Innflutningur veiðidýra

Mig langar til að varpa hér fram til umhugsunar, innflutningi á veiðidýrum með það að markmiði að koma hér upp sjálfbærum veiðistofnum. Nú taka sjálfsagt margir andköf og í huga þeirra koma upp staðreyndir frá hörmulegum mistökum sem gerð hafa verið við innflutning á húsdýrum. Bæði hvað varðar sjúkdóma í búfénaði og einnig skaðsemi minksins í íslenskri náttúru.

Ég tel hins vegar að nú á dögum hafi vísindamenn mun betri tök á að greina og koma í veg fyrir hugsanlega smitsjúkdóma í dýrum þannig að óhætt væri að flytja þau inn og hafa í einangrun án þess að hætta sé á ferðum fyrir þau dýr sem hér eru fyrir.

Ástæða þess að ég voga mér að minnast á þennan heita graut er hins vegar aðallega fjárhagslegs eðlis. Sum veiðidýr sem hér gætu þrifist, að mínu áliti, gefa gríðarlega af sér til þeirra samfélaga þar sem þau eru veidd í dag. Það ætti að vera umhugsunarefni fyrir landeigendur þar sem búskapur er ekki mjög arðbær. Stór beitarsvæði þar sem áður var stundaður sauðfjárbúskapur eru nú van- eða ónýtt. Hálendi Íslands er líflaust á stórum svæðum og grösugar heiðarnar spretta úr sér.

Innflutningur veiðidýra gæti gefið af sér gríðarlegar tekjur í formi gjaldeyris þegar veiðileyfi eru seld erlendum aðilum og einnig tekjur frá íslenskum veiðimönnum og sölu kjötafurða. Þar að auki er náttúran fallegri að mínu mati með fjölbreyttu dýralífi.

Ég ætla að minnast hér á nokkur af þeim fjölmörgu dýrum sem koma hugsanlega til greina í þessu samhengi. Steingeit, Ibex. Af Ibex geitum eru mörg afbrigði til í heiminum og eru þetta afar vinsæl veiðidýr og krefjandi bráð. Felligjald fyrir stóran Ibex tarf er á mörgum stöðum talsvert á aðra milljón króna og gjald fyrir veiðiferðina í heild getur hlaupið á milljónum.

Markhor fjallageit. Markhor geitin er næstdýrasta veiðidýr í heiminum og mörg dæmi eru um tarfa sem seldir hafa verið á yfir 300.000 evrur, eða yfir 45 milljónir króna, hæsta verð sem vitað er um er 55 milljónir fyrir einn tarf. Þessar geitur lifa afar hátt í fjallendi og eru erfiðar og framboð lítið sem útskýrir að einhverju leyti þessar svimandi upphæðir. Veiðar á þessari tegund bráðar laða að sér ríkustu veiðimenn heims. Ef tækist að koma hér upp veiðistofni yrði það gríðarlega arðbært.

Muflon hrútur. Felligjald fyrir Muflon hrúta í Evrópu er á bilinu 150–750 þúsund krónur, eftir hornastærð. Er það fyrir utan uppihald og leiðsögn. Muflon hefur fækkað gríðarlega í Evrópu eftir að veiðar á úlfum voru bannaðar. Úlfarnir eiga mjög létt með að yfirbuga Muflon dýrin og er nú svo komið að á stórum svæðum í Evrópu t.d. Lusatiu í Þýskalandi, er Muflon útdauður. Muflon dýr geta að mínu áliti lifað vel á hálendi Íslands og vegna þess að hér eru ekki stór rándýr ættu þessi dýr að þrífast mjög vel. Mikil eftirspurn er eftir Muflon veiði í Evrópu.

Sauðnaut. Verð fyrir veiðar á sauðnauti er mjög mismunandi eftir svæðum. Ódýrast er að fara til Rússlands eða Grænlands þar sem veiði á sauðnauti kostar á bilinu 750 þúsund til 2 milljónir. Í Kanada kosta þessar veiðar gjarnan á bilinu 1,5 til 3 milljónir. Hálendi Íslands væri ákjósanlegt svæði fyrir þessi dýr.

Maral hjörtur. Maral hjörturinn er gríðarstór hjartartegund sem lifir í hálendi í Austur-Evrópu og Asíu. Það væri ánægjulegt ef það tækist að koma hér upp stofni af þessum tignarlegu dýrum. Hjartardýr þurfa reyndar aðgengi að skóglendi svo búsvæði yrðu bundin við þess háttar landslag. Margir stofnar eru til af hjartardýrum, Maral í Austur-Evrópu og Asíu og Elk í Ameríku eru af sama uppruna. Sem fyrr þá fer felligjald fyrir tarfa af þessari tegund eftir hornastærð og er gjarnan á aðra milljón króna fyrir horna- stóra tarfa.

Fjöldi annarra dýra gæti lifað á Íslandi að mínu áliti. Margar geitategundir gætu þrifist mjög vel á Vestfjarðakjálkanum, Tröllaskaga, á hálendi Austurlands og víðar. Ýmis önnur dýr eins og European Bison, Wood Bison, jakuxi, snæhéri, Murmeldýr, læmingi og fleiri og fleiri. Villisvín gætu vel þrifist hér á landi en þau hafa á sér slæmt orð fyrir að skemma ræktarland svo ég ætla ekki að mæla með innflutningi á þeim.

Þó svo hér geti vetur orðið harðir þá hafast mörg veiðidýr í heiminum við á gríðarlega harðbýlum svæðum, jafnvel talsvert harðbýlli en hálendi Íslands. Ég myndi þó alltaf mæla gegn því að rándýr yrðu flutt inn til landsins jafnvel þótt mörg þeirra gætu vel þrifist hér.

Í mjög mörgum löndum heims hafa veiðidýr verið flutt til og stofnum komið upp til þess að auka á veiðiúrval og skapa tekjur fyrir íbúa. Má sem dæmi nefna Bretlandseyjar, Nýja Sjáland, USA, Kína og Argentínu þar sem fjöldi tegunda hefur verið fluttur inn á undanförnum öldum með góðum árangri til þess að auka veiðiframboð.

Til Íslands voru flutt inn hreindýr upp úr 1770 og hygg ég að fáir vildu afturkalla þann gjörning eða útrýma þeim úr Íslenskri náttúru. Við mættum þó gera betur hvað varðar útbreiðslu þeirra á Íslandi en þau eru eingöngu staðsett á austurlandi. Varúðarsjónarmið hafa ráðið því að hreindýr sem flækst hafa yfir á önnur svæði, hafa verið felld og yfirvöld ekki heimilað uppgang þeirra á öðrum landsvæðum. Þetta er að mínu mati óskynsamlegt, fjöldi bænda og íbúa austurlands hefur góðar tekjur af hreindýrunum, bæði með leiðsögn, uppihaldi og annarri þjónustu. Þannig gæti það líka verið á landinu öllu.

Það er mín von að fólk lesi þessa grein með opnum huga fyrir þeim möguleikum sem kunna að felast í innflutningi á veiðidýrum og velti fyrir sér bæði kostum og göllum og ekki síst hugsanlega fjárhagslegum ávinningi.

Ef innflutningur nýrra tegunda veiðidýra verður einhvern tímann heimilaður þá sé ég það gerast með tvennu móti. Annars vegar á afgirt einkalönd og yrðu dýrin þá í eigu og á ábyrgð eigenda jarðanna eða leigutaka þeirra. Hins vegar, og frekar að mínu skapi, að dýrin yrðu í almenningseigu og á ábyrgð Íslenska ríkisins sem sæi þá um sölu veiðileyfa líkt og gert er með hreindýrin. Það yrðu þó að koma til sérstakar hlunnindagreiðslur til þeirra landeigenda þar sem dýrin myndu halda mest til og vera veidd. Sambland af þessum leiðum er að mínu mati einnig inni í myndinni.

Höfundur er veiðimaður með áratuga reynslu af veiðum erlendis.