Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 9 ára.
Saunderson fyrrum risi á markaðinum
Á faglegum nótum 12. október 2017

Saunderson fyrrum risi á markaðinum

Höfundur: Vilmundur Hansen

Velgengni Saunderson dráttarvéla á öðrum áratug síðustu aldar var slík að um tíma var fyrirtækið stærsti dráttarvélaframleiðandi í heimi utan Bandaríkjanna.

Herbert Percy Saunderson fæddist á Englandi árið 1869. Hann lauk námi í járnsmíði og flutti til Kanada um skeið og starfaði við landbúnað og sem veiðimaður. Þegar Saunderson flutti aftur til Englands var hann með umboð fyrir kanadíska útgáfu af Massey-Harry dráttarvélum í vasanum.

Sjálfrennireið

Samhliða innflutningi á dráttarvélum frá Kanada hóf Saunderson framleiðslu á ýmiss konar landbúnaðartækjum, vindmyllum, dælum og illgresishreinsibúnaði. Árið 1890 hannaði hann sína fyrstu sjálfrennireið sem var lítill vörubíll með eins strokka vél sem gekk bæði fyrir dísil og bensíni.

Afturdekkjunum var snúið með keðjuvélinni og græjan með tvo gíra áfram og einn aftur á bak.

Prufusýning farartækisins á sýningu Konunglegu bresku bændasamtakanna 1989 var heldur endasleppt þrátt fyrir góðan vilja þar sem upp kom vélarbilun í miðri sýningu. Ári seinna, aldamótaárið 1900, sneri Saunderson sér alfarið að hönnun og framleiðslu dráttarvéla.

Saunderson traktorinn

Fyrsta dráttarvélin undir heitinu Saunderson kom á markað 1903. Vélin var á tveimur járnhjólum og áttu vélarnar að koma í staðinn fyrir hesta við landbúnaðarstörf.


Fljótlega sendi fyrirtækið frá sér nýja týpu sem kallaðist Universal Motors og greinilegt á nafninu að Saunderson ætlaði sér stóra hluti. Universalinn var 40 til 50 hestöfl og með drif á öllum þremur hjólunum, tveimur að aftan en einu að framan. Traktorinn þótti vel heppnaður og með mikla dráttargetu og drif sem gat knúið meðalstóra kornmyllu. Árið 1906 gekk betur hjá Saunders á sýningu Konunglegu bresku bændasamtakanna og Universalinn fékk silfur og 1907 hlaut sama týpa gullverðlaun ítölsku stjórnarinnar fyrir gæði.

Fjármagnstregða og uppsveifla

Eftirspurnin var góð og fljótlega komu fleiri útgáfur af Universal á markað. Þar á meðal voru tvær týpur á fjórum hjólum og með aldrifi. Fjögurra hjólatýpan var með stórum hleðslupalli sem auðvelt var að fjarlægja. Þessar vélar voru eftirsóttar og meðal annars fluttar út til Kanada og Nýja-Sjálands.

Árið 1910 var nafni fyrir­tækisins breytt í Saunderson & Gifkins með aðkomu nýrra meðeigenda og fjármagns.

Framleiðslu á eldri týpum var haldið áfram og á sama tíma unnið að hönnun nýtískulegri traktora. Meðal þeirra var lítil týpa Model L, sem var með eins strokka og loftkældri vél og flutningsskúffu sem hægt var að fjarlægja, og stór Model V, 50 hestöfl og með fjögurra strokka vél.

Þrátt fyrir aukið fjármagn harðnaði enn á dalnum hjá fyrirtækinu. Árið 1912 bættist nýr eigandi í hópinn og nafni fyrirtækisins breytt í Saunderson & Mills.

Um svipað leyti var Model G markaðssett og reyndist það söluhæsta dráttarvél fyrirtækisins í langan tíma. Um það leyti sem fyrri heimsstyrjöldin braust út var Saunderson orðinn stærsti framleiðandi í heimi utan Bandaríkjanna. Fyrirtækið skipti aftur um nafn og varð Saunderson Tractor & Implement Co.

Framleiðslu hætt

Þrátt fyrir góðan árangur og mikla sölu á öðrum áratug síðustu aldar stóðust tækniframfarir og verð innreið Fordson dráttarvélanna á markað og framleiðslu Saunderson var hætt skömmu fyrir 1930. 

Reykjagarður stækkar um 4.000 fermetra
Fréttir 14. október 2026

Reykjagarður stækkar um 4.000 fermetra

Það er mikið um að vera hjá Reykjagarði á Hellu því þar er verið að byggja fjögu...

Kornskemman hefur tæplega undan
Fréttir 14. október 2026

Kornskemman hefur tæplega undan

Kornskemman, félag bænda í Eyjafirði, auglýsti móttöku á korni öðru sinni. „Við ...

Skreiðarhjallur í Torino
Fréttir 13. október 2026

Skreiðarhjallur í Torino

„Við höfðum mikið að segja, tókum okkar pláss og vöktum gríðarlega athygli,“ seg...

Meiri lægðagangur í NV-Evrópu
Fréttir 13. október 2026

Meiri lægðagangur í NV-Evrópu

Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands segir of...

Koma öðrum flokki ekki í verð
Fréttir 13. október 2026

Koma öðrum flokki ekki í verð

Gulræturnar eru á leið á markað en sökum tíðarfars verður hlutfall annars flokks...

Djúp lægð nálgast landið
Fréttir 12. október 2026

Djúp lægð nálgast landið

Einar Sveinbjörnsson, veðurfræðingur hjá Bliku, varar við djúpri lægð sem nálgas...

Ráðleggingar frá grasalækninum
Fréttir 12. október 2026

Ráðleggingar frá grasalækninum

Fjölmargar jurtir hafa lækningamátt og hafa verið notaðar í þúsundir ára. Í flen...

Vel sótt Landbúnaðarsýning
Fréttir 12. október 2026

Vel sótt Landbúnaðarsýning

Sýningin Íslenskur Landbúnaður fór fram í Laugardalshöllinni síðustu helgi, 9.-1...