Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 2 ára.
Agave Victoria-regina.
Agave Victoria-regina.
Fræðsluhornið 7. ágúst 2019

Þykkblöðungar – skrýtin skrautblóm

Höfundur: Þröstur Þórsson


Þykkblöðungar eru plöntur sem geta geymt vatn í blöðunum til nota í langvarandi þurrkatíð. Blöðin eru þykk og oft með sérkennilegum litum og formum, sem gefa þeim skrautgildi. Einstaka tegundir eru þó með ljómandi falleg blóm.

Þykkblöðungar finnast víða um heim í öllum gróðurbeltum frá túndru til miðbaugs.  Mest fjölbreytnin er í Suður-Afríku og Mexíkó.

Crassula ovata.

Þykkblöðunga má finna í mörgum plöntuættum 

Flestar tegundirnar er að finna innan Hnoðraættar (Crassulaceae). Mörvar (Crassula) eru að mestu bundnir við syðsta hluta Afríku. Þetta eru dæmigerðir þykk­blöðungar með kjötmiklum blöðum. Silfurmörvi (C. ovata), betur þekktur undir nafninu paradísartré, er lítill runni og þekktasta tegundin í ræktun hér. Krans­akollar (Echeveria) koma frá Ameríku. Blöðin mynda þéttan formfagran krans, sem oftast er um 10-15 sm breiður. Kóraltoppar (Kalanchoe) eru fjölbreyttir í stærð og gerð og vaxa á víðfeðmu svæði í Afríku og Asíu. Flestar tegundir í ræktun koma frá Madagaskar, t.a.m. ástareldur (K. blossfeldiana), sem aðallega er ræktaður vegna blómanna. Húslaukar (Sempervivum) eru lágvaxnar breiðumyndandi  fjallaplöntur, upprunnar frá suðurhluta Evrópu og V-Asíu. Hnoðrar (Sedum) eru útbreiddir um allt norðurhvel jarðar. Taglhnoðri (S. morganianum) er skemmtileg planta sem líkist helst reipi. 

Grasliljuætt (Asphodelaceae) er einnig rík af skemmtilegum þykkblöðungum.  Lóuliljur (Aloe) eru útbreiddar um sunnanverða Afríku. Tegundirnar eru allt frá því að vera örfáir sentimetrar á hæð og breidd upp í margra metra há tré. Blöðin eru safamikil og mynda frekar óreiðukenndan krans. Græðililju (A. vera) ættu flestir að þekkja. Flugmannalilja (Haworthiopsis fasciata) líkist lítilli lóulilju en er í annarri en náskyldri ættkvísl.  

Þyrnililjur (Agave) eru af spergilsætt (Asparagaceae) og eru upprunnar í nýja heiminum. Þær líkjast nokkuð lóuliljum í útliti en þekkjast helst af stinnum broddi í blaðendum og trefjaríkum blöðum. Viktoríulilja (A. victoriae-reginae) er formfögur meðalstór þyrnililja, sem er mikil heimilisprýði þó broddarnir séu vissulega varasamir.

Umhirða þykkblöðunga er einföld

Þykkblöðungar eru yfirleitt ljóselskar plöntur og þola vel að baða sig í sól a.m.k hluta úr degi. Sumar geta staðið í suðurglugga allt árið en flestum líður betur við minni birtu yfir sumartímann. Þumalputtaregla segir að eftir því sem plantan er grænni því viðkvæmari sé hún fyrir sólinni.

Kóraltoppur, Kalanchoea blossfeldina.

Vökva ætti sparlega. Á sumrin nægir að vökva vikulega til hálfsmánaðarlega. Á veturna þarf lítið sem ekkert að vökva. Sumar tegundir þola að moldin þorni alveg milli vökvana en aðrar þola það síður. Byrji planta að fella blöð getur það bent til ofþornunar. Það getur líka verið merki um of blautan jarðveg, sem er kannski algengasta dánarorsök þykkblöðunga í heimahúsum. Ræturnar fúna í langvarandi bleytu og hætta að geta tekið upp vatn. Pottamoldin þarf því að hleypa vatni vel í gegnum sig og potturinn þarf að hafa góð botngöt. Best er að undirvökva og passa að fjarlægja vatn úr skálinni, þegar moldin er orðin gegnrök.
Þykkblöðungar vaxa flestir hægt og þurfa litla næringu. Nóg er að gefa áburð af og til yfir sumarið.

Sjúkdómar eða meindýr eru yfirleitt ekki til vandræða. Að fjölga þykkblöðungum er auðvelt í flestum tilfellum. Oftast dugir að stinga blað- eða stöngulbútum í raka mold. Plöntum sem senda út hliðarskot er einfalt að fjölga með því að rífa hliðarskotið af og stinga í mold.

Þröstur Þórsson, nemi í garðyrkjuframleiðslu og starfsmaður LbhÍ, Reykjum.
 

Markmið um að 12 mánaða börn fái leikskólapláss í Sveitarfélaginu Skagafirði
Fréttir 21. janúar 2022

Markmið um að 12 mánaða börn fái leikskólapláss í Sveitarfélaginu Skagafirði

Sveitarfélagið Skagafjörður hefur um nokkurt skeið unnið að því að koma til móts...

Gat á sjókví í Reyðarfirði
Fréttir 21. janúar 2022

Gat á sjókví í Reyðarfirði

Matvælastofnun barst tilkynning frá Löxum Fiskeldi fimmtudaginn 20. janúar um ga...

Skoða alla möguleika til að mæta mikilli eftirspurn eftir lóðum
Fréttir 20. janúar 2022

Skoða alla möguleika til að mæta mikilli eftirspurn eftir lóðum

„Við erum hvergi nærri hætt með okkar uppbyggingu, en stefnan er að íbúar í svei...

„Fyrir okkur öll“ er nýtt slagorð Rangárþings ytra
Fréttir 19. janúar 2022

„Fyrir okkur öll“ er nýtt slagorð Rangárþings ytra

Rangárþing ytra efndi nýlega til slagorðakeppnis um slagorð fyrir sveitarfélagið...

Mikilvægt skref í uppbyggingu Akureyrarflugvallar
Fréttir 19. janúar 2022

Mikilvægt skref í uppbyggingu Akureyrarflugvallar

Samningur um smíði á 1.100 fermetra viðbyggingu við Flug­stöðina á Akureyri var ...

Byggðasaga Skagafjarðar tók 26 ár í vinnslu og í verkið fóru um 50 starfsár
Fréttir 19. janúar 2022

Byggðasaga Skagafjarðar tók 26 ár í vinnslu og í verkið fóru um 50 starfsár

Hjalti Pálsson frá Hofi, ritstjóri og aðalhöfundur Byggðasögu Skagafjarðar, skil...

Vinna hefst við gerð reglna um raforkuöryggi
Fréttir 19. janúar 2022

Vinna hefst við gerð reglna um raforkuöryggi

Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, hefur skipað starfshóp um raforkuöryggi....

Ný reglugerð um velferð alifugla
Fréttir 19. janúar 2022

Ný reglugerð um velferð alifugla

Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur undirritað reglugerð um velferð alifu...