Ráðuneytið telur ástæðu til ítarlegrar yfirferðar flokkunar
Í 7. tölublaði Bændablaðsins var greint frá samanburðartölum úr skýrslu Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) frá síðasta ári, um stuðning ýmissa landa til almennrar þjónustu við landbúnað, þar sem fram kom að hlutfallið á Íslandi er mun lægra en í öðrum Evrópulöndum. Atvinnuvegaráðuneytið gerir ekki athugasemd við tölur OECD, en segir gögnin ekki hafa verið endurskoðuð um árabil.
Þennan stuðningsflokk, General Services Support Estimate (GSSE), skilgreinir OECD í skýrslunni Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025 sem stuðning sem sé utan við beinan framleiðslustuðning við bændur. Á árunum 2022–2024 var þetta hlutfall 3,9% af heildarstuðningi við landbúnað á Íslandi en 4,7% í Noregi, 12,9% í Evrópusambandinu og 12,6% í Bretlandi. Innan þessa flokks fer um 11% til þekkingar- og nýsköpunarstarfa landbúnaðarins (knowledge and innovation system) á Íslandi, en um 67% til eftirlits og stjórnunar (inspection and control). Í Noregi og Evrópusambandinu fer meira en 50% til þekkingar- og rannsóknarstarfa landbúnaðarins.
Í skýrslunni eru samanburðartölur við árin 20002002, þegar Framleiðnisjóður landbúnaðarins var enn starfandi en hann var lagður niður þegar Matvælasjóður var stofnaður árið 2020. Á þessum árum var hlutfall GSSE af heildarstuðningi við landbúnaðinn 7,4% og hlutfall stuðnings við þekkingar- og nýsköpunarstörf þar innanborðs rúmlega 45%.
Ástæða til ítarlegrar yfirferðar
Í svari ráðuneytisins við fyrirspurn um hvort þessi þróun sé talin ásættanleg, segir að ekki sé að svo stöddu hægt að taka afstöðu til hennar fyrr en nýtt stöðumat hafi farið fram. Ekki séu gerðar athugasemdir við tölurnar sem vísað sé til frá OECD, en hafa beri í huga að flokkunin á því hvað teljist til GSSE hafi ekki verið endurskoðuð um árabil. Telur ráðuneytið að ástæða sé til ítarlegrar yfirferðar á þeirri flokkun. Slík endurskoðun krefjist ítarlegrar rýni og samráðs við OECD og sé tímafrekt verkefni.
Ástæða þess að þörf sé á endurskoðunar sé ekki síst vegna þess að Framleiðnisjóður landbúnaðarins hafi verið sérmerktur landbúnaði en Matvælasjóður sé það ekki.
Virk þátttaka landanna
Í formála skýrslunnar segir að niðurstöður hennar byggi á umfangsmiklu kerfi OECD til að mæla og flokka stuðning við landbúnað. Þau gögn gefi samanburðarhæfar upplýsingar á milli landa.
Í þakkarorðum segir að skýrslan hafi verið unnin með virkri þátttöku landanna sem hún nær til og stjórnvöldum sérstaklega þakkað vegna framlag þeirra varðandi upplýsingargjöf, gagnaskil og yfirlestur af ýmsu tagi.
