Landbúnaður í Borgarfirði
Okkur sem stöndum að Borgarbyggðarlistanum hefur verið tíðrætt um lýðheilsu og er hún rauði þráðurinn í okkar stefnu. En hvað er hún, þessi blessaða lýðheilsa? Hún hefur verið skilgreind sem samheiti yfir skipulagðar aðgerðir samfélagsins sem miða að því að viðhalda og bæta heilsu, líðan og lífsgæði fólks. Ólíkt hefðbundinni heilbrigðisþjónustu, sem beinist fyrst og fremst að einstaklingnum, horfir lýðheilsa á heildina – samfélagið okkar í heild. Á þessum grunni viljum við byggja okkar starf í sveitarfélaginu. Lýðheilsa snýst ekki aðeins um líkamlega heilsu heldur einnig andlega heilsu og hvernig við styðjum við hana í daglegu lífi. Þetta snýst ekki um eitt afmarkað hlaup eða einstakan viðburð, heldur um heildarsýn á tækifæri íbúa til hreyfingar, virkni og heilsueflingar.
Við viljum að lýðheilsa verði leiðarljós í öllum ákvörðunum sem teknar eru í samfélaginu og hafi raunveruleg áhrif á daglegt líf fólks. Skipulag göngustíga og gangstétta er lýðheilsa. Græn svæði, útsýni og aðgengi að náttúru er lýðheilsa. Staðir eins og bókasöfn, listasöfn, tónleikastaðir og önnur menningar- og samfélagsrými, og hvernig við skipuleggjum þau, eru líka lýðheilsa.
Einn af þeim þáttum sem hefur ekki verið nefndur er landbúnaður, af þessu leiðir að Borgarbyggðarlistinn lítur á landbúnaðarland sem hluta af grunninnviðum samfélagsins, ekki síður en vegi, stíga eða veitukerfi. Sveitarfélagið býr yfir einstökum náttúrulegum kostum, frjósömu ræktunarlandi, góðu aðgengi að heitu vatni, hagstæðu loftslagi til ræktunar og ríkulegum ferskvatnsauðlindum. Þessi samsetning skapar veruleg tækifæri til að efla innlenda matvælaframleiðslu, auka ylrækt, þróa akuryrkju og byggja upp fjölbreyttara og sjálfbærara atvinnulíf í sveitum Borgarbyggðar og Skorradalshrepps.
Lýðheilsa snýst einnig um fæðuöryggi, loftslag og gæði þess matar sem við höfum aðgang að. Með því að styðja við ræktun og vinnslu í nærsamfélaginu drögum við úr innflutningi, minnkum kolefnisspor og tryggjum ferskari og hollari vöru fyrir íbúa – sem er bein fjárfesting í heilsu samfélagsins. Sama á við um skógrækt, endurheimt vistkerfa og vernd líffræðilegs fjölbreytileika, þar sem sveitarfélagið hefur alla burði til að vera leiðandi í á landsvísu.
Þessi vinna verður þó aðeins farsæl ef hún er unnin í samráði við bændur og heimamenn. Því leggur Borgarbyggðarlistinn áherslu á að frumkvæði að breytingum, svo sem í skipulagi fjallskila eða annarri þjónustu við landbúnað, komi alltaf frá þeim sem þekkja landið best og byggi á skýrum vilja þeirra sem málið varðar.
Við erum því miður að upplifa það að sauðfé og kúm fækkar, einnig eru þónokkur kúabú í viðbót á undanþágu og ekki víst hvort þau verði starfrækt áfram þegar henni lýkur. Mörg gróðurhús hafa skipt um hlutverk og hýsa nú hjólhýsi og tjaldvagna. Erum við virkilega kominn á þann stað að það hérað sem hýsir Deildartunguhver, vatnsmesta hver Íslendinga, sé að dragast saman í ræktun? Þessu þarf við breyta, þarna eru sóknarfæri!
Í Covid var mikið talað um fæðuöryggi Íslendinga, er það bara gleymt? Hefur fæðuöryggi bara minnkað, eða ætlum við að vera háð innflutningi á grænmeti sem við getum auðveldlega ræktað á Íslandi? Vissulega erum við háð leyfum og kvótum sem koma frá ríkinu og ekki á okkar höndum, en við á Borgarbyggðarlistanum höfum þá skoðun að þetta sé ekki landi og þjóð til framdráttar í stóra samhenginu. Við höfum góða tengingu inn í ríkisstjórn Íslands og teljum að við getum haft þar áhrif. Við viljum með íbúum sveitarfélagsins leggja í þá vinnu að breyta þessu, skapa atvinnu, spara innflutning og minnka kolefnisspor.
Sterk tengsl milli íbúa og bænda eru einnig mikilvæg fyrir þekkingu og virðingu fyrir landbúnaði. Með fræðslu, opnum dögum á bæjum, samstarfi við skóla og auknum tækifærum til að kaupa beint frá býli má efla skilning á mikilvægi innlendrar framleiðslu og styrkja samfélagslega samstöðu. Landbúnaður byggir á traustum innviðum og því eru góðir vegir, öruggt rafmagn, fjarskipti og vatnsbúskapur forsendur þess að bændur geti sinnt störfum sínum og tryggt stöðuga framleiðslu. Uppbygging innviða er því ekki aðeins þjónusta við bændur heldur grunnforsenda fyrir öflugu og góðu samfélagi.
Sveitarfélagið býr yfir landgæðum og mikilli reynslu sem við getum nýtt mun betur, ekki aðeins til hagsbóta fyrir sveitarfélagið heldur fyrir alla landsmenn. Það myndi skila sér í ferskari vöru og meiri gæðum afurða í landbúnaði. Það er sannarlega hluti af lýðheilsu að hafa þvílíkan munað við bæjardyrnar!
Ágæti sveitungi úr Borgarbyggð og Skorradalshreppi, tökum saman höndum og förum í sókn fyrir okkur öll, það skiptir okkur miklu máli.
Setjum x við A laugardaginn 16. maí í Borgarbyggð og Skorradalshreppi!
Hermann er lýðheilsufræðingur og skipar 2. sæti á A lista í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshreppi. Melkorka er búvísindamenntuð og skipar 9. sæti á A lista í sameinuðu sveitarfélagi Borgarbyggðar og Skorradalshreppi.
