Tilraun á Tilraunabúinu Stóra-Ármóti 2016

Tilraun hófst í janúar 2016 á tilraunabúinu Stóra-Ármóti. Hrafnhildur Baldursdóttir og Jóhannes Sveinbjörnsson unnu að uppsetningu tilraunarinnar er nefnist „Áhrif fóðrunar á efnainnihald í mjólk, með sérstaka áherslu á fitu“. 

 

Leitast er við að svara tveimur meginspurningum, þ.e. hvort fituviðbót (C:16) í kjarnfóðri hafi áhrif á efnainnihald mjólkur og hvort það skipti máli á hvaða formi sú fita er, þ.e. sem duft í heilfóðri eða sem kögglar.

 

Grunnfóður í tilrauninni er gróffóður ásamt byggi ræktuðu á Stóra-Ármóti. Þær kjarnfóður­tegundir sem notaðar eru í tilraunina eru; 1) Bergafat, 2) Feitur Róbót 20, 3) Róbót 20.  Bergafat og Feitur Róbót innihalda bæði hátt hlutfall af fituviðbótinni (C:16) en Róbót 20 innheldur litla fitu og er notað sem viðmiðunarfóður til að átta sig á hvernig niðurstöður eru þegar ekki er fituviðbót eins og í Bergafati og Feitum Róbót 20. Ástæðan fyrir að þessar kjarnfóðurtegundir voru valdar er að Tilraunabúið er í viðskiptum við kjarnfóðurfyrirtækið sem selur umræddar tegundir. Fleiri vörur eru á markaðnum á Íslandi sem innihalda hátt hlutfall C:16 fitusýra hjá öðrum kjarnfóðurfyrirtækjum.

 

Með því að prufa bæði duftið og kögglana er vonast til að niðurstöður nýtist bæði þeim bændum sem hafa möguleika á að blanda fóður í kýrnar og einnig þeim sem gefa kjarnfóðrið aðskilið. Einnig gæti þetta gefið vísbendingu um hvort sé hagstæðara að gefa duftið eða kögglana hafi bóndinn möguleika á báðu. 

 

Þegar fituviðbótinni er bætt út í heilfóðrið fá allar kýrnar hlutfallslega jafnmikið af þessari viðbótarfitu, en þegar henni er bætt í kjarnfóðrið fá kýrnar sem eru að mjólka minna og/eða komnar lengra út á mjaltaskeiðið minna af kjarnfóðrinu og þar með fitunni þegar gripunum er mismunað í kjarnfóðurgjöf t.d. í kjarnfóðurbásum. Þetta er því mál sem skiptir töluverðu máli fyrir rekstur kúabúa hvort sem mikil vöntun er á fituríkum mjólkurvörum eða ekki.

 

Tilrauninni er skipt þannig að það eru þrír fóðurhópar  í einu sem eru á tilraunafóðrinu í þrjár vikur. Síðan koma tvær vikur á milli áður en kýrnar skipta um tilraunafóður og eru þá fóðraðar á viðmiðunarfóðri á milli. Allar kýrnar prufa því allar kjarnfóðurtegundirnar.

 

Mikilvægt er að ná inn breytileika í nyt, aldri kúa og stöðu á mjaltaskeiði, en jafnframt að stilla tilraunaskipulaginu þannig upp að skýrt sé hvaða áhrif þessi breytileiki hafi á niðurstöðurnar. Gerðar eru fitu- og próteinmælingar á mjólkinni eftir bæði tilraunaloturnar og viðmiðunarloturnar. Einnig verða gerðar fitusýrugreiningar á mjólkinni úr hverjum tilraunarhóp á tímabilinu til að sjá hversu mikið magn og hvaða fitusýrur skila sér í mjólkina út frá því hvaða fóður er gefið.

 

Framkvæmd tilraunar lýkur um miðjan maí í tilraunafjósinu á Stóra-Ármóti. Þá tekur við úrvinnsla og tölfræðilegt uppgjör sem áætlað er að sé lokið í desember 2016.

 

Þeim sem gerðu þetta verkefni mögulegt með beinum eða óbeinum hætti ber að þakka. Það eru; Framleiðnisjóður landbúnaðarins (þróunarsjóður nautgriparæktar), Búnaðarsamband Suðurlands, Landbúnaðarháskóli Íslands og Samtök afurðastöðva í mjólkuriðnaði. 

 

Hrafnhildur  Baldursdóttir

tilraunastjóri Stóra-Ármóti