Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 ára.
Feldfjárrækt - skilgreiningar og áherslur
Lesendabásinn 9. desember 2014

Feldfjárrækt - skilgreiningar og áherslur

Höfundur: Sveinn Hallgrímsson
Ég finn mig knúinn til að biðja Bændablaðið fyrir grein um feldfé, ræktunarmarkmið og áherslur.

Sveinn Hallgrímsson.
Fyrir 35 árum lenti íslensk sauð­fjárrækt í alvar­legum hremmingum þegar markaðir fyrir kjöt lokuðust, en sauðfjárfjöldi hafði náð hámarki, tæp 890 þúsund vetrarfóðraðar kindur 1978–´79.
 
Þáverandi formaður Stéttarsambands bænda, Gunnar Guðbjartsson, kom að máli við okkur sem störfuðum sem ráðunautar í sauðfjárrækt hjá Búnaðarfélagi Íslands. Við vorum beðnir að koma með tillögur um nýbreytni í sauðfjárrækt. Gera framleiðsluna fjölbreyttari, skjóta fleiri stoðum undir framleiðsluna og verðmætasköpun í greininni.  Ég skilaði stjórn Stéttarsambandsins tillögum um 6 atriði sem skoða mætti.
 
  • Feldfjárrækt.
  • Sérstaka ullarframleiðslu.
  • Unglambaskinn.
  • Sauðamjólk og sauðaostar.
 
Slátrun utan hefðbundins sláturtíma, jólalömb, páskalömb, sumarslátrun.  Allt miðaðist þetta við að auka framboð á fersku kjöti, auka neysluna.
 
Útflutningur á lifandi fé
 
Stjórn stéttarsambandsins hvatti mig til að hrinda þessum hugmyndum í framkvæmd og styrkti mig til að kynna mér feldfjárrækt í Svíþjóð. Var ég sendur þangað og kynntist þar dómum á feldfé og feldræktun Svía. Þar var einkum um að ræða ræktun á gráa Gotlandsfénu.
 
Næsta haust fengum við hingað sænskan feldfjárdómara. Hann taldi góðar líkur á að unnt væri að bæta feldeiginleika fjárins á ákveðnum svæðum. Fljótt kom í ljós að feldeiginleikar voru einkum á tveimur svæðum. Á ákveðnum bæjum í Strandasýslu og í Meðallandi og víðar. Strandamenn voru ekki áhugasamir um að taka þátt í feldræktinni, en stofnað var til félags um ræktunina í Meðallandi, Feldfjárræktarfélag Leiðvallahrepps. Þar hefur starfsemin verið síðan en félögum hefur fækkað. Nú í haust fjölgaði verulega í félagsskapnum.
 
Markmið feldfjárræktar eru eftirfarandi:
 
  • Að auka gæði feldgærunnar; hærra hlutfall togs og það sé fínt, hrokkið og gljáandi en þelið sé sem minnst. Litur skal vera jafn um allan bolinn.
     
  • Að auka frjósemi, mjólkurlagni og bæta byggingarlag, eins og í öðru íslensku fé.
Markmiðin eru því þau sömu og í öðru fé, en sérstök áhersla er á feldgæðum, meðan verið er að ná þeim eiginleika upp í þau gæði sem teljast viðunandi.  Við höfum þegar náð þessum gæðum í Meðallandi, en  allt of fáir einstaklingar eru í þeim gæðaflokki. Þeim þarf að fjölga.   Byggingarlag er hins vegar lakara en æskilegt væri. 
 
Ég bind miklar vonir við nýja einstaklinga sem hafa komið inn í ræktunina á síðustu árum. Ég vil í þessu sambandi vekja athygli á því að fyrir fimmtíu árum var rifist um það hvort hægt væri að sameina mjólkurlagni áa og góða byggingu, en Stefán Aðalsteinsson hélt því fram að lágfættar og holdþéttar ær væru ekki eins mjólkurlagnar. Ég benti á í grein í Búnaðarblaðinu 1968 að meðan valið væri sterkt fyrir byggingu, gæti það leitt til minni mjólkurlagni. Ekki vegna þess að ekki væri hægt að sameina þessa eiginleika, heldur vegna þess að meðan valið er sterkt fyrir ákveðnum eiginleika, hann settur í 1. sæti, eins og gert var með byggingarlagið á tímum Halldórs Pálssonar, verða aðrir eiginleikar útundan. Úrvalið fyrir þeim verður ekki eins sterkt.
 
Fyrir 45 árum kom ég á hrútasýningu í Reykjahverfi. Þar var mættur flekkóttur hrútur. Sá merki maður, Jón H. Þorbergsson, var mættur á sýninguna. Hann kom til mín og tjáði mér að þessum flekkótta hrút myndi hann vísa frá dómi. Jón var þarna að tjá mér þá stefnu sem hafði verið ríkjandi þegar hann lærði í Skotlandi. Það átti að rækta hrein kyn. Allar kindur hvítar og hafa svipað útlit.
 
Hrein kyn! - Sem betur fer vildi ég viðhalda öllum litum hjá íslenska fénu. Ég held að við hefðum ekki verið ánægð með að hafa útrýmt mislita fénu.
 
Það er afar bagalegt að sumir ráðunautar líta á feldræktina sömu augum og viðhald ferhyrnds fjár og forystufjár. Við erum að rækta alhliða stofn, þar sem kjötið er aðalatriðið, en ullin og gæran verðmæt aukaafurð. 
 
Ég ætla svo að láta það koma hér fram að lokum, að fyrir 60 árum fengu íslenskir bændur jafn mikið fyrir gráu gæruna eins og Svíar. Tuttugu árum seinna fengu sænskir bændur 4 sinnum hærra verð fyrir gráa gæru en íslensku bændurnir. Ástæðan; feldgæði voru vitlaust skilgreind í ræktun gráa fjárins. 
 
Meðan feldgæðin bötnuðu hjá Svíum hnignaði þeim hjá okkur. Feldgæði voru vitlaust skilgreind hjá okkur. Mér þykir slæmt að horfa upp á að mislita féð hefur ekki verið ræktað með tilliti til ullargæða, eða til að bæta liti t.d. svarta og mórauða fjárins. Gæði mórauða og svarta litarins hefur hnignað mikið síðustu áratugina, eins og feldgæðum gráa fjárins!
Rökstuddur grunur um blóðþorra
Fréttir 3. desember 2021

Rökstuddur grunur um blóðþorra

Veira sem getur valdið sjúkdómnum blóðþorra í laxi, Infectious salmon anaemia, h...

Nýsköpunar- og þróunarsetur verði byggt upp á Vesturlandi
Fréttir 3. desember 2021

Nýsköpunar- og þróunarsetur verði byggt upp á Vesturlandi

Landbúnaðarháskóli Íslands og Háskólinn á Bifröst hafa tekið höndum saman um að ...

Ísland er enn í sérflokki þegar kemur að lítilli notkun sýklalyfja í landbúnaði
Fréttir 3. desember 2021

Ísland er enn í sérflokki þegar kemur að lítilli notkun sýklalyfja í landbúnaði

Samkvæmt skýrslu European Medicine Agency, sem kom út í síðustu viku, er sýklaly...

Landselastofninn við sögulegt lágmark
Fréttir 3. desember 2021

Landselastofninn við sögulegt lágmark

Hafrannsóknastofnun leggur til að beinar veiðar á landsel verði áfram takmarkaða...

Innflutningur á dönskum jólatrjám dregst saman en sala íslenskra eykst
Fréttir 2. desember 2021

Innflutningur á dönskum jólatrjám dregst saman en sala íslenskra eykst

Fyrsta helgin í sölu íslenskra jólatrjáa er nú fram undan í íslenskum jólaskógum...

Fjármálaráðherra vill skoða kaup á Hótel Sögu
Fréttir 2. desember 2021

Fjármálaráðherra vill skoða kaup á Hótel Sögu

Í frumvarpi fjármálaráðherra til fjárlaga fyrir árið 2020 er lagt til að skoða m...

Sauðfjárbændum hefur fækkað um ríflega þriðjung á 40 árum
Fréttir 2. desember 2021

Sauðfjárbændum hefur fækkað um ríflega þriðjung á 40 árum

Á síðasta ári voru sauðfjárbændur í landinu 2.078 samkvæmt haustskýrslum og höfð...

Sóknarmöguleikar sem verðskulda athygli og uppbyggingu
Fréttir 2. desember 2021

Sóknarmöguleikar sem verðskulda athygli og uppbyggingu

„Mér finnst ég standa inni í málaflokki sem er bæði tengdur sterkt inn í fortíð ...