Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 2 ára.
Dr. Ólafur R. Dýrmundsson.
Dr. Ólafur R. Dýrmundsson.
Mynd / Bbl.
Skoðun 8. maí 2019

Ódýr matur – dýrkeypt blekking

Höfundur: Ólafur R. Dýrmundsson

Um þessar mundir er mikið rætt um hlýnun jarðar og kolefnisfótspor. Samt er bæði leynt og ljóst verið að hvetja til aukins innflutnings matvæla þótt vitað sé að  kolefnisfótspor innlendrar framleiðslu er mun léttara. Enn er hollur hinn heimafengni baggi og ekki verður um það deilt að matur sé mannsins megin.

Víða er þó skortur á þessum lífsnauðsynjum og 11% jarðarbúa þjást af viðvarandi hungri samkvæmt upplýsingum FAO. Fæðuöryggi stafar ógn af loftslagsbreytingum um allan heim.

Hér á landi er allt of lítið rætt um fæðuöryggi, þótt það fari minnkandi, einkum vegna vaxandi tengsla við markaðskerfi Evrópusambandsins. Séð er fyrir nægu framboði matvæla með því að flytja inn um helming þeirra. Aftur á móti er verð á mat stöðugt umræðuefni, hann skal vera sem ódýrastur og er þá ekki alltaf hugað sem skyldi að uppruna, framleiðsluaðferðum, gæðum, matvælaöryggi og lýðheilsu. Sérstaða íslensks landbúnaðar er vanmetin.

Samkvæmt rannsóknum Hagstofunnar, nemur kostnaður við mat og drykkjarvörur liðlega 13% af neysluútgjöldum heimilanna, að meðaltali, og hefur farið lækkandi. Hann er ekki hálfdrættingur samanborið við stærsta liðinn, húsnæðiskostnað. Samt eru stjórnvöld enn að leggja drög að aðgerðum til að veikja landbúnaðinn með því að auka innflutning. Þar með er verið að skerða starfsskilyrði íslenskra bænda til að  framleiða holl, hrein og örugg matvæli. Einblínt er á verðið eitt sér, markaðssjónarmið eiga að ráða ferðinni, og þar með er ekki verið að  taka kolefnisfótsporið til greina. Sem sagt; alger tvískinnungur.

Ráðherra landbúnaðarmála talar nú fyrir frumvarpi að breytingum á lögum um dýrasjúkdóma og varnir gegn þeim. Reiknað er með því að aukinn innflutningur matvæla muni skila neytendum 900 milljónum á móti 500–600 milljóna króna tekjuskerðingu íslensks landbúnaðar, á ári. Í  þessu mati eru mótsagnirnar augljósar og neikvæð áhrif vanmetin því að við aukinn innflutning mun kolefnisfótsporið að sjálfsögðu þyngjast og sjálfbærnin minnka. Þá er hæpið að allar tollalækkanir skili sér til neytenda.

Það er heldur ekki traustvekjandi  að síðan Landbúnaðarháskóli Íslands var stofnaður 2005 hefur stöðugildum búvísindamanna þar fækkað úr rúmlega 20 niður í 5. Þetta tel ég afleita þróun með tilliti til bæði fæðu- og matvælaöryggis þjóðarinnar.

Að mínum dómi er ódýr matur,  að mestu leyti afurð erlends verksmiðjubúskapar á kostnað umhverfis, velferðar búfjár og  kjara bænda, dýrkeypt blekking. Er ekki kominn tími til að skoða þessi mál betur?

Höfundur er búvísindamaður, er áhugamaður um sjálfbæra matvælaframleiðslu.

Bitbein um áburðarnotkun
Fréttir 26. nóvember 2021

Bitbein um áburðarnotkun

Lífrænir bændur í Danmörku geta nýtt sér húsdýraáburð frá ólífrænum búum í meira...

Nær 36 milljónir íbúa ESB geta ekki kynt heimili sín sómasamlega
Fréttir 26. nóvember 2021

Nær 36 milljónir íbúa ESB geta ekki kynt heimili sín sómasamlega

Í síðasta Bændablaði var greint frá því að samkvæmt könnun sem kynnt var af Euro...

Kolefnissporið kortlagt
Fréttir 26. nóvember 2021

Kolefnissporið kortlagt

Skútustaðahreppur hefur samið við nýsköpunarfyrirtækið Greenfo um að kortleggja ...

Flestir bílaframleiðendur veðja á efnarafala fremur en rafhlöður í þung ökutæki
Fréttir 25. nóvember 2021

Flestir bílaframleiðendur veðja á efnarafala fremur en rafhlöður í þung ökutæki

Vetnisvæðing, sem nú er rekin áfram af mikilli ákefð hjá öllum stærstu iðnríkjum...

Rekstur vindorkugarða sagður brjóta á mannréttindum Sama
Fréttir 25. nóvember 2021

Rekstur vindorkugarða sagður brjóta á mannréttindum Sama

Norðmenn hafa upplifað spreng­ingu í uppsetningu vindorkustöðva á undanförnum ár...

Rúlluplast í plastgrindur í göngu­stígum og bílaplönum slær í gegn
Fréttir 24. nóvember 2021

Rúlluplast í plastgrindur í göngu­stígum og bílaplönum slær í gegn

Fyrirtækið Ver lausnir í Garðabæ hefur verið að vinna að athyglisverðu verkefni ...

Leiðbeiningar um hvernig hámarka megi gæði nautakjöts
Fréttir 24. nóvember 2021

Leiðbeiningar um hvernig hámarka megi gæði nautakjöts

Nýr upplýsingabæklingur hefur verið gefinn út undir merkjum Íslensks gæðanauts. ...

Lindarbrekka í Berufirði komin með sláturleyfi  en ætlar ekki að nýta það í ár
Fréttir 24. nóvember 2021

Lindarbrekka í Berufirði komin með sláturleyfi en ætlar ekki að nýta það í ár

Á tveimur sauðfjárbúum hefur nú í haust verið slátrað samkvæmt nýlegri reglugerð...