Engin vettlingatök
Stærsti viðburðurinn í félagskerfi bænda er framundan. Formfesta og gamlar hefðir einkenna þingið. Á því sitja 63 fulltrúar líkt og á Alþingi Íslendinga.
Stærsti viðburðurinn í félagskerfi bænda er framundan. Formfesta og gamlar hefðir einkenna þingið. Á því sitja 63 fulltrúar líkt og á Alþingi Íslendinga.
Bændur koma til þings
Nú styttist í að bændur ferðbúi sig og komi til höfuðborgarinnar á Búnaðarþing, viðburð Bænda- samtakanna sem haldinn er vor hvert en þingið fer fram dagana 23.-25. mars á Berjaya Reykjavik Natura Hotel. Þingið er sameiginlegur vettvangur allra félagsmanna til að taka ákvarðanir sem snerta landbúnaðinn í heild.
Í ár er í fyrsta sinn haldið eitt þriggja daga sameinað þing búgreinadeilda og Búnaðarþings en fram til þessa hefur það verið samsett af tveimur tveggja daga þinghöldum með mánaðar millibili. Breytingin er samkvæmt samþykkt síðasta Búnaðarþings og bændum til hægðarauka, sem þurfa margir hverjir að skipuleggja afleysingu til að bregða sér af bæ. Mikill undirbúningur á sér stað í aðdraganda Búnaðarþings og fer það fram að miklu leyti í nefndum og einstökum búgreinadeildum. Fjarfundabúnaður og aðrar fjarvinnulausnir eru vel nýttar í undirbúningnum.
Sérhverju þingi er valin yfirskrift sem þjónar sem eins konar leiðarljós og er einkennandi fyrir anda þingsins. Engin vettlingatök er yfirskrift þessa vorþings.
Ellefu búgreinadeildir í nýju félagskerfi
Bændasamtökin og starfsfólk þeirra sjá um málefni allra búgreina sem eru með aðild að samtökunum en landeldi er nýjasta búgreinin sem tekin var inn í samtökin. Deildir nautgripa- og sauðfjárbænda eru stærstar en aðrar deildir eru garðyrkja, skógrækt, svínarækt, alifuglarækt, hrossarækt, eggjabændur, geitfjárrækt og loðdýrabændur.
Sú breyting var gerð árið 2021 að allar búgreinar voru færðar undir nýtt félagskerfi Bændasamtakanna með það að markmiði að hámarka og samnýta þekkingu og starfsfólk svo bændur töluðu einni röddu. Fram að því var hver deild með sína starfsmenn og stjórn sem tók eigin ákvarðanir. Ávinningurinn er einfaldara kerfi og að hver deild er í raun með hóp starfsmanna þar sem áður var jafnvel ekki einu sinni eitt stöðugildi í minni búgreinunum.
63 kjörnir fulltrúar
Kosning til fulltrúa á Búnaðarþingi fer fram í janúar. Kjörgengir eru allir fullgildir félagar í Bændasamtökunum. 63 fulltrúar eru á þinginu og þar af eru 54 aðilar kosnir í rafrænni kosningu í janúar, þrír koma frá aðildarfélögum Vor – samtökum um verndun og ræktun, Beint frá býli og Samtökum ungra bænda og auk þeirra sex frá búnaðarsamböndum víðs vegar um landið. Þessir fulltrúar eru ýmist tilnefndir eða kosnir og fer eftir samþykktum í hverju tilfelli fyrir sig. Samsetning fulltrúanna 54 er samkvæmt samþykktum Búnaðarþings og fer eftir fjölda einstaklinga innan hverrar deildar til helminga við heildarveltu deildarinnar.
Allir fullgildir félagar kjósa formann og varaformann í rafrænni kosningu en kosning til stjórnar og varastjórnar er í höndum kjörinna fulltrúa á þinginu. Þingforseti er settur á fyrsta degi þingsins og stjórnar hann umræðum. Auk forseta eru skipaðir tveir varaþingforsetar. Auk þeirra er skrifstofustjóri þingsins sem hefur yfirsýn yfir nefndarstarf og er þinghaldinu innan handar.
Undirbúningur þinghalds
Deildarfundir búgreina eru vettvangur til að ræða mál einstakra greina, grasrótastarf og brýnustu efni hvers tíma. Hver deild undirbýr sig með nefndarstarfi í aðdraganda þingsins eftir hentugleik og umfangi. Minni búgreinar nýta tímann á þinginu til að ræða sín mál en þær fjölmennari og stærri vinna talsverða forvinnu í aðdraganda þingsins.
Fimm nefndir eru starfræktar í aðdraganda Búnaðarþings. Þær eru félagsnefnd, fjárhagsnefnd, nefnd um starfsskilyrði landbúnaðarins, allsherjarnefnd og umhverfisnefnd. Í þessum nefndum sitja kjörnir fulltrúar þingsins. Niðurstöður nefndarstarfs móta helstu mál sem tekin eru fyrir á þinginu. Í aðdraganda þingsins fá kjörnir fulltrúar á þinginu fullunnin mál úr öllum nefndum til undirbúnings.
Dagskrá þingsins
Búnaðarþing er bæði formfastur og hátíðlegur viðburður. Dagskráin teygir sig yfir þrjá daga með setningu á fyrsta degi sem opin er öllum almenningi. Formaður Bændasamtakanna setur þingið en Trausti Hjálmarsson endurnýjaði nýlega umboð sitt til formennsku og mun gegna því áfram næstu tvö árin. Forseti lýðveldisins og ráðherra málaflokksins ávarpa þingið og ráðuneyti málaflokksins veitir Landbúnaðarverðlaunin sem veitt eru aðila sem hefur skarað fram úr í landbúnaði á undanförnu ári.
Farið er yfir hefðbundin aðalfundarstörf, skýrslu stjórnar, ársreikninga dótturfélaga og þar fram eftir götunum á fyrsta degi. Að fyrsta degi loknum halda fulltrúar á þinginu til kvöldverðarboða hjá stjórnmálaflokkunum en alla jafna bjóða þeir allir til slíks boðs. Fulltrúunum er skipt upp af handahófi og dreift í kvöldverðarboðin.
Sjálft þinghaldið fer í raun fram á öðrum og þriðja degi þingsins. Það er lokað almenningi. Á öðrum degi þingsins eru deildarfundir búgreinanna. Þær eru misstórar og þurfa mismikinn tíma til þinghalds en nautgripa- og sauðfjárbændur eru stærstir og funda á fyrsta degi þingsins. Deildirnar taka svo við hver af annarri og funda samhliða. Starfsmaður frá Bændasamtökunum er inni á öllum fundunum og dagskránni því þannig upp stillt að mannskapur og rými nýtist sem best.
Félagslegi þátturinn er mikilvægur á Búnaðarþingi og í lok annars dags er haldinn hátíðarkvöldverður, auk þess sem óformlegt spjall á milli dagskrárliða er bæði ríkulegt og mikilvægt. Á þriðja degi leggja nefndirnar fram mál til umræðu í þinginu og kosið er um mál með handauppréttingu. Misjafnt er hvert mál ferðast að afgreiðslu lokinni, ýmist til deildanna, Bændasamtakanna, sum eru aðallega hvatning og öðrum er vísað frá, en einungis ef einhugur ríkir um það.
Fréttir af þinghaldi
Búnaðarþing er bæði innihaldsríkur og mikilvægur ársfundur. Þingið hefur stefnumótandi áhrif á þessa stóru undirstöðuatvinnugrein sem landbúnaðurinn er. Því er mikilvægt að umræður af þinginu nái eyrum og athygli bæði þjóðarinnar og ráðamanna, -kvenna og -kvára. Sé kosningaár þegar Búnaðarþing er haldið litar það þingið gjarnan með meiri þátttöku þingmanna og þeirra sem eru í framboði. Nú eru sveitarstjórnakosningar fram undan og viðbúið að þær liti þingið með fjölda gesta úr framboðunum og fjörugum flokkaboðum.
Niðurstöður Búnaðarþings og einstakra mála eru heilt yfir skýr skilaboð eftir ítarlega yfirlegu sérhvers máls um stefnu og skoðun landbúnaðarins, niðurstöður sem ber að veita athygli. Það verða engin vettlingatök á Búnaðarþingi þessa árs frekar en fyrri þingum.
