Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 8 mánaða.
Sauðfé hefur töluvert fækkað á liðnum árum og búist er við að enn fækki í ásetningu fjár í haust.
Sauðfé hefur töluvert fækkað á liðnum árum og búist er við að enn fækki í ásetningu fjár í haust.
Mynd / úr safni
Fréttir 26. ágúst 2021

Um milljón fjár væntanlegt af fjalli í haust

Höfundur: Hörður Kristjánsson

Sauðfjárbændur búa sig nú undir smölun, en fyrstu leitir og réttir haustsins verða þann 28. ágúst í Brunnavallarétt og Kálfafellsrétt í Suðursveit. Fyrstu stóðréttir verða svo í Miðfjarðarrétt 4. september. (Sjá réttalista á bls. 32–34). Búast má við að með fullorðnu fé og lömbum, sem borin voru á síðast­liðnu vori, komi yfir milljón fjár af fjöllum í haust. Af þessum hóp fer líklega um eða yfir 60% til slátrunar.

Samkvæmt opinberum tölum hefur sauðfé ekki verið færra á Íslandi í 160 ár, eða síðan 1861 þegar talsverð fækkun varð vegna fjárkláða og stofninn fór niður í 327.000. Um síðustu áramót var sauðfé á gjöf samtals 401.420 samkvæmt nýjustu tölum úr mælaborði landbúnaðarins. Sauðfé var 415.847 á árinu 2019 og nam fækkunin á síðasta ári því um 15.123 fjár á milli ára, eða um 3,63%.

Meiri frjósemi nú en fyrir 160 árum
Unnsteinn Snorri Snorrason.

Unnsteinn Snorri Snorrason, sauðfjár­bóndi á Syðri-Fossum í Borgarfirði og ábyrgða­maður sauðfjárræktar hjá Bænda­sam­tökum Íslands, bendir á að hafa beri í huga að með bættum búskaparháttum og betri ræktun er frjósemi fjár í dag mun meiri en var fyrir 160 árum. Algengara er því að ær verði tvílembdar eða þrílembdar en áður þekktist og afurðir hafa því aukist töluvert eftir hverja kind.

Samdráttur í ásetningu þýðir heildarfækkun fjár á afrétti

Samdráttur í ásetningu fjár að hausti veldur því samt að heildarfjöldi fjár á á fjalli hefur verið að dragast saman þrátt fyrir aukna frjósemi. Þá hefur gróðri verið að fara mjög fram á landinu samfara hlýnun og stóraukinni uppgræðslu þannig að verulega ætti því að hafa dregið úr beitarálagi á afréttum.

Meðalþyngd hefur aukist

Meðalþyngd dilka hefur stöðugt verið að aukast. Sem dæmi var fallþungi á hverju lambi að meðaltali 16,31 kg árið 2014, en var komin í 16,89 kg árið 2020, sem er eitt af bestu árum hvað varðar fallþunga. Líklegt er að fallþungi verði nokkuð minni í haust sem mun þá draga eitthvað úr framleiðslu. Ef meðalfallþungi breytist um 100 g þá þýðir það um 50 tonna breytingu á heildar framleiðslu á dilkakjöti.

Þrátt fyrri ágætan árangur í ræktunarstarfinu hafa sauðfjár­bændur átt undir högg að sækja og hafa gagnrýnt lágt afurðaverð á undanförnum árum. Líkur benda því til að sauðfé muni áfram fækka á næstu árum.

Samdráttur í framleiðslu kindakjöts

Kindakjötsframleiðslan hefur verið að dragast saman og nam framleiðslan 9.476.691 kg á síðasta ári og hafði þá dregist saman um 4,3% milli ára. Þarna er bæði um að ræða framleiðslu á dilkakjöti og af fullorðnu fé. Er því spáð að framleiðslan í haust verði heldur minni en á síðasta ári ef ekki kemur til frekari fækkunar fjárstofnsins í landinu. Sömuleiðis er reiknað með einhverjum samdrætti í sölu á innanlandsmarkaði.

Vægi kindakjöts dregst saman á innanlandsmarkaði

Kindakjöt er ekki lengur helsta kjötfæða Íslendinga þar sem alifuglakjöt er orðið mun vin­sælla. Þannig voru seld frá afurðastöðvum á síðasta ári rúm 6.204 tonn af kindakjöti sem var 12,6% samdráttur frá árinu 2019. Hins vegar voru seld tæp 9.039 tonn af alifuglakjöti sem var þó 7,7% samdráttur á milli ára. Salan á kindakjötinu var því ekki nema um 65% af framleiðslunni og var salan á þessari kjöttegund 2.834 tonnum minni en af alifuglakjöti. Það þýðir að kinda­kjötssalan nam tæplega 69% af alifuglakjötssölunni. Að einhverju leyti stafaði neyslu­samdrátturinn 2020 af fækkun ferðamanna vegna Covid-19.

Útflutningur hefur dregist saman

Sveiflum í framleiðslu hefur gjarn­an verið mætt með útflutningi. Hann nam mest um 4.000 tonnum árið 2017 samkvæmt hagtölum sauðfjárræktarinnar, en hefur síðan dregist verulega saman. Á síðasta ári nam hann um 2.300 tonnum. Í lok maí 2021 var hann orðinn um 1.165 kg og hlutfallslega mest var selt til Noregs, eða 39%. Meðalverðið á útfluttu kindakjöti (fob) janúar–maí 2021 var um 800 krónur á kílóið, en það var innan við 700 krónur á síðasta ári. Mest hefur salan verið í bitum sem seljast illa hérlendis eins og frampörtum.

Óeining innan ESB um að framfylgja algjöru viðskiptabanni á Rússa með olíu og gas
Fréttir 20. maí 2022

Óeining innan ESB um að framfylgja algjöru viðskiptabanni á Rússa með olíu og gas

Klofningur er innan Evrópu­sam­bandsins varðandi kaup á gasi og olíu frá Rússlan...

Bankar og stórfyrirtæki óttast samdrátt efnahagslífsins
Fréttir 20. maí 2022

Bankar og stórfyrirtæki óttast samdrátt efnahagslífsins

Þýski stórbankinn Bundesbank varar Evrópusambandið við að allsherjar viðskiptaba...

Umsóknarfrestur um styrki til aðlögunar að lífrænum framleiðsluháttum framlengdur
Fréttir 20. maí 2022

Umsóknarfrestur um styrki til aðlögunar að lífrænum framleiðsluháttum framlengdur

Matvælaráðuneytið vekur athygli á að umsóknarfrestur vegna styrkja til aðlögunar...

Tæplega 80 þúsund gistinætur og  Íslendingar í miklum meirihluta
Fréttir 19. maí 2022

Tæplega 80 þúsund gistinætur og Íslendingar í miklum meirihluta

„Við trúum því að veðrið verði áfram með okkur í liði og að við eigum gott og fe...

Tillögur matvælaráðherra til fæðuöryggis Íslands
Fréttir 18. maí 2022

Tillögur matvælaráðherra til fæðuöryggis Íslands

Í gær lagði Svandís Svavarsdóttir matvælaráðherra fram tillögur fyrir ríkisstjór...

Auglýsing um tollkvóta vegna innflutnings á blómum
Fréttir 18. maí 2022

Auglýsing um tollkvóta vegna innflutnings á blómum

Umsóknar- og tilboðsferli vegna úthlutunar tollkvótans fer fram með rafrænum hæt...

Eftirspurnin eftir liþíum talin vaxa um 4.000% til 2040
Fréttir 18. maí 2022

Eftirspurnin eftir liþíum talin vaxa um 4.000% til 2040

Ört vaxandi verð á liþíum, sem notað er m.a. í bíla- og tölvu­rafhlöður, er fari...

Miðaldaminjar fundnar í Grímsey
Fréttir 17. maí 2022

Miðaldaminjar fundnar í Grímsey

Nú er unnið að undirbúningi kirkjubyggingar í Grímsey en smíði hennar mun hefjas...