Jón Geir tekinn inn í Konunglegu landbúnaðarakademíuna
Það var ánægjuleg stund hjá Jóni Geir Péturssyni skógfræðingi nýlega þegar hann var tekinn inn í Konunglegu sænsku skógræktarog landbúnaðarakademíuna (Kungl. Skogs- och Lantbruksakademien (KSLA)) við hátíðlega athöfn í Ráðhúsinu í Stokkhólmi. Karl Gústaf Svíakonungur er verndari akademíunnar og var hann viðstaddur athöfnina. Að þessu sinni voru sex alþjóðlegir fulltrúar teknir inn í akademíuna.
Akademían var stofnuð árið 1811 og er ein nokkurra konunglegra vísindaakademía í Svíþjóð. Hún gegnir mikilvægu hlutverki sem óháður vettvangur vísinda, stefnumótunar og atvinnulífs. Vinnur akademían að auknum skilningi á hvers konar lifandi náttúruauðlindum, umhverfismálum og tengdum atvinnugreinum eins og landbúnaði, skógrækt og skógarafurðum, veiðum, fiskveiðum, fiskeldi, garðyrkju og matvælum. Aðild að akademíunni er veitt einstaklingum sem hafa átt verulegt framlag til rannsókna, stjórnsýslu og eða atvinnuþróunar á þessum sviðum.
Árgerð 1967
„Ég er fæddur í Reykjavík árið 1967. Foreldrar mínir voru Pétur Jónsson rennismiður, fæddur í Reykjavík, og Guðrún Þórðardóttir bókavörður, fædd á Brekku í Norðurárdal í Borgarfirði en þau eru bæði látin. Þar var ég mikið í sveit sem barn og unglingur og fékk þar áhuga á hvers konar ræktun, útivist og útiveru og samspili manns og náttúru. Ég er giftur Kristínu Lóu Ólafsdóttur, líffræðingi og kennara, og eigum við þrjú börn, Ólöfu Helgu, Guðrúnu Maríu og Davíð Kára,“ sagði Jón Geir aðspurður um sig og sitt fólk.
Meistarapróf í skógfræði
eðlisfræðibraut Menntaskólans við Sund, nam líffræði við Háskóla Íslands (Bsc) og tók meistarapróf í skógfræði með áherslu á endurnýjun skóga frá sænska landbúnaðarháskólanum (SLU) í Umeå í Svíþjóð 1995 og lauk fyrri hluta meistaraprófs í stjórn nýtingar náttúruauðlinda frá norska landbúnaðarháskólanum á Ási 2004 og svo doktorsprófi frá norska lífvísindaháskólanum (NMBU) að Ási í Noregi 2011 í umhverfisog þróunarfræði, með áherslu á stjórnun nýtingar náttúruauðlinda. „Doktorsrannsóknir mínar voru unnar í Úganda og Kenía í Austur-Afríku og hef ég síðan verið tengdur ýmsum verkefnum í mörgum löndum Afríku, ekki síst á sviði skóga, verndarsvæða og landnýtingar. Það má segja að ég hafi hlotið þverfræðilega menntun á sviði náttúru- og félagsvísinda og haft tækifæri á að afla mér þekkingar bæði hér heima og alþjóðlega,“ segir Jón Geir, stoltur og ánægður.
Skógrækt, áhugi á henni og starfsvettvangur
En hvenær fór Jón að fá áhuga á skógrækt?
„Ég fékk sumarvinnu þegar ég var 15 ára hjá Skógrækt ríkisins í Norðtunguskógi og Hreðavatni í Borgarfirði og starfaði þar nokkur sumur, en fékk svo vinnu hjá Skógræktarfélagi Íslands sem fólst í því að leiðbeina og vinna með skógræktarfélögunum í landinu. Það kveikti áhugann á því viðfangsefni, auk þess að veita ómetanlega reynslu af fjölbreyttum aðstæðum til ræktunar á ólíkum stöðum og samfélögum í okkar fallega landi sem ég bý enn að. Á þessum tíma varð ég einnig fyrir áhrifum af þeim mikla áhuga sem var í samfélaginu á ræktun landsins sem Vigdís forseti leiddi og kveikti áhuga um allt land. Það er eftir á að hyggja í raun eitthvað sem voru ákveðin forréttindi að hafa fengið að taka þátt í og vinna við,“ sagði Jón Geir og bætir við.
„Ég hef þannig unnið að skógræktarmálum á ýmsum vettvangi. Ég starfaði sem skógarverkamaður og í skógarhöggi hjá Skógrækt ríkisins, starfaði svo í nærri 20 ár hjá Skógræktarfélagi Íslands, sem er landssamband skógræktarfélaganna í landinu. Jafnframt starfaði ég til margra ára í umhverfis- og auðlindaráðuneytinu, meðal annars sem skrifstofustjóri skrifstofu landgæða, þar sem skógræktarmálefnin voru á mínu ábyrgðarsviði ásamt mörgu öðru. Þar hafði ég tækifæri til að vinna að þeim málum á vettvangi stefnumótunar og ákvarðanatöku, en einnig í ýmsu alþjóðlegu samstarfi.“
Rétt tré á réttum stað
Jón Geir er næst spurður um hvað sé mest heillandi við skógrækt og hvernig staða hennar sé í landinu í dag að hans mati. „Það að endurheimta töpuð landgæði og bæta umhverfið, og eins að byggja upp nýja auðlind til margvíslegs ábata fyrir umhverfi og samfélag er mjög gefandi verkefni. Að starfa við skógrækt skilar einnig mjög sýnilegum árangri á skemmri tíma en margur hyggur. Ég get mjög víða í dag gengið um skóga sem ég tók þátt í að gróðursetja fyrir ekki svo mörgum áratugum. Skógrækt á mjög bjarta framtíð á Íslandi og fyrir liggur góður þekkingargrunnur sem mikilvægt er að nýta og halda áfram að byggja upp til að ná árangri. Fram undan eru stór verkefni við endurheimt náttúruskóga landsins og við að rækta skóga til fjölbreyttra nytja fyrir umhverfi og samfélag. Lykilatriði er að tryggja að ávallt sé unnið að því að rækta rétt tré á réttum stöðum í landinu. „Rétt tré á réttum stað“ var einmitt ávarp þjóðarátaksins Ár trésins árið 1980 og það á enn vel við,“ segir Jón Geir.
Karl Gústaf Svíakonungur
Eins og fram hefur komið þá var Jón Geir nýlega formlega tekinn inn í Konunglegu sænsku skógræktar- og landbúnaðarakademíuna (KSLA) við hátíðlega athöfn í Ráðhúsinu í Stokkhólmi. Karl Gústaf Svíakonungur er verndari KSLA og var hann viðstaddur athöfnina.
„Þetta er sett þannig fram að störf mín séu talin mikilvæg í samhengi samtímans þar sem áskoranir tengdar loftslagsbreytingum, auðlindanýtingu og sjálfbærni kalla á samþættingu vísinda, stjórnsýslu og samfélagslegra lausna. Ég hafi þannig með störfum mínum lagt mitt af mörkum til að efla skilning á því hvernig samfélög geta stjórnað náttúruauðlindum á ábyrgan og sjálfbæran hátt. Þannig hef ég unnið rannsóknir á sviði stjórnkerfa nýtingar náttúruauðlinda víða um heim og var leiðandi um árabil í stefnumótun og stjórnsýslu ýmissa umhverfis- og auðlindamála, þar með talið skóga, m.a. á vettvangi Norrænu ráðherranefndarinnar,“ sagði Jón Geir þegar hann var spurður af hverju hann hefði verið tekinn inn í akademíuna. „Það að hafa verið valinn í akademíuna er fyrst og fremst heiður, en jafnframt tækifæri til að taka þátt í margvíslegu starfi hennar,“ bætir hann við.
Prófessor við Háskóla Íslands
Í dag starfar Jón Geir sem prófessor í umhverfis- og auðlindafræði við Háskóla Íslands. Það er þverfræðilegt og alþjóðlegt framhaldsnám, sem er skipulagt af öllum sviðum skólans. „Þar kenni ég, leiðbeini meistara- og doktorsnemum og stunda fjölbreyttar rannsóknir. Þær rannsóknir lúta mest að stefnumótun og stjórnkerfum nýtingar ýmissa náttúruauðlinda, náttúruverndar og umhverfismála. Ég hef haft tækifæri til að starfa að fjölbreyttum viðfangsefnum hér á landi, en einnig víða alþjóðlega. Til viðbótar Íslandi og norrænu ríkjunum hefur veruleg áhersla verið á Afríkuríki og er jafnframt vaxandi áhugi á samstarfi við þau ríki sem Himalaya-fjöllin miklu tilheyra. Ég vinn í dag með málefni ýmissa lifandi auðlinda svo sem landnýtingar, þjóðgarða og friðlýstra svæða, fiskveiða og skógræktar. Ég hef einnig unnið töluvert að stefnumótun samhliða störfum við háskólann, var meðal annars formaður verkefnisstjórnar 5. áfanga rammaáætlunar og tek þátt í ýmsum öðrum samfélagstengdum verkefnum,“ segir Jón Geir.
Hvatning til ungs fólks
Að lokum þetta frá Jóni Pétri:
„Ungt fólk ætti hiklaust að leggja fyrir sig umhverfis- og auðlindamál og þar er skógrækt mikilvægur þáttur. Slíkt nám opnar ýmis tækifæri, er afar góður undirbúningur fyrir þátttöku í atvinnulífinu og því að fást við gefandi viðfangsefni og hafa áhrif.“
