Húsnæðisþörf mannsins – hagsveiflur og skipulagsáætlanir

Þar sem jólin eru nýyfirstaðin er vel við hæfi að fjalla um áhugaverða bók sem kom út fyrr á árinu.

 

Á dögunum kom út bókin Ways of Residing in Transformation, Interdisciplinary Perspectives. Útgefandi er Ashgate-bókaforlagið í London. Bókinni ritstýrðu þau Sten Gromark, Mervi Ilmonen, Katrin Paadam og Eli Støa, sem starfa við háskólastofnanir í Svíþjóð, Finnlandi, Eistlandi og Noregi. Bókin er ávöxtur rannsóknarverk­efnisins Visions of Residential Futures: Housing in Transformation  VISURF, og er ætlað að veita innsýn í þróun og breytingar á húsnæðis- og skipulagsmálum í Evrópu og víðar. Verkefnið hófst árið 2007 og innan ramma þess hafa verið haldin hátt í tylft funda, málþinga og ráðstefna. Lokahnykkur verkefnisins er útkoma þessarar bókar. Á bakhlið bókarinnar segir svo, í íslenskri þýðingu:

Djúpstæðar umbreytingar á búsetuvenjum í borgum eru nú að eiga sér stað, jafnt í Evrópu sem annars staðar í heiminum. Sjá má birtingarform þessara breytinga í vaxandi fjölbreytileika í arkitektúr íbúðarhúsnæðis og endurskiplagningu borgarrýmisins víða um heim. Flækjustig borgrænna og samfélagslegra ferla að baki þessum breytingum krefst nýrra rannsóknaraðferða, svo unnt sé að skilja til hlítar þá endurmótun sem er að eiga sér stað á lífsstíl almennings og búsetuóskum, svo og getu fólks og  framtíðartækifærum þess til þess að viðhalda traustum og lífseigum búsetuháttum.

 

Í bókinni er greint frá fjölmörgum rannsóknarverkefnum frá Evrópulöndum og annars staðar að úr heiminum, sem lýsa bæði breyttum búsetuháttum og breytingum á þýðingu og mikilvægi hins félagslega, efnahagslega, pólitíska, menningarlega og táknræna samhengis. Einnig er í bókinni dregið saman þverfaglegt úrval af ólíkum sjónarmiðum, í því skyni að endurspegla annars vegar dýnamískt samspil búsetuvenja í sífelldri framþróun og hins vegar þróun starfshátta á sviði arkitektúrs og hönnunar, áætlanagerðar, stefnumótunar og málefna fasteignamarkaðar. Á þennan hátt veitir bókin öflugan grundvöll fyrir frekari athuganir, sem leitt geta til aukins skilnings á þeim síbreytilegu búsetuháttum sem eru fylgifiskur breytilegrar búháttamenningar. 

 

Bókin veitir þannig glögga innsýn í efnisþætti, sem eru áhugaverðir fyrir jafnt háskólasamfélagið og stefnumótendur og sérfræðinga í skipulagsmálum, sem og fyrir nemendur í borgarfræðum, félagsfræði, arkitektúr, húsnæðisrannsóknum, skipulagsfræðum, viðskiptafræði, hagfræði og verkfræði. 

 

Í bókinni er kafli eftir þau Sigríði og Jón Rúnar sem ber heitið Phantom Suburbs out of the Ashes og fjallar um þróun húsnæðis- og skipulagsmála í Reykjavík í ljósi efnahagsþróunarinnar á Íslandi fyrir og eftir efnahagshrunið 2008. Þar er fjallað um þær áherslur sem verið hafa ríkjandi í húsnæðismálum, þ.e. fyrst og fremst á sjálfseignarstefnu, svo og þær breytingar sem eru á döfinni í bæði húsnæðis- og skipulagsmálum. Fyrsti hluti kaflans er yfirlit yfir þróun síðustu ára, sem virðist stefna í átt að talsverðum breytingum ríkjandi viðmiðana. Þessu næst er lýst risi og hnigi efnahagsbólunnar sem átti sér stað hér á landi á sl. áratug og átti sér bæði erlendar og innlendar orsakir. Þá er farið yfir þróun og þýðingu séreignarstefnunnar á Íslandi og hremmingar hennar á eftirhrunsárunum frá 2008. Loks er í kaflanum að finna ítarlega greiningu á nokkrum svæðisbundum skipulagsverkefnum í Reykjavík og hvernig þeim reiddi af árin eftir efnahagsþrengingarnar. 

 

Úlfarsfellshverfið er dæmi um hverfi þar sem metnaðarfullar skipulagstillögur voru settar fram  í uppsveiflu en hverfið byggist síðan upp í niðursveiflu. Enn er hverfið ekki fullbyggt en það er áhugavert að fylgjast með þróun þess í gegnum öldudali hagsveiflunnar. Fasteignaverð hefur tekið kipp á síðustu mánuðum.  Fyrir fáeinum misserum stóðu hálfbyggð hús sem minnisvarðar um ofris markaðarins í seinustu hagsveiflu. En nú virðist aftur vera skortur á nýju húsnæði á höfuðborgarsvæðinu. Spennandi verður að sjá hverfið fullbyggt, en óvíst er hvenær það verður!