Sýknuð vegna ágangs sauðfjár

Héraðsdómur Austurlands hefur sýknað Fjarðabyggð af kröfu Hrefnu Dagbjartar Arnardóttur, eiganda jarðarinnar Óseyrar í Stöðvarfirði, um viðurkenningu á skaðabótaábyrgð sveitarfélagsins vegna ágangs búfjár á jörðina. Málskostnaður féll niður.

Hrefna krafðist þess að viðurkennd yrði bótaábyrgð Fjarðabyggðar vegna tjóns sem orðið hefði frá 11. júní 2023 til 30. júní 2025. Hún og eiginmaður hennar hafa stundað skógrækt á Óseyri frá árinu 2007. Ekki er haldið búfé á jörðinni.

Óumdeilt var fyrir dómi að Hrefna hefði orðið fyrir tjóni á gróðri vegna beitar sauðfjár. Ágreiningurinn laut hins vegar meðal annars að því hvort sveitarfélaginu hefði borið að láta smala fénu samkvæmt 33. gr. laga um afréttamálefni, fjallskil o.fl.

Hrefna byggði á því að féð hefði gengið úr öðrum heimalöndum inn á Óseyri og sveitarfélaginu því borið að láta smala því. Fjarðabyggð taldi hins vegar að féð hefði komið úr afrétti eða sumarbeitilöndum þar sem það gekk laust.

Dómurinn taldi gögn málsins sýna að beitilönd einstakra jarða í sveitarfélaginu væru notuð með líkum hætti og afréttir. Fram kom að fé væri rekið úr heimalöndum til sumarbeitar á fjalllendi, þar sem girðingar milli eignarlanda væru víða ekki fyrir hendi, og síðan smalað að hausti samkvæmt gangnaboðum.

Ekki lá fyrir hvaðan sauðféð sem varð tilefni beiðna Hrefnu um smölun árin 2023 og 2024 hafði komið. Að mati dómsins var því ekki sýnt fram á að um ágang búfjár úr einu heimalandi í annað hefði verið að ræða og þar með ekki sýnt fram á skyldu Fjarðabyggðar til smölunar á þeim lagagrundvelli sem málsóknin byggðist á.

Dómurinn tók jafnframt fram að innviðaráðuneytið hefði áður talið málsmeðferð Fjarðabyggðar vegna beiðni um smölun árið 2024 ekki samræmast stjórnsýslulögum og synjun sveitarfélagsins því ólögmæta. Það breytti þó ekki niðurstöðu dómsins um skaðabótaábyrgðina.

Dómurinn var kveðinn upp þann 15. október.