Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 10 ára.
Hundur leysist upp í grænum reyk
Skoðun 1. júní 2015

Hundur leysist upp í grænum reyk

Höfundur: Vilmundur Hansen

Margar áhugasamar fréttir af undrum náttúrunnar komast sjaldan eða aldrei í fjölmiðla. Daglegt þras um fjármál, stjórnmál og önnur óáhugaverð mál njóta þar meiri vinsælda.

Ein af þeim spurningum sem undirritaður hefur varpað fram á ritstjórnarfundi Bændablaðsins er af hverju það rigndi stundum froskum en aldrei halakörtum? Heimurinn er fullur af undrum, fólk lyftist upp af jörðinni og flýgur, undarleg ljós sjást á himnum og fregnir um fljúgandi furðuhluti eru nánast daglegar úti í heimi. Allt án haldbærra skýringa.
Árið 1874 fæddist drengur sem fékk nafnið Charles Hoy Fort. Hann átti síðar eftir að verða ókrýndur konungur rómantískrar náttúrufræði og safna sögum um furðufyrirbæri náttúrunnar og gefa út á bók. Áhugi Fort á furðusögum er af svipuðum meiði og þjóðsagnasöfnun Jóns Árnasonar og Sigfúsar Sigfússonar.

Fort hafði í sjálfu sér engan áhuga á því sem í dag er kallað yfirnáttúruleg fyrirbæri eða dulsálarfræði. Hann taldi að öll fyrirbæri væru náttúruleg og að þau ætti að skýra. Hann var óvæginn í gagnrýni sinni á „svokallaða vísindamenn“ eins og Fort kallaði marga menntaða samtímamenn sína. Fort taldi þá sniðganga allt sem þeir gætu ekki skýrt út frá eigin reynslu og ekki hafa hugmyndaflug til að líta á heiminn nema frá einu sjónarhorni, múlbundna af þröngsýni og fordómum.

Sjálfur sagðist Fort trúa öllu og engu, allt væri breytingum háð og ekkert væri eins og það sýndist.

Fort safnaði ótrúlegum fjölda furðusagna enda sat hann á bókasöfnum í New York og London í tuttugu og sjö ár og leitaði fanga. Hann hefur til dæmis eftir dagblaðinu New York World 25. mars 1883 að dóttir Jesse Miller í Greenville hafi nokkrum sinnum lyfst upp af stofugólfinu heima hjá sér og „flogið“ út í garð. Um svipað leyti greinir tímaritið Cosmos frá því að mikið af fiskum hafi fallið af himni í Norfork í Virginíu-ríki. Nature segir frá því að árið 1880 hafi hópur fólks í Þýskalandi séð upplýstar verur svífa á himninum.

Fort trúði því staðfastlega að verur frá öðrum heimum heimsæktu jörðina annað kastið og hann hefur það eftir Scientific American að í júlí 1882 hafi fjöldi manna í Líbanon séð einkennilegan hlut á himni. Þegar hluturinn hvarf komu tvö þríhyrningslaga loftför í staðinn og flugu lágt yfir jörðinni.

Ein furðulegasta sagan í safni hans segir frá hundi sem talaði mannamál en leystist síðan upp í grænan reyk. Fort gerir enga athugasemd við að hundurinn skuli tala en hann setur spurningarmerki við að hann hafi leyst upp í grænum reyk.

Gagnrýnendur Forts segja að hann hafi verið bjánalega trúgjarn og sjaldnast dregið sannleiksgildi sagnanna sem hann safnaði í efa og lagt sig fram um að koma slæmu orði á vísindi og notið þess að niðurlægja vísindamenn sem hann kallaði hina nýju prestastétt.

Í dag trúa margir Íslendingar  á álfa, drauga og skrímsli svo eitthvað sé nefnt. Eru þetta yfirnáttúruleg fyrirbæri eða einfaldlega náttúrundur eins og meyfæðing Maríu og ýmissa kvenkynshákarla sem fæða afkvæmi án frjóvgunar karldýra.

Matarkvíði
Skoðun 13. mars 2026

Matarkvíði

Fyrir þau okkar sem starfa í landbúnaði hafa síðustu ár einkennst af umræðu um f...

Nautgriparæktin á að vera leiðandi – ekki í vörn
Skoðun 12. mars 2026

Nautgriparæktin á að vera leiðandi – ekki í vörn

Nautgriparækt er ein af burðarstoðum íslensks landbúnaðar. Hún tryggir landsmönn...

Persónuleg leið inn í nýja tegund náms
Skoðun 11. mars 2026

Persónuleg leið inn í nýja tegund náms

Ég ólst upp við það að læra af verkum annarra – hvort sem það var í skólanum, í ...

Farsæl kynslóðaskipti þýðingarmikil fyrir íslenskan landbúnað
Skoðun 11. mars 2026

Farsæl kynslóðaskipti þýðingarmikil fyrir íslenskan landbúnað

Fátt er í mínum huga mikilvægara fyrir íslenskan landbúnað en nýsköpun, nýliðun ...

Þróun á kostnaði við (hreindýra/refa) veiðar
Skoðun 11. mars 2026

Þróun á kostnaði við (hreindýra/refa) veiðar

Það er allrar athygli vert að skoða tvo málaflokka veiða sem ríkið, eða stofnani...

AMOC og auðgandi landbúnaður
Skoðun 9. mars 2026

AMOC og auðgandi landbúnaður

Í síðasta tölublaði Bændablaðsins (bls. 20–21) var birt vönduð fréttaskýring um ...

Hvers virði eru loforð ríkisins?
Skoðun 9. mars 2026

Hvers virði eru loforð ríkisins?

Hvað eru samþykktar samgönguáætlanir mikils virði ef þær standast aðeins þar til...

Náttúrulegir óvinir meindýra – Hetjur skógarins?
Skoðun 3. október 2025

Náttúrulegir óvinir meindýra – Hetjur skógarins?

Náttúrulegir óvinir meindýra eru hópur lífvera sem eiga það sameiginlegt að næra...