Fullt af dauðum lerkitrjám

Þeir sem aka Eyjafjörðinn hafa eflaust tekið eftir að mikið er af dauðum lerkitrjám í skógarreitum hér og þar í firðinum. Orsökin er vorhretið 2023.

En hver er ástæðan? Brynjar Skúlason er skógfræðingur hjá Landi og Skógi. „Dauði stakra lerkitrjáa í innanverðum Eyjafirði er vegna vetrarhlýinda á útmánuðum með síðbúnu vorfrosti. Þær skemmdir sem núna sjást eru frá vorinu 2023 þegar gerði hart frost um mánaðamótin apríl/maí. Það svæði sem skemmdist mest vorið 2023 var á láglendissvæðum í Eyjafirði og síðan aðeins á láglendi í Skagafirði og S.-Þingeyjarsýslu en í miklu minna mæli. Þetta er bundið við svæði þar sem fer saman veðursæld að vori en liggja lágt í landslagi s.s. í dalbotnum þannig að þar getur orðið mjög kalt í heiðríkju og froststillum á vorin. Sem betur fer eru þetta fyrst og fremst stök tré sem eru ýmist dauð eða mikið skemmd og að einhverju leyti má segja að þetta sé eðlilegt náttúruúrval. Eftirstandandi lifandi tré munu taka yfir pláss þeirra sem hafa orðið fyrir áföllum,“ segir Brynjar.

Síberíulerki

En kemur þessi dauði trjánna á óvart eða hvað? „Nei, við erum meðvituð um þennan veikleika í síberíulerki að lifna óþarflega snemma og þá geta orðið skemmdir í vorfrosti. Til að bregðast við þessu er verið að auka notkun á tegundablending lerkis sem er víxlun milli síberíulerkis og evrópulerkis. Sú erfðablanda missir frostþol síðar á vorin og vex allt að tvöfalt hraðar en foreldrategundirnar þannig að þarna er augljóslega um svokallaða blendingsþrótt að ræða,“ segir Brynjar.

Dauðu trén munu hverfa

Brynjar segir að dauðu trén muni hverfa með tímanum innan um trén sem þoldu frostið betur en vissulega færi betur á því að fella dauð og veikburða tré til að flýta fyrir þessu náttúrulega ferli. Skógarnir sem urðu fyrir áfalli eru í eigu mismunandi aðila og það er jú í höndum eigenda á hverjum stað að sinna umhirðu skóganna. Auk þess segir Brynjar að við þurfum sífellt að vera vakandi í hvers kyns ræktun gróðurs og bæði kynbæta fyrir þoli gagnvart hvers kyns veðuraðstæðum en líka fyrir þoli gegn plöntusjúkdómum og meindýrum. „Samhliða þarf að gæta að miklum erfðabreytileika trjáa og gróðurs almennt þannig að það sé svigrúm til bæði kynbóta og náttúruúrvals t.d. gagnvart fyrirséðum og óvæntum loftslagsbreytingum. Við verðum alltaf að hafa í huga að náttúran er síbreytileg og skemmdir á gróðri og áföll hjá alls kyns lífverum er hluti af eðlilegri aðlögun og náttúrulegri þróun,“ segir Brynjar.