einkennist af mæðraveldi, segir á Vísindavefnum, þar sem kjarni hjarðarinnar samanstendur af einni eða fleiri gömlum kúm og kvenkyns afkomendum í nokkra ættliði. Vald elstu kýrinnar er alla jafna ótvírætt en við fráfall hennar tekur dóttir hennar við. Tarfarnir yfirgefa hópinn við 8–13 ára aldur, þefa hver annan uppi og mynda svokallaða piparsveinahjörð. Þegar tarfarnir eldast draga þeir sig í hlé en kýrnar halda ávallt hópinn.

Framhaldsrannsókn er þegar hafin á greiningu þeirra plantna sem fílarnir á Elgon-svæðinu sækja í, með það að sjónarmiði að kanna hvort þar leynist upplýsingar til lyfjaþróunar.

Eins verður sjónum beint að plöntuvali fílanna miðað við líkamlegt ástand og tengsl þar á milli rannsökuð.

Skylt efni: utan úr heimi

„Spjallað“ við kýr
Á faglegum nótum 9. janúar 2023

„Spjallað“ við kýr

Atferli, hegðun, útlit og ástand nautgripa getur gefið gríðarlega mikilvægar upp...

Skógarbændur og Bændasamtök Íslands
Á faglegum nótum 5. janúar 2023

Skógarbændur og Bændasamtök Íslands

Á aðalfundi Landssambands skógareigenda (LSE) sem haldinn var í Borgarnesi í maí...

Lífræn framleiðsla – nú er lag
Á faglegum nótum 5. janúar 2023

Lífræn framleiðsla – nú er lag

Á undanförnum árum hefur VOR látið til sín taka með ýmsum hætti til að hvetja ti...

Eitur á alltaf að vera síðasta úrræðið
Á faglegum nótum 3. janúar 2023

Eitur á alltaf að vera síðasta úrræðið

Meindýr eru skaðvaldar í garð- og skógrækt og óvelkomnir gestir sem flestir vild...

Ýmsir vankantar við smíði nýju norrænu næringarráðanna
Á faglegum nótum 2. janúar 2023

Ýmsir vankantar við smíði nýju norrænu næringarráðanna

Vinna við norrænu næringarráðin (NNR), sem Norræna ráðherra­nefndin heldur utan ...

Um niðurstöður lambadóma haustið 2022
Á faglegum nótum 30. desember 2022

Um niðurstöður lambadóma haustið 2022

Í heildina var útkoma lamba í haust góð. Meðalfallþungi á landinu var 16,6 kg og...

Lífrænn úrgangur: höfuðverkur eða tækifæri?
Á faglegum nótum 28. desember 2022

Lífrænn úrgangur: höfuðverkur eða tækifæri?

Hér á landi fellur til gríðarlegt magn af lífrænum úrgangi á öllum stigum samfél...

Skýrsluhald – heimarétt WorldFengs
Á faglegum nótum 27. desember 2022

Skýrsluhald – heimarétt WorldFengs

Nú þegar líður að áramótum og allir eru búnir að skila haustskýrslu til matvælar...