Bústjórn framtíðarinnar hefst hjá okkur sjálfum

Íslenskur landbúnaður stendur á tímamótum. Umræða um loftslagsmál, sjálfbærni og rekstrarhæfni hefur sjaldan verið jafn áberandi og nú. Oft er sú umræða sett fram eins og hún sé knúin áfram af utanaðkomandi kröfum – frá stjórnvöldum, neytendum eða alþjóðlegum skuldbindingum. Staðreyndin er þó sú að stærstu tækifærin liggja innan búanna sjálfra, í bættri bústjórn, markvissu kynbótastarfi og nákvæmri fóðrun.

Góð bústjórn er ekki aukaverkefni

Bústjórn snýst ekki um það að „láta hlutina ganga" heldur að stýra rekstri af skýrri sýn og ábyrgð. Með vel skilgreind markmið, reglulega greiningu á rekstri og vilja til að laga sig að breyttum aðstæðum skapast sterkur grunnur fyrir afkomu búsins.

Hvort sem um er að ræða mjólkurframleiðslu, sauðfjárrækt eða hvaða aðra búgrein sem að nefnd er þá eiga búgreinarnar það sameiginlegt að hagkvæmni næst ekki af tilviljun. Með betri yfirsýn yfir kostnaðarliði búsins, afurðir og afkomu getum við tekið upplýstari ákvarðanir. Þjónusta eins og Rekstrarverkefni Ráðgjafamiðstöðvar landbúnaðarins gegnir þar lykilhlutverki. Smáar umbætur í skipulagi, tæknivæðingu og nýtingu aðfanga geta haft meiri áhrif en margir gera sér grein fyrir.

Kynbótastarf er fjárfesting til framtíðar

Kynbótastarf er eitt öflugasta verkfærið bænda til að bæta rekstur búa til lengri tíma. Með markvissu vali á gripum sem skila góðum afurðum, nýta fóður vel, eru endingargóðir og með auknu heilbrigði hjarðarinnar erum við að byggja upp bú sem er bæði arðbærara og sjálfbærara. Oft föllum við í þá freistni að horfa aðeins á skammtímaárangur en raunverulegur ávinningur kynbóta kemur fram yfir margra ára tímabil. Heilbrigðir, endingargóðir og afkastamiklir gripir draga úr kostnaði, minnka afföll og bæta dýravelferð. Um leið lækkar kolefnisspor hverrar framleiddrar einingar, sem er sífellt mikilvægari þáttur í umræðunni um loftslagsmál.

Fóðrun tengir saman afkomu og loftslag

Fóðrun er einn stærsti kostnaðarliður bús og jafnframt einn áhrifamesti þátturinn í umhverfisáhrifum landbúnaðar. Með því að hámarka nýtingu heimafengins fóðurs, bæta gæði heyja og stilla fóðurgjafir betur að þörfum gripanna er hægt að ná betri árangri á mörgum sviðum í einu. Rétt fóðrun skilar sér í betri afurðum, heilbrigðari skepnum og minni sóun. Hún getur einnig dregið úr losun gróðurhúsalofttegunda, t.d. með betri meltanleika fóðurs og jafnari framleiðslu afurða. Þetta eru ekki fjarlæg fræðileg markmið, heldur aðgerðir sem margir bændur sjá nú þegar ávinning af.

Loftslagsmál – áskorun eða tækifæri?

Loftslagsmál eru oft sett fram sem aukin byrði á herðum bænda en ef við horfum á heildarmyndina má líka sjá þau sem tækifæri til að styrkja íslenskan landbúnað. Með því að sýna fram á ábyrg vinnubrögð, góða nýtingu auðlinda og stöðugar umbætur í rekstri getum við aukið traust samfélagsins og stöðu greinarinnar. Það er mikilvægt að við tökum virkan þátt í þessari umræðu sjálf, byggða á reynslu og staðreyndum. Enginn þekkir búrekstur betur en bændur sjálfir. Með samvinnu, miðlun þekkingar og opnum huga gagnvart nýjungum getum við mótað framtíðina í stað þess að láta aðra skilgreina hana fyrir okkur.

Ábyrgðin – og tækifærið – er okkar

Framtíð landbúnaðar ræðst ekki af einni aðgerð eða einu verkefni, heldur af heildstæðri nálgun. Bústjórn, kynbætur, fóðrun og loftslagsmál eru allt samofnir þættir. Þegar við vinnum markvisst með alla þessa þætti skapast grundvöllur fyrir öflugan, arðbæran og sjálfbæran landbúnað á Íslandi. Að lokum snýst þetta allt um að gera betur í dag en í gær – ekki vegna þrýstings utan frá, heldur vegna þess að það er skynsamlegt fyrir búin okkar, landbúnaðinn í heild og samfélagið allt.

Framtíðina byggjum við saman.