Gyða Pétursdóttir, verkefnastjóri Terraforming LIFE og tengiliður landeldis hjá Bændasamtökum Íslands, og Sigurður Trausti Karvelsson, verkefnastjóri þróunar og rannsókna hjá First Water og yfirumsjónaraðili Terraforming LIFE.

Viðtal 25. febrúar 2026

Upplýsingum miðlað um reynslu af hringrásarverkefnum

Höfundur: Sigurður Már Harðarson

Á alþjóðlega viðburðinum LIFE platform sem haldinn var í Bologna á Ítalíu í desember, voru tveir íslenskir þátttakendur komnir meðal annars til að miðla af reynslu sinni af tilraunaverkefni um nýtingu á lífrænum hliðarstraumum landeldis og landbúnaðar.

Viðburðurinn snérist um framtíðarþróun evrópsks landbúnaðar og virðiskeðju matvæla. Það voru þau Gyða Pétursdóttir og Sigurður Trausti Karvelsson, sem starfa að íslenska verkefninu Terraforming LIFE. Það snýst um framleiðslu á áburði og lífgasi úr fiskeldismykju frá landeldi og öðrum lífrænum hliðarstraumum úr landbúnaði. Á viðburðinum fræddust þau um hvernig slík verkefni geti stuðlað að sterkari landbúnaði í Evrópu og flýtt fyrir innleiðingu lausna sem byggja á hringrás, jarðvegsvernd, fóðursjálfbærni og endurnýtingu á lífrænum hliðarstraumum.

Flýtt fyrir hringrásarlausnum

Að sögn Gyðu stóð LIFE að viðburðinum, sem er Umhverfis- og loftslagsáætlun Evrópusambandsins. Þar hafi komið saman fulltrúar frá fjölmörgum Evrópulöndum, sérfræðingar í landbúnaði, umhverfismálum, hringrásarhagkerfi og nýsköpun, auk verkefnateyma sem vinna að því að efla sjálfbærni og loftslagsþol á öllum stigum virðiskeðjunnar.

Terraforming LIFE er fjármagnað með styrk frá LIFE og segir Gyða að tilgangur viðburðarins hafi verið að ræða hvernig LIFE-verkefni geti stuðlað að sterkari landbúnaði í Evrópu og hvernig þau geta flýtt fyrir innleiðingu lausna sem byggja á hringrás, jarðvegsvernd, fóðursjálfbærni og endurnýtingu lífrænna hliðarstrauma.

„Á viðburðinum fengum við tækifæri til að kynna þær regluverksbreytingar sem nauðsynlegar eru til að hringrásarlausnir eins og Terraforming LIFE geti færst af tilraunastigi og orðið hluti af innviðunum. Þar var lögð áhersla á að skýra stöðu vörunnar, eða áburðarins, og að samræma gæðastaðla auk þess að koma upp samræmdu mati á nýjum lífrænum áburði þannig að samþykktarferlið verði bæði fyrirsjáanlegt og hraðvirkt.“

Mikilvægi verndaðra vörumerkja

Gyða segir að á viðburðinum hafi fjölmörg verkefni verið kynnt sem læra hafi mátt af á einn eða annan hátt. „Þar mætti nefna verkefnið IMAGE LIFE, sem miðar að því að gera Parmigiano Reggiano-virðiskeðjuna loftslagsvænni með því að skipta hluta af maís í fóðri kúnna út fyrir þurrkþolnara korn, spara vatn, bæta jarðveg og draga úr losun – án þess að skerða mjólkurafköst og gæði.

Hluti af dagskrá fundarins var vettvangsferð í lífræna ostabúið Bio Sant’Anna, þar sem gestir fengu góða innsýn í hvernig Ítalir halda utan um vörumerkið Parmigiano Reggiano. Í því felst meðal annars PDO-vernd, sem þýðir að aðeins ostur framleiddur á ákveðnu afmörkuðu svæði á Ítalíu getur borið nafnið. Þar að auki er hvert ostahjól rekjanlegt, virkt eftirlit er með mögulegum eftirlíkingum og mikill kraftur er lagður í fræðslu og miðlun í gegnum Parmigiano Reggiano Academy. Þessi heildstæða nálgun sem felur í sér rekjanleika, gæðastaðla, verndað upprunamerki og öfluga fræðslu sýnir hvernig vörumerki getur orðið sterkur drifkraftur fyrir bæði gæði og verðmætasköpun.

Það væri áhugavert að skoða nánar hvort og hvernig við hér á Íslandi gætum nýtt okkur svipaða nálgun, bæði hvað varðar vörumerkjavernd og hvernig gæðakeðja er byggð upp í kringum uppruna, framleiðslu og hefðir. Þetta gæti reynst gagnlegt í umræðu um þróun íslenskrar matvælaframleiðslu og vörumerkjastýringu til framtíðar.“