Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 5 ára.
Breytingar á búnaðargjaldi í sjónmáli
Mynd / Snorri G.
Leiðari 14. janúar 2016

Breytingar á búnaðargjaldi í sjónmáli

Höfundur: Sigurgeir Sindri Sigurgeirsson
Um nokkurt skeið hafa bændur rætt fyrirkomulag búnaðargjalds sem er veltutengdur skattur á búvöruframleiðendur og rennur meðal annars til Bændasamtakanna, búnaðarsambanda og búgreinafélaga. Bjargráðasjóður, sem er áfallasjóður bænda, er sömuleiðis fjármagnaður að hluta með búnaðargjaldi. Ekki eru allir á eitt sáttir með innheimtu búnaðargjaldsins og hefur gagnrýnisröddum farið fjölgandi á síðustu árum.
 
Fyrr í þessum mánuði féll dómur í máli Stjörnugríss gegn íslenska ríkinu. Þar var haldið fram, af hálfu Stjörnugríss, að búnaðargjald væri félagsgjald sem innheimt væri í þágu samtaka bænda. Með því væri Stjörnugrís þvingaður til aðildar að þessum samtökum í andstöðu við stjórnarskrána. Talið var að Bændasamtökin, Búnaðarsamband Kjalarnessþings og Svínaræktarfélag Íslands væru félög í skilningi stjórnarskrárinnar og fallist var á kröfu Stjörnugríss hvað þau varðaði. Hins vegar taldi dómurinn Bjargráðasjóð stjórnvald og því væri ekki hægt að líta á hann sem félag. Krafa Stjörnugríss um endurgreiðslu á búnaðargjaldi var því ekki tekin til greina vegna gjalds sem runnið hefur til Bjargráðasjóðs, en ríkið var dæmt til endurgreiðslu á því búnaðargjaldi sem rann til annarra en sjóðsins. 
Það er mikilvægt að hafa í huga að dómur þessi fjallar sérstaklega um gjald sem tekið er af svínabændum. Dómurinn hefur til að byrja með takmarkað fordæmisgildi því hann er héraðsdómur og óljóst hvort að hann verður talinn hafa almennt gildi gagnvart öðrum búgreinum, þegar og ef honum verður áfrýjað. 
Eftir sem áður hefur lengi legið fyrir að lagaleg óvissa væri um innheimtu gjaldsins, a.m.k. að hluta. Bændasamtökin hafa mótað þá stefnu að veltutengt félagsgjald eigi að koma í stað búnaðargjalds og mörg aðildarfélaga samtakanna hafa unnið að sínum áherslum í málinu. Eðlilegt er því að gera ráð fyrir því að tekna af gjaldinu njóti ekki við innan tíðar. Það þýðir að samtök bænda þurfa að haga starfsemi sinni í samræmi við þá breyttu stöðu, fyrr en síðar.
 
Búvörusamningar
 
Viðræðum um búvörusamninga hefur miðað nokkuð hægt upp á síðkastið en vonir eru til þess að hægt verði að setja kraft í þær í næstu viku. Samningahópur bænda hefur farið ítarlega yfir sínar áherslur og leggur til ýmsar breytingar frá fyrri drögum sem byggjast á þeirra umræðu sem fóru fram á bændafundum í nóvember. Með nýjum verkfærum og mælanlegum markmiðum við endurskoðun samninganna árið 2019 er komið til móts við áhyggjur bænda af offramleiðslu og verðfalli í kjölfar breytinganna sem lagðar voru til. Enn fremur er lögð aukin áhersla á fjölskyldubú í samningunum, m.a. með tillögum um gólf og þak á heildargreiðslur sem einn framleiðandi getur fengið.
 
Íslendingar flytja inn landbúnaðarvörur fyrir 52 milljarða króna á ári 
 
Umræða um landbúnaðarmál getur tekið á sig ýmsar birtingarmyndir. Margir sjá ástæðu til þess að viðra sjónarmið sín um málefni er tengjast bændum, afurðum þeirra, framleiðsluháttum, starfsumhverfi og hagsmunasamtökum bænda. Hverjum og einum er að sjálfsögðu frjálst að hafa sínar skoðanir á landbúnaðarmálum en eðlilegt er að gera þá kröfu að menn gæti sanngirni í málflutningi og meðhöndlun gagna.
 
Bændur þekkja vel umræðuna um stuðning við landbúnað. Ýmsir telja að þeim fjármunum sem varið er til þeirra verkefna sé illa varið. Margoft hefur verið farið yfir rökin fyrir stuðningi við landbúnað á síðum Bændablaðsins og sú umræða mun vafalítið halda áfram.
Matvælaframleiðsla er mikilvæg fyrir hverja þjóð, raunar svo að allar þjóðir láta sig hana varða á einhvern hátt. Það þarf ekki að fjölyrða um hvað mikilvægt er að tryggja fæðuöryggi.  
 
Við verðum öll að borða og við viljum alltaf hafa stöðugan og öruggan aðgang að nægu framboði gæðamatvara. Að því markmiði hafa stjórnvöld hérlendis alltaf unnið með einhverjum hætti og gera það nú með beinum stuðningi annars vegar og tollvernd hins vegar. Þrátt fyrir það flytjum við inn landbúnaðarvörur fyrir 52 milljarða á ári, en út fyrir rúma 8.
 
Ýmsir gætu sagt að þar væri ekki sérlega langt gengið við að efla innlenda framleiðslu. Vissulega munum við aldrei framleiða innanlands allar þær landbúnaðarvörur sem fluttar eru inn, en það er alveg örugglega tækifæri til að sækja þarna fram.   
 
Sitjandi ríkisstjórn starfar eftir stjórnarsáttmála þar sem meðal annars eru fyrirætlanir um að efla matvælaframleiðslu. Greinin bæði þarf og vill sækja fram á næstu árum. Þeir búvörusamningar sem nú er unnið að því að gera þurfa því að vera samningar sem horfa til framtíðar.
 
Fyrir nokkrum dögum gekk á samfélagsmiðlum pistill eftir Sigrúnu Harðardóttur þar sem hún telur upp ýmis verkefni sem njóta opinberra styrkja að meira eða minna leyti. Hún spyr t.d. af hverju hennar skattpeningar eigi að fara í að styrkja mjólkurframleiðslu þar sem hún drekki ekki mjólk, skólakerfi í ljósi þess að hún eigi ekki börn, almenningssamgöngur sem hún noti ekki og fleiri verkefni. En pistillinn endar á því að hún segir: „Við búum í samfélagi. Hættum að vera sjálfhverf.“ Þau orð vil ég taka undir. Við búum í samfélagi og því fylgir að við viljum vinna að ýmsum verkefnum saman. Það er einstaklingsbundið hvernig þau nýtast hverjum og einum, en við starfrækjum þau því við viljum búa í samfélagi þar sem það er gert. 
 
Hljóð og mynd
Leiðari 24. júní 2021

Hljóð og mynd

Landbúnaður er ein grundvallar­atvinnu­greina á Íslandi og gegnir mikilvægu hlut...

Bændur óska eftir viðræðum við stjórnvöld um tollamál
Leiðari 16. júlí 2020

Bændur óska eftir viðræðum við stjórnvöld um tollamál

Frá og með 1. júlí síðastliðnum hækkuðu tollar á ákveðnar afurðir af útiræktuðu ...

Ljúkum afgreiðslu samninga
Leiðari 21. júlí 2016

Ljúkum afgreiðslu samninga

Landbúnaður skiptir miklu fyrir íslenskt samfélag. Í fyrsta lagi er hann mikilvæ...

Raunveruleiki eða uppspuni?
Leiðari 12. maí 2016

Raunveruleiki eða uppspuni?

Einn af frambjóðendum í komandi forsetakosningum sagði meðal annars þegar hann k...

Umræðan og veruleikinn
Leiðari 28. apríl 2016

Umræðan og veruleikinn

Stjórnmálalegu uppnámi síðustu vikna virðist ekki lokið þó að ríkisstjórn með ný...

Sviptingar
Leiðari 14. apríl 2016

Sviptingar

Það hefur verið ókyrrð í íslensku samfélagi síðustu vikur. Stjórnmálamönnum geng...

Til framtíðar litið
Leiðari 22. mars 2016

Til framtíðar litið

Útgáfudagur þessa blaðs er síðasti dagur bænda til að kjósa um nýja búvörusamnin...

Gömul og ný umræða um starfsskilyrði bænda
Leiðari 10. mars 2016

Gömul og ný umræða um starfsskilyrði bænda

Nú standa yfir kynningarfundir um búvörusamninga. Búið er að skipuleggja 19 fund...