Vallarrýgresi ákveðið draumagras

Fyrir jól gaf Landbúnaðarháskóli Íslands út ritið Fóðurgildi nokkurra nýrra grastegunda, í ritröð háskólans.

Í ritinu kanna höfundarnir Guðni Þorvaldsson og Tryggvi Eiríksson hvernig fjórar grastegundir, sem hafa nýlega verið teknar í notkun í íslenskri túnrækt, standa sig í samanburði við tvær hefðbundnar tegundir hvað fóðurgildi varðar. Guðni segir að vallarrýgresi hafi verið ákveðið draumagras, en notkun á því hér á Íslandi er þeim vandkvæðum bundið að það hefur lítið vetrarþol.

Að sögn Guðna voru fjórar nýjar tegundir skoðaðar; vallarrýgresi, hávingull, tágavingull og axhnoðapuntur. Þær voru síðan bornar saman við vallarfoxgras og vallarsveifgras sem hafa verið í notkun lengi. Fóðurgildi var metið út frá meltanleika, heildartréni og hrápróteininnihaldi – skoðað var hvernig þessir fóðurþættir breyttust með tíma bæði í fyrri og seinni slætti.

Meiri meltanleiki og lægra trénishlutfall

Guðni segir að vallarrýgresi sé mikið notað á suðlægari slóðum álfunnar. „Gallinn við það hefur verið sá að það hefur ekki mikið vetrarþol. Það verður því framtíðarmarkmið að kynbæta það í átt til meira vetrarþols og það sama gildir einnig um hinar tegundirnar. Allar þessar fjórar tegundir þyrftu meira þol gagnvart okkar löngu og umhleypingasömu vetrum,“ segir Guðni. Hann bendir einnig á að umræða um loftslagsbreytingar hafi ýtt undir áhuga á að skoða nýjar tegundir sem myndu henta betur hlýrra veðurfari.

Í niðurstöðum ritsins kemur fram að vallarrýgresi hafi haldið háum meltanleika lengur en aðrar tegundir í rannsókninni og trénishlutfall var lægra en hjá hinum tegundunum. Hávingull mældist einnig með ágætan meltanleika og frekar lágt tréni.

Meltanleiki axhnoðapunts og tága- vinguls var heldur lægri en hjá hinum tegundunum. Axhnoðapuntur var með hæst hlutfall trénis í báðum sláttum.

Prófa þarf grastegundirnar í fóðurtilraunum

„Þó svo að tréni, meltanleiki og prótein segi mikið til um gæði grasa til fóðurs þá kemur fleira til, þannig getur bragð og áferð grasanna haft áhrif á lystugleika,“ segir Guðni. „Það væri því æskilegt að prófa þessar tegundir í fóðrunartilraunum einnig. Einnig er mikilvægt að hafa í huga að ekki þarf allt fóður að vera í hæsta gæðaflokki. Það eru fyrst og fremst mjólkandi gripir sem þurfa hágæða fóður og það getur verið skaðlegt að gefa gripum sem ekki eru í vexti eða mjólkurframleiðslu of kjarnmikið hey.

Það skiptir miklu máli að þekkja eiginleika tegundanna á ýmsum sviðum, til dæmis vetrarþol, uppskeru, endurvöxt og fóðurgildi. Það nýtist okkur við val á tegundum til sáningar og þegar þær eru komnar í túnin, nýtingarmöguleika þeirra.

Sumar tegundir henta betur sem hágæða fóður en aðrar. Þær sem gefa lakara fóður má þá nýta til að fóðra fénað sem ekki þarf hágæðafóður. Þessi rannsókn er liður í því að kortleggja þessar tegundir með tilliti til fóðurgæða yfir sprettutímann. Við fáum yfirsýn yfir fóðurgæðin í upphafi sprettu og hversu hratt þau breytast með tímanum. Þetta ferli er mismunandi eftir tegundum,“ segir Guðni.