3% ræktunarlands aðgengilegt og nothæft

Í nýju mati Matvæla- og land- búnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna (FAO) kemur fram að aðeins 3% ræktunarlands á Gaza-strönd sé bæði aðgengilegt og nothæft til ræktunar matvæla. Bændur í Palestínu hafa lítið landsvæði til afnota og skert aðgengi að gróðurhúsum vegna aðgengishafta af hálfu Ísraelshers og vegna skemmda á ræktunar- landi og aðbúnaði.

Auk þess sem palestínskir bændur eru í stöðugri lífshættu við að vinna á opnum svæðum vegna árása Ísraelshers hefur landbúnaður þar í landi liðið skort á vatni, fræjum, fóðri, áburði, eldsneyti, vökvunarbúnaði og öðrum framleiðsluvörum. Bændur sem stunda dýrabúskap skortir einnig aðgengi að dýralæknaþjónustu og lyfjum.

448 hektarar nothæfir og óskemmdir

Í skýrslunni kemur fram að í júní á þessu ári var 4.091 hektari, eða 27% ræktunarlands Gaza, aðgengilegt en aðeins 448 hektarar af því svæði, eða 3%, voru bæði aðgengilegir og nothæfir. Þetta er mikil minnkun frá því í fyrra en í október 2025 var 601 hektari aðgengilegur og óskemmdur.

Í skýrslu FAO kemur fram að breytingarnar sem sjást frá því október 2025 og fram í júní 2026 stafa mestmegnis af skertu aðgengi, ekki af eyðileggingu. Á Rafah svæðinu er mestur aðgengisskortur að ræktunarlandi þar sem 97,2% alls ræktunarlands og 98,4% gróðurhúsa eru óaðgengileg palestínskum bændum. Mesta eyðilegging á landbúnaðarlandi og innviðum er enn á Norður-Gaza og Gaza.

Fæðuöryggi ekkert án landbúnaðar

Mikilvægt er að landbúnaður í Palestínu nái sér aftur á strik til þess að stuðla að fæðuöryggi íbúa. Fæðuskortur er á svæðinu og hungursneyð. Innflutt matvara er takmörkuð af Ísraelsher og samkvæmt fréttamiðli Guardian er mikið af þeirri matvöru sem kemst á leiðarenda næringarsnauð. 

Rein Paulsen, framkvæmdastjóri skrifstofu neyðaraðstoðar FAO, segir á fréttavef FAO að ef bændum er ekki veitt aðstoð sem fyrst og öryggi til að sinna landbúnaði minnka tækifærin til að koma matvælaframleiðslu á réttan kjöl. Ræktunarland sem hefur verið eyðilagt þarf að byggja upp aftur og gera það ræktanlegt sem getur tekið tíma. Hann bendir á að bændur á Gaza hafa endurtekið sýnt fram á að framleiðsla sé möguleg ef þeir fá öruggt aðgengi að landi.

Innlend ræktun skiptir sköpum

Á fréttamiðli Guardian í ágústlok var tekið viðtal við palestínska grænmetisbóndann Abu Rabee í borginni Beit Lahiya. Hann þurfti að endurrækta land sitt eftir að það var lagt í eyði af Ísraelsher. Nú ræktar hann eggaldin, tómata og paprikur sem hann selur til staðbundinna heildsala og deilir græðlingum og fræplöntum til annarra bænda og fólks á svæðinu. Ræktunin hefur gengið vel miðað við takmarkað aðgengi að verkfærum og vatni og hefur að sögn Abu skipt sköpum fyrir matvælamarkað á svæðinu. Fyrr á þessu ári kostaði eggaldin 40 sikla á kílóið, eða 1.606 krónur, en nú er verðið komið niður í 2 sikla á kílóið, sem er um 80 íslenskar krónur.

Margar áskoranir eru þó enn fyrir hendi. Auk þess sem talað er um hér að ofan eru meindýr vandamál jafnt sem hreinlæti. Abu telur að árásir á bændur hafi einnig orðið tíðari þar sem bændur stuðli að sjálfbærari innviðum og viðhaldi samfélaginu í Palestínu.