Raunverulegur grískur harmleikur sagður í uppsiglingu í sumar
Höfundur: Hörður Kristjánsson
Breska fjármálablaðið Financial Times sagði fyrr í mánuðinum að evrusvæðið (Eurozone) sé enn og aftur komið í vandræði út af Grikklandi. Eftir nokkurra mánaða þögn sé vandi Grikklands nú aftur að komast í kastljósið sem mesta áhyggjumál Evrópusambandsins.
Líklega er fjálmálakerfi Grikklands verr á sig komið en hinar fornu rústir í Aþenu. Seðlabanki Evrópu á allt sitt undir að kerfið hrynji ekki vegna mikilla eigna sinna í evruskuldabréfum. Þau eru tilkomin vegna björgunar á bönkum, ekki síst í Grikklandi, Ítalíu og á Spáni og vegna gríðarlegrar seðlainnspýtingar inn í fjármálakerfi Evrópu sem ætlað var að koma hjólum efnahagslífsins í gang.
Sem kunnugt er fór ESB í stórkostleg peningaútlát til að kaupa verðlaus skuldabréf af bönkum í Grikklandi sem útilokað var að Grikkir gætu staðið við að borga. Peningarnir runnu síðan áfram, einkum inn í þýska, franska og ítalska banka, sem voru í bakábyrgð fyrir bréfunum. Grískur almenningur var síðan látinn taka á sig skuldir bankanna með því að ríkissjóður Grikklands var gerður ábyrgur fyrir vandræðum óreiðumanna með útgáfu ríkisskuldabréfa á móti fjárstuðningi ESB. Það þýddi um leið botnlausan niðurskurð á útgjöldum gríska ríkisins með ómældri skerðingu á opinberri þjónustu. Það kallaði á mikla reiði almennings í landinu og ekki hefur mikill straumur flóttamanna frá Tyrklandi lagað þá stöðu.
Til að fegra stöðuna tóku evrópskir bankar gríðarlegt magn af ónýtum grískum skuldabréfum inn í sína efnahagsreikninga þar sem þeim var veifað sem eign. Þetta hefur síðan verið að plaga banka eins og Deutsche Bank og Banca Monte dei Paschi di Siena á Ítalíu, elsta banka heims, enda eru bréfin jafn verðlaus og áður.
Ágreiningur milli Alþjóða gjaldeyrissjóðsins og ESB
Nú er uppi klofningur milli Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (IMF) og evrusvæðisins vegna þess að fyrri áætlanir sjóðsins um lausn á vanda Grikklands hafa ekki gengið upp. Þá er krafa ESB um að ríkissjóður Grikklands skili 3,5% afgangi strax á næsta ári og viðhaldi slíku ástandi, talin algjörlega óraunhæf.
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn vill fara hægar í sakirnar og að stjórnvöld í Aþenu skili „aðeins“ 1,5% tekjuafgangi á ríkissjóði til að nota til að greiða niður skuldir, sem flestum hugsandi mönnum finnst líka út í hött að hægt sé að standa við.
Eldfimt mál
Málið er talið afar eldfimt vegna komandi kosninga í Þýskalandi, en þýsk stjórnvöld hafa krafist þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn komi að öllum björgunaraðgerðum í Grikklandi, enda evrusvæðið væntanlega í nægum vandræðum án Grikkja. Átökin nú eru þó ekki bara á milli IMF og stjórnvalda í Berlín, því grísk stjórnvöld eru saltvond yfir svartsýnum spám IMF og kröfum um aukinn niðurskurð í framtíðinni. Þá kemur væntanlega í ljós í kosningunum í Þýskalandi hvort Angel Merkel heldur velli eða hvort þýskir kjósendur séu búnir að fá nóg af peningaaustri ríkisins til að bjarga fjárglæframönnum í bankakerfinu heima og erlendis.
Grikkir skulda 320 milljarða evra
Skuldir gríska ríkisins nema nú um 320 milljörðum evra og atvinnuleysið í landinu er um 23%. Áframhaldandi óvissa um endurreisn Grikklands er talin draga úr áhuga fjárfesta á að koma þar inn með fjármagn að nýju. Það gerir síðan allar spár IMF óraunhæfar. Verði ekki leyst úr þessum flækjum mun Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn ekki koma að þriðja hluta endurreisnarplansins sem fyrirhugað er af ESB.
Peningakassinn tæmist í júlí
Sem stendur hefur gríska ríkið ekki nægt lausafé til að halda rekstri ríkisins gangandi nema fram til júníloka. Ef ekki fæst þá frekari aðstoð kemst ríkissjóður landsins í þrot, enda eiga Grikkir þá að standa skil á 7 milljarða evra láni. Peningum sem ríkið á ekki til. Óvissa er um þá aðstoð þar sem samkomulag um leiðir liggur ekki fyrir og virðist vera stál þar sem ESB vill ekki láta af hendi meiri peninga án aðkomu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Náist ekki samkomulag komast stærstu bankar Evrópu í enn meiri vandræði en þeir eru þegar í.
Ef ekkert gerist, þá segir Financial Times að við blasi raunverulegur grískur harmleikur.
