Gróðurhúsarækt enn öflug

– Húsin hluti af sögu, sérstöðu og ímynd bæjarins

Á fundi bæjarstjórnar Hveragerðisbæjar snemma í vor var samþykkt tillaga um stofnun hóps sem falið var að vinna stefnu um varðveislu sögu og ásýndar gróðurhúsaarfleifðar í Hveragerðisbæ.

Bæjarráð telur þó ekki að á þessu stigi sé tilefni til að skipa sérstakan starfshóp um verkefnið. Þess í stað hefur skipulagsfulltrúa og menningar-, atvinnu- og markaðsfulltrúa verið falið að taka saman minnisblað um þau tækifæri sem eru fyrir hendi innan skipulagsmála, uppbyggingar og hönnunar umhverfis til að stuðla að varðveislu og sýnileika gróðurhúsaarfleifðar bæjarins. Þar verði jafnframt dregin fram möguleg markmið, leiðir og áherslur sem sveitarfélagið geti haft til hliðsjónar við framtíðarskipulag og þróun byggðar.

Arfleifðin varðveitt

Ingimar Guðmundsson er bæjarstjóri Hveragerðisbæjar og þekkir vel til málsins. „Gróðurhúsaarfleifðin er gríðarlega sterkur hluti af sögu, sérstöðu og ímynd Hveragerðisbæjar.

Á síðustu árum hefur umræðan aukist um hvernig best sé að varðveita þessa arfleifð samhliða þróun bæjarins. Þar af leiðandi er mikilvægt að skoða hvaða leiðir standa sveitarfélaginu til boða til að tryggja að þessi mikilvægi þáttur í sögu bæjarins fái viðeigandi sess í skipulagi og þróun til framtíðar.

Markmið verkefnisins núna er að greina stöðuna og skoða hvernig hægt sé að styrkja varðveislu, sýnileika og virðingu fyrir gróðurhúsaarfleifð Hveragerðis. Verkefnið snýst ekki endilega um að varðveita stök mannvirki heldur einnig að halda á lofti þeirri sögu og menningu sem mótað hefur bæjarfélagið,“ segir Ingimar.

Mikilvægur hluti af atvinnulífinu

Það er enn töluvert af gróðurhúsum í Hveragerði þó að það sé ekki vitað um nákvæma tölu um fjölda þeirra í dag.

„Gróðurhúsarækt er enn mikilvægur hluti af atvinnulífi og sérstöðu bæjarins og hér starfa áfram öflug fyrirtæki á sviði garðyrkju og matvælaframleiðslu. Það er ljóst að mörg gróðurhús eru enn í virkri notkun á meðan önnur hafa fengið breytt hlutverk eða standa ónotuð.

Einmitt þess vegna er mikilvægt að kortleggja stöðuna betur til að geta tekið upplýstar ákvarðanir um framtíð gróðurhúsaarfleifðarinnar,“ segir Ingimar.

Grotnandi gróðurhús

Þegar ekið er um Hveragerðisbæ sést töluvert af grotnuðum gróðurhúsum í bænum, sem er leiðinleg ásýnd. Hvað segir bæjarstjórinn við því?

„Það er rétt að sum eldri gróðurhús eru farin að láta á sjá og geta haft áhrif á ásýnd ákveðinna svæða. Það er meðal annars það sem við viljum skoða betur. Markmiðið er að finna góðan farveg fyrir þessi svæði og tryggja að þróun þeirra sé í takt við bæjarbrag og framtíðarsýn Hveragerðisbæjar. Starfsumhverfi garðyrkjunnar hefur breyst mikið á undanförnum árum og ný gróðurhús eru oft stærri og staðsett með öðrum hætti en áður.

Þess vegna þurfum við að vinna þessi mál í góðu samráði við eigendur, íbúa, atvinnulíf og aðra hagaðila,“ segir Ingimar.

Verkefnið nálgast af virðingu

En á gróðurhúsamenningin í Hveragerði eftir að eflast á næstu árum eða fer hún bara smátt og smátt niður?

„Ég tel að hún geti vel eflst, þó líklega með breyttu sniði en áður var. Hveragerði býr yfir einstökum styrkleikum.Gróðurhúsin geta áfram gegnt mikilvægu hlutverki, mögulega bæði í hefðbundinni ræktun og með nýjum áherslum sem tengjast upplifun, fræðslu og sjálfbærni. Mikilvægt er að byggja á þeirri sögu sem fyrir er en jafnframt horfa fram á veginn,“ segir Ingimar og bætir við að gróðurhúsin séu órjúfanlegur hluti af sögu Hveragerðis og því sem gerir bæinn sérstakan.

„Við viljum nálgast þetta verkefni af virðingu fyrir sögunni en um leið með augun á framtíðinni. Markmiðið er að finna leiðir til að varðveita og efla þennan mikilvæga arf þannig að hann verði áfram sýnilegur og lifandi hluti af samfélaginu til framtíðar.“