„Við höfum alltaf verið bjartsýn og það breytist ekkert“
Í Gunnbjarnarholti á Skeiðum reka hjónin Arnar Bjarni Eiríksson og Berglind Bjarnadóttir eitt stærsta kúabú landsins. Atvinnuvegaráðherra afhenti hjónunum nýlega landbúnaðarverðlaunin 2026. Í Gunnbjarnarholti hefur átt sér stað stórfelld uppbygging í mjólkurframleiðslu, sjálfstæð mjólkurvinnsla undir merkjum Hreppamjólkur, auk þess sem þar er rekið verktaka- og þjónustufyrirtæki fyrir íslenskan landbúnað. Í viðtali við Bændablaðið rekja þau lífshlaup sitt, þróun búsins, tæknilausnir í heyskap og fjósum, reynslu af regluverki og stuðningskerfi landbúnaðarins og taka skýra afstöðu til þeirra áskorana sem fram undan eru.
„Það er alltaf nóg að gera,“ segir Arnar Bjarni Eiríksson bóndi í Gunnbjarnarholti þegar við hittumst í húsi Landstólpa, verktaka- og þjónustufyrirtækis sem hann rekur meðfram bústörfunum ásamt eiginkonu sinni, Berglindi Bjarnadóttur. „Þannig vill maður hafa það. En maður velur sér ekki alltaf verkefnin. Það eru skin og skúrir.“
Þrátt fyrir álagið er andrúmsloftið létt. „Það er búið að ganga svo margt á í morgun að maður nær sér ekki niður sennilega fyrr en í kvöld,“ segir Arnar Bjarni og hlær.
Ég spyr hvort ekki hafi verið ánægjulegt að fá landbúnaðarverðlaunin 2026 sem atvinnuvegaráðherra afhenti þeim hjónum á Búnaðarþingi fyrir skömmu.
„Jú, mikið,“ svarar Arnar. „Það er alltaf gaman að fá viðurkenningu. Við erum þakklát fyrir viðurkenninguna og gleðjumst yfir því að störfum okkar sé sýnd athygli.“
Í ræðu ráðherra við afhendingu verðlaunanna kom fram að Gunnbjarnarholt væri nútímalegt bú þar sem hefðbundinn landbúnaður væri sameinaður nýsköpun, tækniþróun, þjónustu starfsemi og aukinni tengingu við neytendur.
Gunnbjarnarholt er fjölskyldurekið kúabú og eitt af þeim stærstu á landinu. Þar eru á bilinu 230 til 240 mjólkandi kýr og fjórir mjaltaþjónar. Nautgripir á búinu eru alls um fimm hundruð. Fyrir um tíu árum var byggt um 4.200 fermetra tæknivætt fjós sem gerir búinu kleift að vera í fremstu röð í íslenskum landbúnaði. Fjósið er stálgrindarhús sem Landstólpi, fyrirtæki fjölskyldunnar, flytur inn frá Hollandi. Á síðustu árum hefur fyrirtækið reist hátt í þrjú hundruð slík hús vítt og breitt um landið, bæði fyrir bændur og annars konar rekstraraðila. Landstólpi flytur einnig inn margs konar rekstrarvörur og búnað fyrir landbúnaðinn.
Í gegnum Landstólpa hafa Arnar Bjarni og Berglind komist í aukna snertingu við aðra bændur, bæði hérlendis og ekki síður erlendis, en þau hafa einnig eflt tengsl sín við neytendur. Árið 2021 hófu þau eigin mjólkurvinnslu undir vörumerkinu Hreppamjólk. Þar er framleidd og seld mjólk og aðrar mjólkurvörur beint frá býli sem má meðal annars fá í almennum matvöruverslunum. Vöruúrvalið hefur aukist á síðustu misserum og inniheldur til dæmis skyrdrykki, jógúrt og fleira.
Ritgerð úr barnaskóla og framtíðarsýn
Arnar er fæddur og uppalinn í sveitinni. Hann rifjar upp óvænta heimild um fyrstu sýn sína á framtíð landbúnaðarins. „Ég skrifaði ritgerð í barnaskóla árið 1979 þar sem ég spái fyrir um framtíð landbúnaðar á Íslandi,“ segir hann.
Ritgerðin fjallar um Sandlækjarkot, bæinn neðan við veg, þar sem hann ólst upp. „Ég segi nú yfirleitt, þegar ég er að kynna þetta, að ég hafi verið yngstur, frekastur og vitlausastur af bræðrum mínum. Ég flutti því að heiman, hingað handan vegarins í Gunnbjarnarholt en eldri bræður mínir tveir, þeir búa enn heima.“
Í ritgerðinni spáir Arnar fyrir um framtíðina. „Ég nefni þarna breytingu á skólamálum hér í sveitinni. Sömuleiðis spái ég fyrir um sæstreng. Ég ímynda mér síðan að landbúnaðurinn verði mjög tæknilegur,“ segir hann. „Að það verði komin fjarstýrð vélmenni sem bæði geti hugsað um búið og sjálfur myndi ég sitja heima í stofu og horfa á vélmenni gegna á sjónvarpsskermi.“
Hann hlær aðeins og bætir við: „Þetta er 20 árum áður en fyrsti mjaltaþjónninn kemur til sögunnar. Ég er nú ekki að segja að ég sé einhver Nostradamus.“
Í ritgerðinni nefnir hann líka að vinna mætti mó í Árnesi til eldsneytis. „Ég er ekki alveg viss um að það samræmist umræðunni í dag,“ segir hann. „Ég veit ekki hvar ég fékk þessa hugmynd.“ Í lokin vonast hann til þess „að sumt rætist og annað ekki“.
Upphafið erfitt
Saga Gunnbjarnarholts er löng. „Sama ættin hefur búið hér síðan 1789,“ segir Arnar. „Forfaðirinn hét Jón Oddsson. Hver kynslóð býr lengi, yfirleitt um og yfir 40 ár.“
Þau Arnar og Berglind tóku við búinu formlega 1. júlí 1990. Undirbúningurinn hafði þó staðið lengi. „Við vorum náttúrulega fimm ár að byggja fyrsta fjósið,“ segir Berglind en hún er frá Selfossi.
Upphafið var erfitt fjárhagslega. „Við vorum um tvítugt þegar við byrjuðum að byggja,“ segir Arnar. „Fyrsta lánið sem við tókum var 500 þúsund krónur með 26,5% ársvöxtum. Þetta var árið 1988, sama ár og Berglind útskrifaðist sem stúdent. Þá voru víxillánin í algleymingi.“
Byggt upp smámsaman
Búskapurinn byrjaði í smáum skrefum. Í Gunnbjarnarholti voru eiginlega engin hús, fyrir utan gömul fjárhús. „Við byrjuðum að búa með 20 kýr,“ segir Arnar. „Framleiðslurétturinn var 67.161 lítri sem við tókum við af foreldrum mínum. Við fluttum síðan í nýja fjósið hér í Gunnbjarnarholti 1993.“
Árið 1996 keyptu þau gamalt íbúðarhús og fluttu það á staðinn. „Til þess að flytja okkur nær kúnum,“ segir Berglind. Árið 1999 var fjósið stækkað um helming. „Þá fjölgum við kúnum eiginlega akkúrat um helming.“
Arnar hlær þegar hann rifjar upp viðurnefni sitt. „Ég fékk viðurnefnið Arnar Open House af því að ég lokaði aldrei gaflinum – við ætluðum alltaf að stækka meira.“
Fínasta eining
Í dag er búið allt annað að umfangi. „Við byrjuðum á þessu nýja fjósi 18. júlí 2016,“ segir Arnar. „Og fluttum inn í það 25 árum eftir að við rákum gripi frá Sandlækjakoti hingað yfir í Gunnbjarnarholt í desember 2018.“
Í dag eru þau með um 230–240 mjólkandi kýr. „Við förum aldrei yfir 240 í framleiðslu,“ segir hann. „Hugmyndir um frekari stækkun eru ekki uppi á borðum. Við höldum í rauninni bara dampi,“ segir Arnar. „Þetta er fínasta eining eins og hún er í dag. Við getum framleitt allt að tveimur milljónum lítra eins og stendur. Eigi að auka eitthvað við það, þá verður það verkefni næstu kynslóðar.“
„Já, og við eigum svo sem ekki meira land til þess að standa undir aukinni framleiðslu,“ bætir Berglind við.
Heyjað í stæður
Þau hjón eiga fimm börn. Þau notuðust því talsvert við verktaka fyrstu ár búskaparins. „Við áttum raunar bara eina dráttarvél fyrstu tíu til tólf árin og þurftum því líka þess vegna að kaupa okkur aðstoð. Núna erum við orðin sjálfbær í öllu nema við kaupum verktaka í að dreifa áburði. Það er bóndi af næsta bæ sem sér um það fyrir okkur. Svo höfum við aldrei átt rúlluvél. Við kaupum því þá þjónustu einnig en við rúllum raunar bara fimmtán prósentum af heildarheyfeng. Hitt er allt í stæðum.“
Þau nota sérstaka aðferð. „Við erum með margnota PVC-dúk og svokallaðar pulsur sem eru soðnar fastar við dúkinn,“ útskýrir Arnar. „Við notum svo salt úr sjötíu tonna pækli sem við dælum í pulsurnar til að fergja ofan á heyið. Hollendingarnir kalla þetta lasagna-stæl,“ segir Arnar.
Þannig er heyið lagt í lögum – fyrsti, annar og þriðji sláttur í sömu stæðu. „Við miðum alltaf við að slá öll túnin þrisvar,“ segir Arnar og bætir við: „Okkar reynsla er að átta ár af hverjum tíu gangi það, hin tvö er ekki hægt að stóla á.“
Með þessari aðferð segir Arnar að tíminn sem heyið liggur á túnunum sé styttur mikið. „Það líða ekki nema 48 til 55 klukkutímar frá því við byrjum að slá þar til heyið er komið heim. Daginn eftir er hægt að byrja að bera á. Þannig höldum við skarki á túnunum í algeru lágmarki og sprettutíminn er nýttur eins og við mögulega getum.“
Heyjað er í tvær stæður á ári en á meðan er gefið úr þriðju stæðunni. „Hver stæða er hugsuð þannig að hún dugi í sex mánuði. Það er því miðað við að opna stæðu 1. október og hún á að duga fram til 31. mars. Stæðan sem við opnum 1. apríl á svo að duga til 30. september. Við heyjum því bara í tvær á ári. Og við heyjum jafnt í þær báðar. Fyrsti sláttur fer jafnt í báðar, sömuleiðis annar og þriðji sláttur. Við erum þá með eins fóður næstu tólf mánuði.“
Tilurð Hreppamjólkur
Árið 2021 hófu þau sjálfstæða mjólkurvinnslu undir merkjum Hreppamjólkur. „Við brennum fyrir þetta,“ segir Arnar þegar hann er spurður hver hugmyndin hafi verið með eigin vinnslu.
Hugmyndin kviknaði erlendis. „Ég hafði séð mjólkursjálfsala á sýningum,“ segir hann. „Þar sem fólk kemur með sínar umbúðir og dælir á þær.“
Íslenskur veruleiki reyndist annar. „Það þarf meiri massa af fólki,“ segir hann. „Og fólk er vant þægindum – vill ekki vera að þrífa flöskur og bera þær með sér út í búð.“
Hugmyndin þróaðist því áfram. „Við vildum kannski líka auka fjölbreytileikann í mjólkurvörum á markaði og svo hafa neytendur kallað eftir beinni tengslum við bændur,“ segir Arnar. „Frá bónda í borg, köllum við þetta.“
Arnar segir að ekki standi til að vinna alla mjólk búsins með þessum hætti en þó fari drjúgur hluti framleiðslunnar í Hreppamjólk. „Einn sjöundi, einn áttundi,“ segir hann. „Við erum að vinna úr fjórum til fimm þúsund lítrum á viku. Það jafnast á við um það bil dagsframleiðslu á mjólk hér á búinu.“
Um afkomuna segir hann: „Við erum kannski farin að hafa fyrir breytilega kostnaðinum í dag. En þetta er langhlaup. Við erum þrjósk og ætlum ekkert að gefast upp.“
Dreifingin fer að mestu í gegnum stórar keðjur. „Festi dreifir í Krónu,“ segir Berglind. „Aðföng í Bónus og Hagkaup. Við keyrum svo til minni aðila eins og Fjarðarkaup.“
Samstarfið við MS og Auðhumlu hefur verið gott. „Þeir eru ekki að þvælast fyrir okkur,“ segir Arnar. „Þeir rannsaka alla mjólk fyrir okkur – lyfjaleifar og annað – og eiga heiður skilinn fyrir það.“
Vöruþróun
Vörulínan er markviss. „Enginn viðbættur sykur er í hefðbundnum mjólkurvörum sem við framleiðum,“ segir Arnar. „Við erum heldur ekki með neinar fitusprengdar vörur. Við laktósasprengjum allar vörur okkar nema nýmjólkina sem er þar með eins nálægt upprunalegri afurð og hún getur verið en hún er auðvitað gerilsneydd. Svo notum við bara náttúruleg bragðefni.“
Boðið er upp á skyrdrykki með fjórum bragðtegundum og fram undan eru nýjar vörur, kefír, AB-mjólk og ískaffi. Tvær tegundir af ís eru framleiddar úr hreppamjólk í samstarfi við Kjörís.
Þau hafa einnig verið að fikta í ostagerð. „Við eigum slatta á lager,“ segir Arnar. „En þetta tekur gríðarlegan tíma og er erfitt að keppa á markaði því að ostur er ekki dýr miðað við margt annað. Þessar verðlagsbundnu vörur eru svo undirverðlagðar að það er erfitt að keppa við það.“
Landstólpi
Samhliða búskapnum reka þau Landstólpa sem var stofnaður árið 2000. Arnar er menntaður húsasmíðameistari og því voru hæg heimatökin. „Fyrstu árin snerust um að hanna breytingar á eldri fjósum í lausagöngu,“ segir Arnar.
Í dag er starfsemin mun umfangsmeiri. „Við höfum sett upp yfir 300 hús síðan 2004,“ segir hann. „Um 70 þeirra eru fjós.“
Fyrirtækið byggir hús fyrir ýmis konar starfsemi svo sem fiskeldi, iðnað, spennistöðvar og þjónustuhús. „Á síðustu árum höfum við byggt talsvert fyrir Landsnet og Landsvirkjun. Við erum með um 45 á launaskrá og um 70 manns alls með undirverktökum.“
Sem stendur er verið að reisa vélaskemmu í Gunnbjarnarholti. Vélar hafa verið geymdar á annarri jörð í eigu þeirra hjóna, Skáldabúðum, en þangað er langt að sækja þær, um tuttugu kílómetrar.
„En svo erum við í fóðurinnflutningi, seljum mjaltaþjóna og tæknibúnað og innréttingar í fjós. Við þjónustum bændur með flest sem þeir þurfa.“
Mörgum þætti líklega nóg að vera með 240 mjólkandi kýr þó að ekki bættist umfangsmikið þjónustu- og verktakafyrirtæki við hin daglegu störf, auk afurðavinnslu.
„Við vitum ekki alltaf hvað er hobbý og hvað aðalvinnan,“ segir Arnar og hlær. „En á meðan við höfum gaman af þessu þá er þetta allt í lagi. Svo tengist þetta allt saman. Börnin taka líka þátt. Elsta dóttir okkar er reyndar kúabóndi á Göngustöðum norður í Svarfaðardal, en elsti sonur okkar stýrir landbúnaðardeild Landstólpa. Miðdóttirin er kúabóndi í Dalbæ hér í Hrunamannahreppi. Hún var með okkur í Hreppamjólkinni þar til fyrir mánuði síðan að hún ákvað að snúa sér alfarið að eigin verkefnum. Yngri sonur okkar er svo bústjóri við búið hér í Gunnbjarnarholti. Yngsta dóttir okkar er svo að vinna á leikskóla í Reykjavík og er á leið í háskólanám en tekur heilmikinn þátt í bústörfunum þegar hún getur.“
Tvenns konar sýn
Arnar og Berglind eru í þeirri stöðu að hafa tvenns konar sýn á íslenskan landbúnað, annars vegar sem bændur og hins vegar sem þjónustuaðilar og byggingarverktakar. Arnar segir að þau finni fljótt fyrir aukinni bjartsýni hjá bændum en þá aukast fyrirspurnir um framkvæmdir.
„Við erum þannig séð með puttann á púlsinum. Við fundum að ástandið versnaði verulega fyrir um fimm árum síðan, líklega í kjölfar Covid. Það slokknaði á öllu svo að segja. En síðan fór að lifna örlítið yfir bændum 2024 og enn frekar árið 2025. Það er svo á þessu ári sem mun meira líf hefur færst í tuskurnar. En stöðnun ríkti hér í íslenskum landbúnaði líklega alveg frá 2018 til 2024.“
Arnar segir að kynslóðaskipti verði ekki reglulega heldur í kippum.
„Þegar birtir til fer allt af stað. Nýjar kynslóðir taka við og bændur stækka líka við sig. Fyrir nokkrum árum síðan þótti kúabú með einum róbóta stórt fjölskyldubú en núna þykir það henta fjölskyldu að vera með tvo mjaltaþjóna. Bændur eru að minnsta kosti í auknum mæli farnir að gera ráð fyrir stækkun í tvo róbóta þegar þeir byggja sér fjós. Við ráðleggjum það. Við spyrjum bændur hvort þeir vilji fóðra á stuttum fóðurgangi eða löngum með gjafakerfi, hvort þeir vilji geta bætt öðrum mjaltaþjóni við og svo að síðustu hvort bændur vilji geta tekið við nýju kúakyni.“
Arnar hlær en honum er þó alvara með þessum orðum.
„Já, bændur verða að gera upp við sig hvort þeir vilji vera tilbúnir þegar að þessu kemur. Það þarf þá að vera hægt að aðlaga fjósið að erlendu kyni sem er stærra og þarf því bæði breiðari og lengri bása.“
Ættum að flytja inn erfðaefni til kynbóta
Arnar er, eins og heyra má, hlynntur því að flutt verði inn erfðaefni til kynbóta á íslensku kúakyni.
„Sannarlega. Það dettur engri annarri þjóð það í hug í hinum vestræna heimi að framleiða mjólk ofan í heila þjóð á gömlu landkyni. Við erum alltaf að reyna að búa til einhverja ímyndaða íslenska holsteinkú en af hverju styttum við ekki þessa vegferð með því að flytja inn erfðaefni til kynbóta? Íslenskar kýr geta alveg mjólkað en ending þeirra stenst engan samanburð við erlendu kynin og það er gríðarlegur áhrifaþáttur í afkomu. Það skiptir svakalegu máli hvort þú ert með tvö mjaltaskeið eða fjögur. Mjólkin er mun ódýrari í seinna tilvikinu. Erlendu þrautræktuðu kynin eru líka mun auðveldari í meðförum sem þýðir að vinnan verður auðveldari og minni sem skiptir mjög miklu máli þegar búin stækka. Einnig eru mjög sterkar vísbendingar um að nýgengi júgurbólgu sé mun hærra í íslensku kúnum. Og ef við flytjum hingað inn tvínytjakyn þá leysum við vandan sem við stöndum frammi fyrir með nautakjötsframleiðsluna. Við fengjum hærri gæðastandard á allt okkar nautakjöt. Íslensku gripirnir eru bara ekki neinir kjötgripir. Þar er himinn og haf á milli.“
Arnar segir þetta því ekki nokkra spurningu í sínum huga. „Og ég skal ekki hætta búskap fyrr en kominn verður sá valkostur að flytja inn erlent erfðaefni til kynbóta.“
Óttast breytingar á landbúnaðarkerfinu
Arnar og Berglind segja að reksturinn á búinu gangi vel og þau eru bjartsýn á framtíð landbúnaðarins. Arnar segir núverandi kerfi virka vel. „Menn vita að hverju þeir ganga,“ segir hann. „Og hafa tryggingu fyrir eðlilegu afurðaverði. En vissulega eru engin kerfi gallalaus.“
Hann óttast þó breytingar. „Maður óttast að verið sé að undirbúa drastískar breytingar,“ segir hann. „Að styðja minna við endanlega afurð bænda. Það er alltaf verið að klípa af styrkjunum og setja í gripastuðning, hektaragreiðslur og áfram mætti telja. Stuðningur hefur færst meira í þessa átt í löndum þar sem landbúnaðarframleiðsla er mjög öflug. Í þessum löndum eru niðurgreiðslur þó nokkrar og það er reynt að draga úr framleiðslutengdum stuðningi en öll viðleitni í þá átt gerir það að verkum að landbúnaðurinn verður síður samkeppnishæfur. Það er hreinlega verið að draga úr framleiðslu. En okkur hér þykir skynsamlegt að auka framleiðslutengda styrki vegna þess að þannig eru bændur hvattir til að búa betur. Hér þarf að hvetja bændur til þess að framleiða meiri og betri vöru á hagstæðara verði. Maður óttast að það eigi að breyta þessu og draga úr hvata til þess að framleiða meira. Það myndi einungis hagnast þeim samkeppnislöndum okkar þar sem veður og aðrar aðstæður eru hagstæðari til landbúnaðarframleiðslu.“
Fæðuöryggi er honum hugleikið. „Það var hlegið að okkur fyrir 20 árum þegar við töluðum um fæðuöryggi,“ segir hann. „Síðan kom fjármálahrunið og Covid – og þá sáum við að hver hugsar um sig. Hið sama blasir við nú síðustu daga og vikur þegar ófriður magnast í heiminum og aðfangakeðjur eru að slitna. Við verðum að horfast í augu við þennan veruleika og huga að fæðuöryggi okkar. Allar þjóðir verja landbúnaðinn sinn. Við verðum að gera það líka.“
Arnar segir þó mikilvægt að hafa það framtíðartakmark að bændur búi vel og ríkisstyrkir verði minnkaðir eftir því sem framleiðslan verði meiri og betri. „Við getum ekki sleppt styrkjunum en það versta fyrir landbúnaðinn er þegar bændur fara að búa á styrkjunum, framleiða það sem þeir fá styrk fyrir en ekki það sem engir styrkir fást út á. Ef kerfinu verður breytt þannig að bændur fá styrki fyrir að gera eitthvað annað en að framleiða búvörur, þá mun það enda illa. Það mun grafa undan íslenskum landbúnaði. Og það er einmitt sú leið sem til dæmis Evrópusambandið vill fara. Það vill veita bændum úti á jaðarsvæðum styrki til að gera ýmislegt annað en að framleiða landbúnaðarafurðir. Það dregur einungis úr framleiðslunni og leggur landbúnað á endanum í rúst hér á landi.“
Samkeppni
En nú eru skrifaðar greinar þar sem kallað er eftir aukinni samkeppni við íslenskan landbúnað. Öðruvísi verði ekki hægt að lækka vöruverð hér og auka gæði og vöruframboð. Arnar segir skrif af því tagi vera á misskilningi byggð.
„Við búum hér í fámennislandi úti á hjara veraldar þar sem landbúnaður er erfiður. Við erum í harðri samkeppni við innflutt matvæli sem framleidd eru við miklu betri aðstæður. Ef ekki væri fyrir tollavarnir og stuðning við íslenskan landbúnað væri hann ekki til staðar. Hér þarf líka að horfa til annarra þátta svo sem samspils landbúnaðar við ferðamannaþjónustu. Það væri erfitt að halda úti ferðaþjónustu ef landið væri ekki í byggð nema í þéttbýlinu. Og almennt viljum við væntanlega halda landinu í byggð.“
Berglind bendir sömuleiðis á ójafna samkeppnisstöðu íslenskrar framleiðslu og þeirrar innfluttu.
„Við framleiðum matvörur hér undir mjög ströngum reglum um heilnæmi og dýravelferð, reglum sem eru í mjög mörgum tilvikum strangari en gerist og gengur í samkeppnislöndum okkar.“
Arnar segir að gullhúðun reglugerða um notkun lyfja og dýravelferð geri það að verkum að íslenskur landbúnaður nýtur sérstöðu.
„Það er ekki sami kjúklingur sem þú kaupir út úr búð hér frá íslenskum bændum og svo frá mörgum löndum Evrópusambandsins. Það sama á við um mjólkina. Það er oft verið að bera saman epli og appelsínur þegar talað er um samkeppni við innfluttar landbúnaðarafurðir.“
Velferðarreglur ekki alltaf á réttum forsendum
Aðbúnaður kúa hefur batnað mikið hérlendis á undanförnum árum vegna innleiðingar nýrra reglugerða þar um. Arnar segir að það sé þó ekki alltaf gert á réttum forsendum.
„Það var til dæmis talað um að allar kýr yrðu að hafa sinn bás til að liggja á en í nútímafjósi er það ekki þannig. Eitthvað hefur verið slakað á þessari kröfu. En ekkert tillit er hins vegar tekið til opinna svæða í fjósum. Að mínu mati skipta þau ekki minna máli. Í öllum fjósum sem ég hef byggt fyrir bændur á undanförnum árum er gert ráð fyrir stórum opnum svæðum fyrir kýr. Með því er komið í veg fyrir ójafnvægi í hjörðinni og bændur fá meira út úr gripunum. Í núverandi reglugerð er engin krafa um opin svæði.“
Arnar segir að það sé sömuleiðis skrýtið að gera kröfu um það að íslenskar mjólkurkýr séu settar út á beit átta vikur á ári.
„Það kostar fullt af peningum. Enginn virðist velta því fyrir sér. Í Hollandi fá bændur enda greitt fyrir það að setja kýrnar út. Hér erum við sektuð fyrir að setja þær ekki út.“
Arnar segir að ásýnd landbúnaðarins þurfi vissulega að vera í lagi og það sé til dæmis hægt að hafa geldkýr og ungviði úti á beit til að uppfylla þarfir um sýnileika og áferð mjólkurframleiðslu.
„En það er alveg galið að hafa hámjólka kýr úti í íslensku sumarveðri sem getur verið með öllum hætti eins og við þekkjum. Velferð kúna er miklu betur borgið inni í fjósi en úti í íslenska sumrinu. Þarna mætti huga betur að reglusetningu. Og mér þætti raunar rétt að nautgripadeild Bændasamtakanna mætti beita sér meira í þessari umræðu. Útivist kúa kostar okkur alveg svakalega peninga og bitnar þar að auki á velferð gripanna. Framleiðslan í kúnum minnkar um 10- 20 prósent á meðan á útvistinni stendur, auk þess sem ýmislegt annað getur gerst. Júgurbönd geta til dæmis slitnað sem veldur því að róbótinn finnur ekki spenana og fleira mætti nefna.“
Bjartsýni þrátt fyrir allt
Þrátt fyrir óvissu um framtíð landbúnaðarkerfisins eru þau Arnar og Berglind bjartsýn. „Við höfum alltaf verið bjartsýn og það breytist ekkert,“ segir Arnar. „Ísland er land tækifæranna í landbúnaði. En það er mjög auðvelt að eyðileggja mikið með rangri pólitík.“
Um framtíð búsins segir Berglind að framtíðin sé björt og yngri sonurinn sé mjög áhugasamur um að taka við búrekstrinum þegar sá tími kemur.
