Barkarbjalla hefur numið land

Barkarbjalla hefur fjölgað sér með góðum árangri í íslenskri náttúru. Hún er í hópi alvarlegustu skaðvalda í skógarvistkerfum heimsins.

Tegundin var staðfest með DNA greiningu og niðurstöður birtar í vísindagrein. Höfundar leggja til vöktun til að fylgjast með stofnvexti og mögulegri áhættu fyrir íslenska skóga.

Meðal alvarlegustu skaðvalda

Barkarbjöllur (Hylastes cunicularius) geta valdið tjóni á barrtrjám og sumar bera með sér sveppi sem geta haft slæm áhrif á trjáheilbrigði. Þetta kemur fram í nýrri vísindagrein í tímaritinu Icelandic Agricultural and Environmental Sciences.

Bjöllurnar hafa þegar fundist á fjórum skógarsvæðum; Mógilsá, Heiðmörk, Fossvogsdal og Öskjuhlíð. Greiningin var staðfest með DNA erfðasýni. Í skýrslunni segir að lirfugöng og púpur í stofnum grenitrjáa hafi staðfest að tegundin hefði fjölgað sér og fest rætur hér á landi.

Vart hefur verið við skaða af völdum bjallanna á öllum svæðunum.

Í skýrslunni segir enn fremur að „landnám H. cunicularius vekur áhyggjur um hvaða neikvæðu vistfræðilegu og efnahagslegu áhrif þessi tegund muni hafa á unga barrskóga á Íslandi“.

Barkarbjallan á sér náttúrulegan óvin sem fannst einnig á svæðunum, Rhizophagus dispar, sem er önnur bjöllutegund.

Alþjóðlegur staðall ekki í gildi á Íslandi

Ekki er vitað hvernig bjallan barst til Íslands. Algengast er að bjöllur berist með flutningum á lifandi plöntum og innpökkunarefni úr timbri. Ísland hefur ekki innleitt alþjóðlegan staðal um plöntuheilbrigðisvottorð sem snýr að slíku innpökkunartimbri (ISPM 15) sem er notað í alþjóðaflutningum. Í skýrslunni segir að upptaka ISPM 15 myndi minnka áhættu á að skaðvaldar berist til landsins með flutningum.

Árið 1990 var lagt bann við innflutningi á ákveðnum tegundum af trjám með berki og lifandi plöntum. Engu að síður er mikið flutt inn á undanþágu af greinabúntum og trjám án róta, sem ferðast víða um borg og bí á jólum. Greinarhöfundar telja slíkan innflutning enn auka á hættuna á að skaðvaldar berist til landsins.

Að baki rannsókninni standa Brynja Hrafnkelsdóttir, Þórhildur Ísberg og Matthías S. Alfreðsson fyrir hönd Lands og skógar, Matvælastofnunar og Náttúrufræðistofnunar. Þau leggja til vöktun á tegundinni til að fylgjast með vexti stofnsins, útbreiðslu og mögulegri áhættu fyrir íslenska skóga. Þau segja enn fremur að rannsókn á náttúrulegum óvinum barkarbjallanna yrði gagnleg.