Vetur í stofunni

Að ýmsu er að hyggja til að halda pottaplöntum heilbrigðum og fallegum yfir vetrarmánuðina. Þá reynir sérstaklega á þrautseigju þeirra því oftar en ekki býður okkar langi og dimmi vetur ekki upp á ákjósanleg skilyrði fyrir þær. Blómstrandi, skammlífar pottaplöntur eiga sérlega erfitt uppdráttar yfir dimmasta tímann en sumar plöntur er vel hægt að rækta árum saman með réttri umönnun. Hinar svokölluðu „grænu“ plöntur eru þar á meðal. Rifblaðka, regnhlífartré, benjamínfíkus, blettaskytta, drekatré og skyldar tegundir, jukka, ýmsir þykkblöðungar, gúmmítré, burknar, friðarlilja og margar fleiri tegundir láta oft á sjá um og eftir áramót. Lauf falla af, þau fá dauða bletti, vöxturinn verður lítill og þær greinar sem myndast verða grannar, ljósar og linar.

Rétt hlutfall birtu og hitastigs er mikilvægt

Of hátt hitastig samfara takmarkaðri birtu veldur óeðlilegum lengdarvexti. Langar og teygðar, ljósar greinar og lauf geta myndast seint á haustin og fram eftir vetri. Þessar greinar eru viðkvæmar og líklegar til að veslast upp. Ástæðan er sú að plönturnar eru að reyna að teygja sig í átt að þeirri takmörkuðu birtu sem í boði er og þær ná ekki að þroskast eðlilega. Þá er ráð að færa plöntuna nær ljósgjafanum og lækka hitastigið um leið. Klippið þunnan og væskilslegan vöxt burt ef hann hefur náð að myndast. Sumar tegundir eins og kólusa og blettaskyttu getur þurft að klippa vel síðla vetrar til að þær nái þéttum og fallegum vexti á ný þegar vorar. Fíkusar eru dyntóttir og eiga til að missa talsvert af laufi að vetrinum en bæta við bæði laufi og greinum þegar vorar. Öll óregla í umhverfi fíkusa getur líka valdið tímabundnu blaðfalli, en þeir ná sér þegar daginn fer að lengja.

Flestar tegundir þrífast ágætlega við venjulegan stofuhita frá vori og fram eftir hausti en þá mætti færa þær á svalari stað ef aðstæður leyfa. Veturinn er eðlilegur dvalartími margra tegunda og þá fer betur um þær við lægra hitastig en við sjálf kjósum og þarf að fara bil beggja. Ýmsar tegundir pottaplantna kjósa hreinlega að vera í köldum og þurrum dvala yfir veturinn. Svalur sólskáli hentar slíkum tegundum vel. Þá eru ótaldar plöntur sem mynda hnýði sem mega nánast þorna alveg við lágt hitastig og sölna niður á veturna eins og fílseyra og lukkusmæra. Amaryllis-laukar eru látnir vaxa áfram að lokinni blómgun þar til laufin eru farin að sölna. Síðan má geyma þá á þurrum og köldum stað. Plöntur sem þrífast í skugga frá vori til hausts gæti þurft að færa úr sínu dimma skoti á veturna. Athugið þó að beint sólarljós er yfirleitt ekki æskilegt, nema þá helst yfir háveturinn. Í gluggakistum getur myndast kuldatrekkur þar sem gluggar eru opnir öðru hvoru og það getur leikið plönturnar grátt.

Ástæðulaust að fárast yfir nokkrum sölnuðum laufblöðum, þau má einfaldlega fjarlægja. Ef blaðendar sviðna má fjarlægja dauða vefinn en ekki klippa þannig að sár myndist. Þegar líður fram á útmánuði og vöxtur fer að taka við sér á ný er gott að setja plönturnar í gott steypibað eða strjúka af þeim með rökum bómullarklút. Umpottun er látin bíða þangað til í mars.

Vökvun og áburðargjöf að vetri

Alltaf skal vökva með volgu vatni. Mikilvægt er að draga verulega úr vökvun frá hausti fram í byrjun mars. Sumar plöntur með þykk lauf þola meira að segja að standa án vatns yfir dimmustu vetrarmánuðina. Hætt er við mygluvanda bæði á rótum og yfirvexti við ofvökvun og það gildir bæði sumar og vetur. Dökkir blettir og sviðnun á laufi myndast oft þegar vökvað er of mikið og sérstaklega ef vatnið er kalt. Of mikil næring getur líka orsakað dauða blaðbletti. Súrefnisleysi við ræturnar vegna ofvökvunar að vetri er einn algengasti dauðdagi pottaplantna.

Á veturna, þegar lífsstarfsemi plantnanna er í lágmarki, gefum við plöntunum ekki næringu. Frekar ætti að leggja áherslu á að byggja upp næringarríkar, vel haldnar plöntur að sumri sem eiga meiri líkur á að lifa af hina hörðu, dimmu vetrarmánuði. Ef vökvað er með áburðarvatni þegar vöxtur er í lágmarki er hætt við að næringarsölt safnist upp í jarðveginum og valdi rótarsviðnun.