Þjóðbúningarnir heiðraðir

Fjallkonuhátíð fer fram í Skagafirði dagana 7. og 8. september. Hátíðin er haldin fyrst og fremst til að heiðra minningu frumkvöðla í þjóðbúningamenningu okkar Íslendinga.

Í ár eru 150 ár liðin frá andláti Sigurðar Guðmundssonar, sem nefndur var „Sigurður málari“. Hann var fæddur á Hellulandi í Hegranesi í Skagafirði og uppalinn í Skagafirði. Hann var mikill áhugamaður um íslenska búninga og hannaði m.a. íslenska skautbúninginn eins og við þekkjum hann í dag.

Hugmyndin kom frá Þjóðbúningafélagi Íslands og er haldin í samstarfi við Pilsaþyt í Skagafirði og Annríki – þjóðbúningar og skart í Hafnarfirði.

Kvenfélag Rípurhrepps

„Sigurður átti tengsl við Sigurlaugu Gunnarsdóttur í Ási í Hegranesi, sem var mikil framákona á sinni tíð. Hún kom að stofnun fyrsta kvenfélags á Íslandi, Kvenfélags Rípurhrepps, sem enn er starfandi. Sigurlaug saumaði elsta skautbúninginn sem varðveist hefur eftir fyrirmynd Sigurðar málara. Þriðji aðilinn er síðan Guðrún Skúladóttir (1740– 1816), dóttir Skúla fógeta, fædd á Ökrum í Blönduhlíð, mikil hannyrðakona og var nefnd „Blómstranna móðir“.

Um þetta fólk má meðal annars fræðast á hátíðinni í erindi Hildar í Annríki,“ segir Ásta Ólöf Jónsdóttir, sem er í forsvari fyrir Fjallkonuhátíðinni.

Klæddist fyrst upphlut í menntaskóla

Ásta Ólöf greinir heilmikla þjóðbúningastemningu í þjóðfélaginu núna. Alltaf sé gaman að sjá þingkonur og ráðherra skrýðast búningum við hátíðleg tækifæri og þá ekki síður þær yngri en hinar eldri.

„Þjóðbúningadagar framhaldsskólanna hafa líka örugglega sitt að segja. Ég til dæmis klæddist upphlut í fyrsta sinn nítján ára gömul á árshátíð Menntaskólans á Akureyri, búningi sem mamma saumaði sér fermingarárið mitt. Þá ákvað ég að svona ætlaði ég að eignast þegar ég yrði stór,” segir Ásta Ólöf hlæjandi og bætir við að þjóðbúningar kvenna hafa verið meira áberandi en karla enda fjölbreyttari, en karlarnir koma þó sterkir inn. Bæði hafi konurnar verið duglegar að sauma á þá og svo séu alltaf einhverjir sem sauma sjálfir.

Fjölbreytt dagskrá

Dagskrá hátíðarinnar er mjög fjölbreytt en hún verður sett formlega laugardaginn 7. september klukkan 13 í Miðgarði með ávarpi forystukvenna í Pilsaþyt og Þjóðbúningafélagi Íslands. Að því loknu verður glæsileg þjóðbúningasýning Annríkishjónanna Hildar og Ása á efri hæð í Miðgarði. Aðgangur að sýningunni er ókeypis.

Þar verða til sýnis búningar af öllum stærðum og gerðum. Klukkan 15.45 þennan dag verður líka sérstök þjóðbúningamyndataka í Miðgarði, með öllum sem mæta í þjóðbúningum. Á sunnudag verður rútuferð á slóðir frumkvöðlanna. Í hana þarf að skrá sig hjá Pilsathytur@gmail.com og hún kostar 4.000 krónur.

Pylsaþytur áberandi í Skagafirði

Þegar Ásta Ólöf er spurð út í þennan mikla áhuga á þjóðbúningum í Skagafirði er hún fljót til svars. „Við í Pilsaþyt reynum að vera áberandi við hin ýmsu tækifæri. Hér eru margir sem eiga búninga en hér bjó einmitt kona um árabil, Helga Sigurbjörnsdóttir, sem nú er látin en hún hélt námskeið og aðstoðaði marga við að koma sér upp búning. Við Pilsaþytskonur saumuðum í sameiningu kyrtil sem Fjallkona Skagfirðinga klæðist á 17. júní og notaður er við hátíðleg tækifæri hér í firðinum. Hann verður væntanlega sýnilegur á hátíðinni. Pilsaþytur rekur sig aftur til ársins 2013 þó formlega hafi félagið verið stofnað 10. mars 2019 í baðstofunni í Glaumbæ.“

Allar nánari upplýsingar og dagskrá Fjallkonuhátíðarinnar er að finna á Facebookviðburðinum „Fjallkonuhátíð í Skagafirði 7.–8. september 2024“.