Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 ára.
Kirsuber til margra hluta nytsamleg
Mynd / EHG
Á faglegum nótum 6. september 2016

Kirsuber til margra hluta nytsamleg

Höfundur: Erla Hjördís Gunnarsdóttir
Það hefur viðrað sérstaklega vel til berjasprettu ýmiss konar á Norðurlöndunum í ár líkt og á Íslandi. Í Noregi sem dæmi er úr mörgum berjategundum að ráða sem vaxa villt og eða í görðum hjá fólki. Þannig hafa kirsuberjatré þar í landi, sérstaklega á vesturströndinni, gefið af sér gríðargóða uppskeru þetta síðsumarið.
 
Kirsuber eru ávextir með steinum í og í ætt við plómur, þau er hægt að skilgreina í tvo aðalflokka, sætkirsuber og súrkirsuber. Þau hafa dökkrauðan lit á hýðinu og ávaxtakjötinu og eru súr á bragðið. Því er ávöxturinn mikið notaður til saftgerðar ásamt í vín- og líkjöraframleiðslu og er kjörin vara til þess en einnig er hægt að nota berin til sultugerðar. Einnig er hægt að setja berin í sykurlög og úr verða kokteilber eftir ákveðinn tíma. 
 
Vaxa villt um allan heim 
 
Kirsuber koma upprunalega frá svæðinu í kringum Adríahafið en vaxa einnig villt á fleiri stöðum í Evrópu og í heiminum. Nafnið kemur úr kúrdísku, keras, sem breyttist með tímanum í latneska orðið cerasus og síðan í hið germanska kirsa. Víða hefur fólk ávöxtinn á trjám í görðum hjá sér. Berin verða ekki nema um 1–1,5 cm að þvermáli og þegar þau verða þroskuð geta þau verið gul, rauð, blóðrauð eða alveg svört á lit. Í miðju berjanna er kjarninn sem er mjög harður og geymir fræ ávaxtarins. Kirsuberjasteinninn er næstum því kúlulaga og um 0,5–0,8 cm að þvermáli og inniheldur efnið amygdalin sem breytist í sykur og blásýru ef kjarninn skemmist. 
 
Notuð í náttúrumeðöl
 
Kirsuber eru mjög trefjarík og innihalda litarefnið betakaroten. Einnig innihalda þau efni sem eru bólgueyðandi fyrir líkamann. Vegna þess hversu súr ávöxturinn er passar hann einna best til geymslu en þó er hægt að borða hann eins og hann kemur af trjánum til dæmis með jógúrti eða í ávaxtasalat. 
Kirsuber eru ekki eingöngu falleg á að líta heldur eru þau einnig holl. Þannig gefur hálfur lítri af kirsuberjasafti sem nemur dagsneyslu C-vítamína, sé 250 g af kirsuberjum neytt daglega getur neyslan læknað blöðrubólgu og gigt. Ávöxturinn er notaður í náttúrumeðöl gegn tannlosun. Kirsuberjaræktun er útbreidd um allan heim en um 80% af heimsframleiðslunni kemur enn frá Evrópu. 
 
Kirsuberjauppskriftir
 
Kirsuberjalíkjör
  • 1 kg kirsuber
  • 500 g sykur
  • 1 flaska vín, 60%
 
Aðferð:
Hreinsið stilkana af berjunum. Hreinsið steina úr helmingi berjanna. Setjið ber og sykur til skiptis í stórt ílát/flösku. Hellið víninu í ílátið og látið standa við stofuhita þangað til sykurinn hefur bráðnað. Veltið ílátinu við öðru hverju. Líkjörinn á að standa í að minnsta kosti 10 vikur áður en hans er neytt. Ef vantar meiri sætu er bara að bæta við örlítið meiri sykri. Ekki er nauðsynlegt að sigta berin frá ef nota á líkjörinn innan hálfs árs. 
 
Heimatilbúin kirsuberjasósa
  • 500 g kirsuber, fersk eða frosin
  • 150 g sykur
  • 1 vanillustöng
  • 3 dl vatn
  • 2 msk. Maizena-mjöl
  • 2 dl kirsuberjavín/líkjör

4 myndir:

Skylt efni: kirsuber

Langflestir íbúar á höfuðborgarsvæðinu
Fréttir 8. febrúar 2023

Langflestir íbúar á höfuðborgarsvæðinu

Samkvæmt tölum Byggðastofnunar fyrir árið 2022 var íbúafjöldi landsins 376.248. ...

Samband neysluverðs og framleiðsluverðs í matvælum
Fréttir 8. febrúar 2023

Samband neysluverðs og framleiðsluverðs í matvælum

Bændur og hinn almenni neytandi hafa lengið staðið bökum saman við að tryggja sa...

Rannsakar skyggnar konur
Fréttir 7. febrúar 2023

Rannsakar skyggnar konur

Dr. Dalrún Kaldakvísl Eygerðardóttir sagnfræðingur rannsakar sögu skyggnra kvenn...

Of algengt að hestunum sé gefinn óþverri
Fréttir 6. febrúar 2023

Of algengt að hestunum sé gefinn óþverri

Margeir Ingólfsson og Sigríður Jóhanna Guðmundsdóttir, bændur á bænum Brú í Blás...

Tíu ára starfsafmæli
Fréttir 3. febrúar 2023

Tíu ára starfsafmæli

Tíu ár eru síðan Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins (RML) var sett á laggirnar. Af ...

Innlend fóðurframleiðsla gæti nýtt jarðhita sem fer til spillis
Fréttir 3. febrúar 2023

Innlend fóðurframleiðsla gæti nýtt jarðhita sem fer til spillis

Fjárfestingafélag Þingeyinga hf. hefur unnið að skýrslu í samstarfi við verkfræð...

Markaðssetning utan hefðbundins sláturtíma
Fréttir 2. febrúar 2023

Markaðssetning utan hefðbundins sláturtíma

Nýlega var Sláturhúsi Vesturlands í Borgarnesi veittur styrkur úr markaðssjóði s...

Úrskurður MAST felldur úr gildi
Fréttir 1. febrúar 2023

Úrskurður MAST felldur úr gildi

Matvælaráðuneytið hefur fellt úr gildi úrskurð Matvælastofnunar sem hafði stöðva...