Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 4 ára.
Jarðarber – gómsæt uppskera
Fræðsluhornið 4. september 2018

Jarðarber – gómsæt uppskera

Höfundur: Vilmundur Hansen

Ein af þeim krásjurtum sem rækta má með góðum árangri hér á landi eru jarðarber. Ræktun þeirra krefst að vísu góðra skilyrða eða vermireits ef uppskeran á að vera góð, en þeir sem ná góðum árangri geta fengið góða uppskeru.

Nú er upplagður tími til að undirbúa jarðarberjaræktun næsta árs með því að fá græðling eða renglu hjá nágrannanum, vini eða bara kaupa plöntu í næstu gróðrarstöð.

Þurfa sól

Þegar rækta á jarðarber þarf fyrst að huga að staðsetningunni. Berin þurfa mikla sól, því meiri sól, því meiri uppskera. Jarðvegurinn má heldur ekki vera of þurr og nauðsynlegt er að vökva reglulega í þurrkatíð. Plönturnar þola samt ekki að standa þar sem vatn safnast fyrir því að þá fúna ræturnar og skemmast.

Gróðursetja skal plönturnar með tuttugu til þrjátíu sentímetra millibili og gæta þess að setja þær ekki of djúpt. Byrja skal á því að grafa holur og bleyta jarðveginn vel áður en plönturnar eru gróðursettar.

Jarðarberjaplöntur gefa yfirleitt best af sér á öðru ári og ekki er ráðlegt að nýta plönturnar lengur en fjögur til fimm ár. Með því að þreifa rótarhálsinn má finna hvað plantan er orðin gömul. Harður og trénaður rótarháls gefur til kynna að hún sé komin til ára sinna og rétt að skipta um plöntu.

Umhirða og áburður

Jarðarberjarækt krefst nokkurrar natni. Það verður að reyta burt allt illgresi um leið og það stingur upp kollinum og gera ráðstafanir til að verja berin fyrir sniglum og jafnvel geitungum. Gott er að gefa plöntunum áburð að minnsta kosti tvisvar yfir sumarið, á vorin og um miðjan júlí því á haustin þroska plönturnar blómvöxt næsta árs og þá kemur áburðurinn sér vel.

Taka má renglur af plöntum og gróðursetja þær í reit þar sem þær eru geymdar yfir veturinn, þannig verða alltaf nýjar plöntur til gróðursetningar á hverju vori. Móðurplantan má ekki mynda of margar renglur því að það dregur úr magni berja. Renglur sem ekki á að framrækta er best að klippa burt reglulega allt sumarið.

Uppskera og geymsla

Berin eru viðkvæm og því verður að vanda til verka þegar þau eru tínd. Taka skal varlega um stilkinn fyrir ofan berið og toga það varlega af stilknum og honum snúið um leið. Ef geyma á berin er gott að tína þau snemma morguns eða á svölum skýjuðum degi. Ber sem tínd eru þegar heitt er í veðri merjast frekar og geymast verr. Ber sem hafa verið tínd á réttan hátt má geyma í ísskáp í nokkra daga.

Ef frysta á berin á að skola þau vel með því að láta vatn renna á þau í sigti. Síðan eru berin lögð á eldhúspappír og látin þorna. Því næst er þeim komið fyrir í íláti og smávegis af sykri er stráð yfir, ílátinu lokað og hrist varlega. Að lokum er ílátið sett í frysti.

Haft er eftir enskum sautjándu aldar rithöfundi að Guð hefði eflaust getað skapað betri ber en jarðarber en einfaldlega ekki gert það.

Hækkun upp á 35,5 prósent að meðaltali fyrir dilka yfir landið
Fréttir 30. ágúst 2022

Hækkun upp á 35,5 prósent að meðaltali fyrir dilka yfir landið

Uppfærslur á verðskrám sláturleyfishafa, vegna sauðfjárslátrunar 2022, halda áfr...

Fjár- og stóðréttir 2022
Fréttir 25. ágúst 2022

Fjár- og stóðréttir 2022

Fjár- og stóðréttir verða nú með hefðbundnum brag, en tvö síðustu haust hafa ver...

Riðuþolinn sauðfjárstofn verður ræktaður
Fréttir 7. júlí 2022

Riðuþolinn sauðfjárstofn verður ræktaður

Staðfest er að samtals 128 gripir bera annaðhvort ARR-arfgerð, sem er alþjóðlega...

Bændur borguðu 412 krónur með hverju kílói af framleiddu nautakjöti árið 2021
Fréttir 7. júlí 2022

Bændur borguðu 412 krónur með hverju kílói af framleiddu nautakjöti árið 2021

Afurðatekjur af nautaeldi mæta ekki framleiðslukostnaði og hafa ekki gert síðast...

Sláturfélag Vopnfirðinga boðar verulegar afurðaverðshækkanir
Fréttir 27. júní 2022

Sláturfélag Vopnfirðinga boðar verulegar afurðaverðshækkanir

Sláturfélag Vopnfirðinga boðar umtalsverðar hækkanir á afurðaverði til sauðfjárb...

„Viðnámsþróttur þjóða byggir á öflugri innlendri matvælaframleiðslu“
Fréttir 14. júní 2022

„Viðnámsþróttur þjóða byggir á öflugri innlendri matvælaframleiðslu“

Stjórn Bændasamtakana telur skýrslu og tillögur Spretthóps, sem lagaðar voru fyr...

Spretthópur leggur til 2,5 milljarða króna stuðning
Fréttir 14. júní 2022

Spretthópur leggur til 2,5 milljarða króna stuðning

Spretthópur, sem matvælaráðherra skipaði vegna alvarlegrar stöðu í matvælaframle...

Mjólkurvörur frá Örnu til Bandaríkjanna
Fréttir 13. júní 2022

Mjólkurvörur frá Örnu til Bandaríkjanna

Nýlega skrifuðu forsvarsmenn Örnu í Bolungarvík og forsvars- menn Reykjavík...