Starfað í 50 ár á vettvangi landbúnaðarmála

Um síðustu mánaðamót lét Guðrún Sigríður Sigurjónsdóttir, eða Gulla Sigga eins og hún er jafnan kölluð, af störfum í atvinnuvegaráðuneytinu en hún hefur starfað á vettvangi landbúnaðarmála í hálfa öld, meðal annars við að aðstoða bændur í þeirra skýrsluhaldi.

Hún hóf þennan starfsferil sinn tvítug að aldri, þegar hún steig inn í Bændahöllina sumarið 1976 og réði sig til starfa hjá Búnaðarfélagi Íslands, forvera Bændasamtaka Íslands sem voru svo stofnuð 1995.

Starfað bæði með bændum og afurðastöðvum

Í grunninn hafa störf hennar falist í gagnaöflun fyrir skýrsluhald, bæði frá bændum, sláturleyfishöfum og afurðastöðvum landbúnaðarins. Því hefur hún átt nánum samskiptum við bændur og starfsfólk afurðastöðva alla tíð.

Hún lýkur sínum starfsferli sem sérfræðingur í atvinnuvegaráðuneytinu, á skrifstofu landgæða og dýraheilsu, en fyrsta starfið snérist meðal annars um skýrsluhald í sauðfjár- og nautgriparækt þess tíma. Hún segist hafa unnið við tækjabúnað en með honum voru spjöld með upplýsingum úr búrekstrinum götuð á tiltekin hátt í vélinni og síðan færð inn í skýrsluhaldið sem á þeim tíma var auðvitað allt í möppum. „Þetta voru kallaðar götunarvélar og gögnin voru til dæmis sauðfjárbækur, sæðingaskýrslur, mjólkurskýrslur og eitthvað fleira sem bændur sendu inn í Bændahöllina,“ segir Gulla Sigga.

Hún man því tímana tvenna í skýrsluhaldi í kringum búgreinarnar og hefur komið að gagnavinnslu frá því hún var öll unnin í höndunum að þeim tíma þegar sjálfvirkni tölvuvæðingar hefur tekið við flestum hlutverkum á þessum sviðum. Hún segir að gjörbreyting hafi orðið í umsýslu með tölulegar upplýsingar á allra síðustu árum, eftir að Mælaborð landbúnaðarins var formlega tekið í notkun á vordögum 2021.

Allt sé nú orðið aðgengilegra fyrir alla; upplýsingar hvað varðar framleiðslu og sölu búfjárafurða, en einnig tölur um fjölda bænda og jafnvel stuðningsframlög til þeirra.

Heppin með samstarfsfólk og starfumhverfi

„Ég á mjög góðar minningar úr Bændahöllinni enda hef ég verið ótrúlega heppin með samstarfsfólk í gegnum tíðina og starfsumhverfið. Þegar ég kem þangað er ekki búið að byggja við hana, viðbyggingu sem var kölluð framhaldssaga og er norðurhlutinn sem snýr að Þjóðarbókhlöðunni. Henni lauk árið 1985,“ segir Gulla Sigga þegar hún er beðin um að horfa til baka og meta hvað standi upp úr.

„Í raun voru götunarvélarnar forverar tölvutækninnar. Búnaðarfélagið og seinna Bændasamtökin voru með aðalstarfsemina á þriðju hæð Hótel Sögu, en tölvudeildin var lengst af á annarri hæðinni og þar byrjaði ég.

Við unnum þarna frá eitt til sjö og þegar komið var fram á árið 1988 opnaðist leið fyrir mig til að vinna allan daginn á hefðbundnum vinnutíma hjá Framleiðsluráði landbúnaðarins á þriðju hæðinni, sem sá um ýmislegt sérhæft í tengslum við skýrsluhaldið og meðal annars um stuðningsgreiðslur frá ríkinu til bænda sem ég byrjaði þá að vinna við. Síðan vann ég í raun við það ásamt öðru allan minn starfstíma, hjá Bændasamtökunum eftir að Framleiðsluráðið var lagt niður um áramótin 1999–2000, síðan Landssamtökum sláturleyfishafa frá árinu 2000 til 2013 og svo aftur hjá Bændasamtökunum þangað til hlutverkið færist formlega til Matvælastofnunar árið 2016, undir Búnaðarmálaskrifstofu sem var stofnuð til að sjá um þá umsýslu meðal annars. Þá var talið óeðlilegt að félagasamtök bænda færu með það hlutverk að greiða þeim opinberar stuðningsgreiðslur.

Búnaðarmálaskrifstofan var fyrst einmitt á annarri hæð Bændahallarinnar áður en hún fer úr húsi og því gaman að ég hafi endað á sama stað og ég byrjaði þar fyrir 40 árum.

Síðustu breytingarnar urðu svo um áramótin 2019–2020 þegar verkefni Búnaðarstofu eru færð undir atvinnuvegaráðneytið.“

Flókið landbúnaðarkerfi

Að sögn Gullu Siggu var Bændahöllin merkileg miðstöð landbúnaðarmála á þessum árum, með fjölda starfsmanna undir ýmsum merkjum. „Þarna voru alls kyns ráð, félög, samtök, svið og deildir undir sama þaki í frekar flóknu landbúnaðarkerfi – og Lífeyrissjóður bænda líka. Um tíma var þarna til dæmis Stéttarfélag bænda og stórt ráðgjafarsvið var lengi undir Bændasamtökunum eða þangað til Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins er stofnuð árið 2013. Svo er dálítið sérstakt eftir á að hugsa til þess að Bændasamtökin hafi útvistað beingreiðslum til bænda til Landssamtaka sláturleyfishafa. En skýringin er líklega sú að stuðningsgreiðslurnar voru á þeim tíma að mestu framleiðslutengdar, en var líka stuðningur til dæmis vegna birgðahalds sem hét geymslugjald.

Það má alveg segja að stundum hafi ekki verið mikið traust gagnvart þeim tölum sem lágu fyrir um birgðahaldið á þessum tíma. Ég man eftir að Sigurgeir Þorgeirsson sem var framkvæmdastjóri Bændasamtakanna hafði það á orði einhverju sinni við mig að nú þyrfti að gera út starfsfólk fyrir birgðatalningu af því honum fannst birgðastaðan vera eitthvað tortryggileg í fyrirliggjandi gögnum. Það er svo merkilegt að á þeim tíma þurfti bara að gera þetta þegar einhver vafi lék á um hvort þetta væru réttar tölur. Það var svo vel fylgst með að það var bara farið og talið ef þörf var talin á því.

Á þriðju hæðinni var rekin matstofa fyrir Bændasamtökin og aðrar stofnanir og þar var besti matur í heimi. Það voru mæðgur sem sáu um matseldina og notuðu íslenskt hráefni meira og minna og alltaf var til rjómi í kaffið, sem var dásamlegt.

Það er líka ástæða til að minnast á alla þessa frábæru forritara sem unnu með okkur í ýmsum verkefnum. Þeir tóku öllum beiðnum frá okkur vel um hinar ýmsu lagfæringar.“

Með Bændahöllina fyrir augunum

Gulla segir að samskiptin við bændur hafi alltaf verið góð við bændur og uppbyggileg. „Ég hef alltaf reynt að vera eins sveigjanleg og hjálpleg og mögulegt hefur verið, en oft hefur mikið verið í húfi og staðið tæpt að bændur fengju greitt eins og þeir áttu rétt á. Ótrúlega oft hefur þó verið auðvelt að leysa vandamálin og gaman hvað ég hef fundið fyrir miklu þakklæti frá bændum.

Stuðningsgreiðslurnar hafa orðið flóknari með tímanum og því þarf að huga að fleiri atriðum í öllu skýrsluhaldinu, bæði bændur og við í stjórnkerfinu. Þess vegna hefur kannski reynt enn meira á samskiptahæfnina í dag en áður.

Ég get bara sagt að lokum að störfin hafa verið skemmtilegt alla tíð og það er allt út af öllu fólkinu sem ég hef unnið fyrir og starfað með. Ég er með Bændahöllina hérna fyrir augunum í nýju húsakynnum ráðuneytisins á Skúlagötu og verð að segja að ég hugsa alltaf hlýlega til hennar.“

Hún bætir við að lokum að mikilvægt sé að passa upp á það sem við höfum í íslenskum landbúnaði. „Við verðum að standa með okkar bændum og framleiðslu þeirra – og leggja allt í að þeim líði vel og hjálpa því unga fólki sem langar að byrja í búskap.

Við eigum ekki að flytja inn þær vörur sem við getum sjálf framleitt af okkar bændum.  En við verðum líka að vinna búvörurnar þannig að neytandinn vilji kaupa þær.“