Danskt FRP-plasttrefjaefni sem er afar sterkt, létt og viðhaldsfrítt
Danska fyrirtækið Fiberline Composites A/S hefur um þrjátíu ára skeið verið í frumkvöðlahlutverki hvað varðar framleiðslu á burðarbitum, gluggaefni og öðru úr viðhaldsfríu, trefjastyrktu FRP-fjölliðuplastefni í margvíslega mannvirkjagerð. Helsti kostur þessara efna er lítið viðhald, gríðarlegur styrkur auk mikils léttleika.
Ragnar Kærnested hjá Gný í Reykjavík er umboðsaðili Fiberline Composites A/S á Íslandi. Segir hann að notkun á FRP (Fibre Reinforced Polymers) efnum fyrirtækisins byggist á mikilli sérhæfingu varðandi smíðatækni og aðferðir. Því sé ánægjulegt að komist hafi á samstarf við landsbyggðarfyrirtæki um að taka það hlutverk. Þar er um að ræða fyrirtækið Stykki hf. í Stykkishólmi.
Þórarinn Sighvatsson hjá Stykki segir að hægt sé að nota þessi efni í nánast hvað sem er. Þótt efnið sé dýrara á hverja lengdareiningu en stál, þá sé efnið ekki dýrt ef tekið sé mið af því að burðurinn er mun meiri miðað við þyngd en næst með stáli. Því þurfi mun meira af stáli en fíberefninu til að ná sama markmiði hvað burðareiginleika varðar. Til viðbótar komi mun meiri ending og að efnið sé viðhaldsfrítt, mengi ekki, þoli vel bleytu og uppfylli EN13706-staðalinn.
Fyrirtækin kynntu Fiberline-efnin á 60 manna brúarráðstefnu Norræna vegasambandsins (NVF) sem haldin var á Hótel Sögu í Reykjavík 3.–4. september síðastliðinn. Þar var til sýnis 12 metra löng göngubrú úr Fiberline-efni sem Stykki hf. smíðaði sérstaklega af þessu tilefni.
Bráðsniðugt efni til margra hluta
„Ég sé fyrir mér að svona efni geti verið mjög sniðugt í grindur í fjárhús og í bita undir slíkar grindur. Þetta ryðgar hvorki né fúnar og auðvelt er að þrífa það,“ segir Þórarinn sem þekkir ágætlega til sauðfjárræktar.
„Þó sé hægt að nýta þessi efni í nánast hvað sem er þá er ég ekki viss um að það sé hagkvæmt að nota þau í burðarvirki á byggingum þar sem annars er notuð stálgrind. Menn hafa samt notað þessi efni í þeim tilgangi, m.a. í kjarnorkuverum. Kosturinn er líka að þetta er laust við alla rafleiðni og segulmyndun. Þannig mætti hugsa sér að þessi efni hentuðu vel í gagnaver og á öðrum stöðum þar sem leiðni getur verið vandamál.“ Auk þess megi nefna útsýnispalla, gangstíga, flotbryggjur, handrið og tröppur.
Dönsk hugmynd
Fiberline Composites A/S var stofnað í danska bænum Kolding 1. maí 1979 af Dorthe og Henrik Thorning. Fyrirtækið þróast smám saman úr því að vera tveggja manna fyrirtæki í stóra verksmiðju sem fyrirtækið rekur í bænum Middelfart á Fjóni í Danmörku sem er skammt frá Litlabeltisbrúnni. Framleiðsla fyrirtækisins úr FRP-efnum hefur unnið til fjölda verðlauna en á boðstólum eru margvíslegir prófílar og plötuefni. Efnið hefur m.a. verið notað í spaða á stórar raforkuvindmyllur og ýmsa hluti í vindmylluturna eins og sjá má víða úti fyrir ströndum Danmerkur. Einnig eru framleiddir burðarbitar af margvíslegum gerðum í ýmiss konar mannvirki eins og brýr og efni í plastglugga og fleira.
Burðarbitar eins og svokallaðir I bitar frá fyrirtækinu hafa gríðarlegan styrk sem byggist á því að þeir eru í raun forspenntir með trefjum líkt og steinsteypubitar sem forspenntir eru með stálstrengjum. Þannig næst fram gríðarlegt burðarþol í hlutfalli við þyngd efnisins. Getur slíkt efni því hentað mjög vel til brúargerðar auk þess sem fyrirtækið framleiðir sérstakar burðarplötur í dekk á slíkar brýr. Þá er einnig mikill kostur að þessi plasttrefjaefni standast vel tæringaráhrif af völdum t.d. sjávar og kemískra efna.
Hentar vel í göngubrýr
Þórarinn nefnir að með slíkum efnum sé hægðarleikur að byggja göngubrýr sem hengdar eru utan á eldri steinsteyptar brýr, án þess að raska burðareiginleikum brúnna. Þá hefur hann kynnt þetta fyrir ferðaþjónustuaðilum vegna hugmynda um að setja göngubrýr yfir ár í óbyggðum, eins og í Þórsmörk, þar sem erfitt getur reynst að koma að þungum stálbrúm.
Þá hafa menn verið með hugmyndir um að smíða hjólastólarampa úr svona efni, segir Þórarinn. Einnig er Vegagerðin að láta skoða nýtingu á Fiberline-efni m.a. í brúargerð.
„Möguleikarnir eru óendanlegir, en við erum fyrst og fremst að selja þetta út á styrk og léttleika,“ segir Þórarinn.
