Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 6 ára.
Vatn er mikilvægt.
Vatn er mikilvægt.
Mynd / Halla Eygló Sveinsdóttir
Á faglegum nótum 30. maí 2017

Beit er list –2

Höfundur: Berglind Ósk Óðinsdóttir,Eiríkur Loftsson, Elin Nolsöe Grethardsdóttir og Sigtryggur Veigar Herbertsson
Nú keppast kúabændur við að bæta sína aðstöðu og margir eru að breyta yfir í mjaltaþjóna, aðrir eru með hlutina í föstum skorðum.  
 
Ekki er einfalt að ná miklum afurðum með beitinni og eins getur það kallað á aukna vinnu að setja þær út á beit. En til þess að árangur náist af beitinni þarf skipulagningu.
 
Skipulag innandyra
 
Þegar staðsetja á mjaltaaðstöðu þá er margt sem hafa þarf í huga, eitt af því er hvernig við ætlum að standa að beitinni. Til þess að minnka vinnu við beitina er best að flokka þær út eftir mjaltir. Til eru nokkrar leiðir sem hægt er að nota við að flokka kýr út, en besta leiðin er að koma á stýrðri umferð og senda þær út til beitar þegar þær eru nýmjólkaðar.  Þannig minnka líkur á að þurfi að sækja þær til mjalta, sem er tímafrekt og hentar illa með öðrum verkum, ef kýrnar eru á næturbeit er þetta enn mikilvægara nema verkneminn/vinnumaðurinn sé frá Ástralíu og illa gangi að snúa við sólarhringnum.
 
Þar sem ekki er stýrð umferð í fjósi alla jafna er einfalt að koma fyrir grindum og skipta fjósinu í tvennt meðan á þessu beitartímabili stendur (fyrir og eftir mjaltaþjón).
 
Skipulag utandyra
 
Mikilvægt er þegar staðsetja á ný útihús að hugsa fyrir nokkrum þáttum:
  • Stækkunarmöguleikum
  • Keyrslu á heyfeng og skít
  • Gönguleiðum til og frá beit.
Alltof algengt er að staðsetning fjósa sé þannig að erfitt séð að koma við beit, stundum er langt í beitina, þvera þarf akstursleiðir dráttarvéla o.s.frv. 
 
Nauðsynlegt er að skoða hvar heppilegast sé að nýta beit og hafa fjósið staðsett þannig að hægt sé að nýta beitina. Atriði eins og halli í landi sem kallar á jarðrask, aðgengi að hreinu vatni og fleira hefur þar áhrif.
Til eru bændur sem taka þetta lengra en aðrir og var fyrr í vor fyrsti færanlegi mjaltaþjónninn tekinn í notkun í Noregi og er hann færður að beitarlöndum á sumrin.
 
Beitarsvæðin
 
Til að hámarka afköst beitarsvæða er nauðsynlegt að skipta þeim upp í minni svæði, þannig er hægt að hafa stjórn á vexti hvers hólfs með t.d. ruddasláttuvél og með skipulagningu er hægt að stýra hvenær viðkomandi hólf eru tilbúin, en auðvitað ræður veðrátta miklu um vöxtinn, en við ættum að geta stjórnað öðrum þáttum. Ef notast á við beitarsvæði kallar það á vinnu við uppsetningu á girðingum og brynningaraðstöðu og eins þarf að vera með gott skipulag á hvenær friða á hólf og hvenær á að beita.  
 
Nokkrir punktar:
  • Skipta fjósinu í tvennt, mjólkaðir gripir komist út, aðrir ekki
  • Huga að gönguleiðum og akstri dráttarvéla
  • Einstefnuhlið til og frá fjósi hjálpa til við að stýra umferð
  • Hugið vel að jarðsambandi rafgirðinga, oft er lítil leiðni í malarpúða við byggingar, raki í jörðu hefur einnig áhrif.
Ráðgjafar RML eru innan handar varðandi bætta nýtingu beitar fyrir mjólkurkýr.
 
Höfundar greinar:
 
Berglind Ósk Óðinsdóttir, ráðunautur í fóðrun
Eiríkur Loftsson, ráðunautur í jarðrækt
Elin Nolsöe Grethardsdóttir, ráðunautur í nautgriparækt
Sigtryggur Veigar Herbertsson, ráðunautur í bútækni og aðbúnaði
Sama sláturhús sektað þrisvar
Fréttir 17. maí 2024

Sama sláturhús sektað þrisvar

Matvælastofnun (MAST) hefur þrisvar sinnum á þessu ári lagt stjórnvaldssekt á sv...

KS hagnaðist um 5,5 milljarða króna
Fréttir 17. maí 2024

KS hagnaðist um 5,5 milljarða króna

Hagnaður Kaupfélags Skagfirðinga af rekstri félagsins á árinu 2023 reyndist rúml...

Vorverkum bænda seinkar
Fréttir 16. maí 2024

Vorverkum bænda seinkar

Veturinn sem leið var sá kaldasti frá vetrinum 1998 til 1999, samkvæmt tíðindum ...

Riðuveiki útrýmt innan 20 ára
Fréttir 16. maí 2024

Riðuveiki útrýmt innan 20 ára

Landsáætlun um riðuveikilaust Ísland hefur verið sett í samráðsgátt stjórnvalda.

Kornþurrkstöð reist í Eyjafirði
Fréttir 16. maí 2024

Kornþurrkstöð reist í Eyjafirði

Grunnur undir kornþurrkstöð í Eyjafirði er nú að taka á sig mynd í landi Laugala...

Mjólkurframleiðendur fá arðgreiðslu
Fréttir 16. maí 2024

Mjólkurframleiðendur fá arðgreiðslu

Kúabændur á starfssvæði Auðhumlu mega gera ráð fyrir arðgreiðslu frá samstæðunni...

Vetnisknúin skip í smíðum
Fréttir 15. maí 2024

Vetnisknúin skip í smíðum

Smíði er hafin á tveimur vetnis­ skipum á vegum Samskipa. Áætlað er að þeim verð...

Drómasýki í hrossum
Fréttir 13. maí 2024

Drómasýki í hrossum

Drómasýki er vaxandi vandamál í íslenskri hrossarækt. Til stendur að stofna star...