Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 ára.
Bjørg Minnesjord Solheim stofnaði spunaverksmiðjuna Telespinn árið 2008 sem hefur vaxið jafnt og þétt frá opnun.
Bjørg Minnesjord Solheim stofnaði spunaverksmiðjuna Telespinn árið 2008 sem hefur vaxið jafnt og þétt frá opnun.
Mynd / ehg
Fólk 16. desember 2016

Spunnið í öllum regnbogans litum

Höfundur: Erla H. Gunnarsdóttir
Í Svartdal í Þelamörk í Noregi stofnaði frumkvöðullinn Bjørg Minnesjord Solheim, litlu spunaverksmiðuna sína, Telespinn, fyrir átta árum. Sjálf átti hún þá og á enn mohair-geitur og langaði til að geta fullunnið ullina á hlaðinu hjá sér. 
 
Enginn aðili í Norður-Evrópu gat unnið úr mohair-þráðunum svo úr varð að Bjørg fann kanadíska framleiðendur, Belfast Mini Mills, sem höfðu vélarnar sem hún þurfti til að geta unnið úr ullinni. 
Í dag er Telespinn hlutafélag þar sem hluthafar eru að mestu mohairbændur og aðrir sem eru uppteknir af menningarlandslagi. Nú eru þrír starfsmenn sem hafa atvinnu af spunaverksmiðjunni. 
 
„Þetta byrjaði eingöngu með geitaull en síðan fór fólk að hringja með alls kyns fyrirspurnir, sauðfjárbændur og alpakka-bændur urðu fljótt áhugasamir um starfsemina. Nú er það þannig að bændur víðs vegar í Noregi eru í viðskiptum við okkur og það kom í raun fljótt í ljós að það er sannarlega grundvöllur fyrir því starfi sem við erum að gera,“ útskýrir Bjørg sem segir jafnframt að fleiri litlar spunaverksmiðjur hafi verið settar upp í Noregi eftir að hún byrjaði með Telespinn. 
 
Flétta saman við menningarlandslagið
 
Fram til haustsins 2011 var vélbúnaður og spunastarfsemin staðsett í geitafjósinu hjá Bjørg en árið 2012 var opnuð ný og nútímaleg spunaverksmiðja á bænum. 
 
„Þetta varð bylting fyrir okkur að komast í nýtt húsnæði. Hér áður fyrr, áður en ég stofnaði Telespinn, þurfti ég að senda ullina mína til Danmerkur sem þaðan var send til Suður-Afríku í hreinsun svo þegar garnið kom til baka til mín var það ekki beinlínis umhverfisvænt. Þess vegna snýst þetta mikið til um hjá mér að vinna þráðinn eins og við hugsum um menningarlandslagið hér í Svartdal, með umhverfisvernd að leiðarljósi. Með því að opna verksmiðjuna í nýju húsnæði gátum við aukið framleiðsluna og opnað eigin garnbúð í sama húsnæði og geiturnar fengu til baka fjósið sitt að fullu!“ segir Bjørg og hlær við en hún flutti á sveitabæinn í Svartdal árið 2002 frá Osló.
 
„Þetta var ansi harður skóli til að byrja með en ég fékk einungis einn dag í kennslustund á tækin í Kanada áður en ákvörðunin var tekin um að kaupa þau en síðan dvöldu aðilar frá verksmiðjunni hér í eina viku til að kenna mér enn frekar. Nú spinnum við allt sem hægt er að spinna, til dæmis angóru-, moskus- og hundahársþræði.“
 
Ullarþræðir og kvennasagan
 
Sjálf er Bjørg með 26 mohair-geitur á bænum hjá sér og klippir þær tvisvar sinnum á ári. Hráefnið sem úr því kemur getur verið mismunandi, allt frá tvö og upp í sex kíló  af ull á hverja geit. 
 
„Ég myndi segja að þessi starfsemi eigi einkar vel við úti á landi því rafmagnskostnaðurinn er ekki mikill við framleiðsluna. Hér í Noregi hefur verið mikil umræða undanfarin ár um norska ull og meðhöndlun á henni. Öll norsk ull hefur verið send í gegnum England og er ekki eins mjúk og alpakka og merino en er að verða vinsælli aftur. Litið var á ull gamla norska stofnsins, norsk spelsau, nánast sem úrgang hér áður fyrr, en það er eitt af því sem við höfum mikla ánægju af að vinna með hér á bænum, það er, þessir gömlu stofnar, sem verður að viðhalda og kenna komandi kynslóðum,“ útskýrir Bjørg og segir jafnframt:
 
„Ég og mitt starfsfólk þurftum til dæmis að læra allt um mohair-þræði því kunnáttan um þessa tegund ullar glataðist nánast eftir seinni heimsstyrjöldina. Þetta er hluti af kvennasögunni því þetta var kunnátta sem gekk frá móður til dóttur og hélst þannig lifandi kynslóð eftir kynslóð.“
 
 
Lifandi garn í mörgum litum
 
Öll framleiðslan fer fram á bænum og eru engin skaðleg efni notuð í spunaverksmiðjunni. Markmiðið hjá Bjørg er jú að framleiða umhverfisvæna og staðbundna vöru. 
 
„Í staðinn fyrir að nota sterk efni við framleiðsluna er þetta viðkvæmt vélrænt ferli sem krefst meiri vinnu og tekur lengri tíma en gefur okkur á móti lifandi garn með náttúrulegum tilbrigðum. Við erum með um 45 mismunandi liti og það er alltaf áskorun og skemmtilegt að vinna með litina,“ segir Bjørg sem er hjúkrunarfræðingur í grunninn en lauk nýlega námi í hugmyndasagnfræði með áherslu á hefðir. 
 
„Ég er alin upp við miklar vefnaðarvöruhefðir svo ég á svo sem ekki langt að sækja áhugann. Ég er mjög upptekin af umhverfinu og að við hugsum vel um umhverfið. Eftir að ég opnaði spunaverksmiðjuna hefur verið töluverð eftirspurn eftir því að ég haldi fyrirlestra hjá handverksfélögum og kvenfélögum til að fræða um ull og framleiðsluna. Það er mjög gefandi og skemmtileg viðbót við starfsemina,“ segir Bjørg.

10 myndir:

Skylt efni: ull | spuni

Tíu ára starfsafmæli
Fréttir 3. febrúar 2023

Tíu ára starfsafmæli

Tíu ár eru síðan Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins (RML) var sett á laggirnar. Af ...

Innlend fóðurframleiðsla gæti nýtt jarðhita sem fer til spillis
Fréttir 3. febrúar 2023

Innlend fóðurframleiðsla gæti nýtt jarðhita sem fer til spillis

Fjárfestingafélag Þingeyinga hf. hefur unnið að skýrslu í samstarfi við verkfræð...

Markaðssetning utan hefðbundins sláturtíma
Fréttir 2. febrúar 2023

Markaðssetning utan hefðbundins sláturtíma

Nýlega var Sláturhúsi Vesturlands í Borgarnesi veittur styrkur úr markaðssjóði s...

Úrskurður MAST felldur úr gildi
Fréttir 1. febrúar 2023

Úrskurður MAST felldur úr gildi

Matvælaráðuneytið hefur fellt úr gildi úrskurð Matvælastofnunar sem hafði stöðva...

Enn versnar rekstrarafkoma skuldsettra kúabúa
Fréttir 31. janúar 2023

Enn versnar rekstrarafkoma skuldsettra kúabúa

Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins (RML) hefur lokið við greiningu á rekstri 154 kú...

Skordýr sem fóður og fæða
Fréttir 31. janúar 2023

Skordýr sem fóður og fæða

Við Landbúnaðarháskóla Íslands er unnið verkefni sem snýr að því að koma upp sko...

Arabískt fyrirtæki fjárfestir í Atmonia
Fréttir 30. janúar 2023

Arabískt fyrirtæki fjárfestir í Atmonia

Efnafyrirtækið Sabic Agri-Nutrients hefur keypt einkarétt á notkun tækni Atmonia...

35 kindur drápust í bruna
Fréttir 30. janúar 2023

35 kindur drápust í bruna

„Aðkoman var óhugnanleg og þetta er mikið áfall,“ segir Guðjón Björnsson, bóndi ...