Stjörnugrís stefnir íslenska ríkinu vegna búnaðargjaldsins

Stjörnugrís hf. hefur stefnt fjármála- og efnahagsráðherra fyrir hönd íslenska ríkisins vegna ólöglegrar innheimtu búnaðargjalds. Verði innheimta gjaldsins dæmd ólögleg gætu fleiri sambærilegar kröfur fylgt í kjölfarið.

Einar Karl Hallvarðsson ríkislögmaður staðfesti í stuttu samtalið við Bændablaðið að stefnan hefði verið lögð fram og að hún væri í meðferð fyrir héraðsdómi.

Fjármögnun tiltekinna verkefna á vegum Bændasamtaka Íslands hefur löngum verið í gegnum búnaðargjald sem bændur greiða en hefur verið innheimt af íslenska ríkinu. Árið 2010 kvað Mannréttindadómstóll Evrópu upp dóm um að innheimta iðnaðarmálagjalds, sem var af svipuðum toga og búnaðargjaldið, stæðust ekki ákvæði um félagafrelsi Mannréttindasáttmála Evrópu. Innheimtu iðnaðarmálagjaldsins var hætt skömmu síðar og einnig sambærileg aðkoma ríkisins vegna innheimtu á félagsgjöldum fyrir Landssamband smábátaeigenda.

Fyrirframgreiðsla

Búnaðargjald er innheimt fyrirfram og tekur fyrirfram­greiðslan mið af álagningu fyrra árs og greiðist með fimm jöfnum mánaðarlegum greiðslum mánuðina ágúst til desember á viðkomandi tekjuári. Dráttarvextir eru reiknaðir ef gjaldskyldur búvöruframleiðandi greiðir fyrirframgreiðslu ekki á tilskildum tíma. Ef álagning er hærri en ákvörðuð fyrirframgreiðsla skal greiða mismuninn með sem næst jöfnum greiðslum á gjalddögum þinggjalda.

Álagning búnaðargjalds fer fram með álagningu opinberra gjalda og kemur til innheimtu á gjalddögum þinggjalda. Gjaldskyldir búvöru­framleiðendur skulu skila framtali til ríkisskattstjóra þar sem gjaldskyldar fjárhæðir eru tilgreindar eftir búgreinum innan framtalsfrests. Enn fremur skal búvöruframleiðandi sundurgreina gjaldstofn eftir starfsstöðvum ef aðsetur þeirra er annað en lögheimili framleiðanda og á starfssvæði annars búnaðarsambands.

Lögmæti búnaðargjalds skoðað

Mikil líkindi eru með innheimtu búnaðargjalds og iðnaðar­málagjalds og vegna þess fóru Bændasamtökin þess á leit við Lagastofnun Háskóla Íslands að hún tæki að sér að gera lögfræðilega álitsgerð um búnaðargjald. Sigurður Líndal skilaði álitsgerð sinni fyrir hönd. Lagastofnunar Íslands í október 2011.

Að mati Bændasamtakanna var niðurstaða álitsgerðarinnar sú að þekkingar- og þróunarstarf í landbúnaði, til dæmis með rekstri Ráðgjafarmiðstöðvar landbúnaðarins, upplýsinga- og kynningarstarf sem og rekstur Bjargráðasjóðs gæti samrýmst áliti Sigurðar Líndal en líklega má ekki nota fjármuni sem þannig væru innheimtir til reksturs hagsmunagæslu.

Nýrra leiða leitað

Meðal samþykkta sem gerðar voru á síðastliðnu Búnaðarþingi var að leita nýrra leiða til að fjármagna Bændasamtök Íslands fari svo að búnaðargjald verði lagt niður.