Farsæl sala frágengin

Nýverið var gengið frá afsali á jörðinni Stóru-Hildisey II í Landeyjum sem er nú meðal stærstu kúabúa landsins. Fasteignasali að segir eftirspurn eftir jörðum sé meira en framboð. Þá telur hann að verja þurfi sérstaklega landbúnaðarland.

Síðastliðið vor sagði Bændablaðið frá kaupum kúabændanna Jónatans Magnússonar og Unu Láru Waage á jörðinni Stóru Hildisey II í Landeyjum. Þau ráku áður bú á Hóli í Önundarfirði en fluttu suður með allar sínar mjólkurkýr, vélar og nærri 460.000 lítra mjólkurkvóta sem þau sameinuðu við 540.000 lítra sem fylgdi jörðinni. Með sameiningunni er Stóra-Hildisey II því með þeim stærstu á landinu.

Jónatan tók við rekstri búsins 1. maí í fyrra og í viðtali sagðist hann ætla að setja upp þrjá mjaltaþjóna í fjósinu, þar af tvo sem hann kom með að vestan. Því verki er nú lokið. Í sama viðtali sagði Jóhann, fyrrverandi eigandi jarðarinnar, að það væri ekki einfalt mál að selja svo stórt kúabú enda vandfundnir aðilar sem ráði við slíka fjárfestingu. Kom fram að kaupverðið hafi verið um 400 milljónir króna og fór jörðin Hóll upp í kaupin.

Björgvin Guðjónsson, fasteignasali hjá Eignatorgi, sá um söluna. Hann segir að sala á jörðum sé mun flóknara ferli en sala íbúðarhúsnæðis í þéttbýli. „Hafa þarf mikið fleiri atriði í huga. Þú ert með í höndunum fasteignina, jörðina og svo húsin, ræktarland og jafnvel hlunnindi, þá kvóta, áhöfn og vélar. Því er margt sem þarf að taka tillit til. Þetta er flóknara viðfangsefni en þar af leiðandi mikið skemmtilegra,“ segir Björgvin, en sala Stóru-Hildiseyjar er í heild sinni með stærri kaupum sem hann hefur séð um. Hann segir þó aðra svipaða sölu vera að ganga í gegn þar sem um sams konar sameiningu rekstrar er að ræða.

„Síðan opnað var á það í reglugerðinni að menn gætu flutt kvóta sem þeir eiga yfir á þá eign sem þeir kaupa virðist slík sameining vera að gerast á fleiri stöðum. Sem rekstrarmaður finnst mér þetta jákvæð þróun. Þegar maður kafar ofan í rekstur á kúabúum sér maður að hann er áberandi mikið betri þegar hann er kominn í ákveðna stærð. Mörg bú eru með innviði, húsnæði og tæki, sem gæti framleitt verulega meira en upp í þann kvóta sem bændurnir eru með. Stærðarhagkvæmnin er mikil og ekki eingöngu í mjólkurframleiðslu, við sjáum það líka á sauðfjárbúum og annars staðar í landbúnaðinum,“ segir Björgvin.

Bóndi gerðist fasteignasali

Björgvin er sjálfur búfræðingur og bóndasonur, alinn upp í Syðstu-Mörk undir Eyjafjöllum og tók við búi foreldra sinna og rak það í níu ár. Eftir að bakveikindi fóru að hrjá hann upp úr aldamótum hætti hann búskap og fór að starfa sem fasteignasali. „Ég seldi fyrstu jörðina árið 2010 og síðan þá hafa fleiri tugir slíkra eigna farið hér í gegn.“

Framboð á jörðum í dag er ekki mikið að sögn Björgvins. „Það er aðeins hreyfing á kúabúum, sauðfjárbúum og garðyrkjustöðvum og kynslóðaskiptin eru að eiga sér stað hægt og bítandi. Það skiptir heilmiklu máli fyrir þá sem eru að selja að huga að sölu tímanlega. Bændur eru með ævistarfið í höndunum og ef afkomendur ætla ekki að taka við þá er æskilegra að selja áður en starfsþrekið fer að gefa sig. Það er orðin uppsöfnuð endurnýjunarþörf í landbúnaðinum og mikil eftirspurn eftir jörðum frá yngra fólki.“

Aðspurður segir Björgvin að verð á jarðnæði sé að hækka. „Maður er farinn að finna áhrif erlendis frá. Lóðarverð á landi, sem hægt er að byggja á sumarbústað, íbúðarhús, eða rekstrareignir er farið að stýrast að hluta af því sem þekkist í Evrópu og Bandaríkjunum.“

Aukning erlendra kaupenda

Hann segist enn fremur verða sífellt meira var við erlenda kaupendur. „Þessir kaupendur skiptast í tvo hópa, annars vegar rekstraraðila sem koma hingað til að stunda rekstur, ekki síst ferðaþjónustu. Hins vegar hinir sem hafa komið hingað sem ferðamenn og tekið ástfóstri við landið. Fólk er þá yfirleitt að kaupa sumarbústaði eða land til að byggja á. Þetta er fólk sem er algjörlega heillað af hreinu lofti, friðsæld, útsýni og náttúrufegurðinni.“

Hann telur þó enga ógn stafa af erlendum kaupendum. „Hins vegar er alveg ljóst að við þurfum að huga að því að verja land sem heppilegt er sem landbúnaðarland og halda nógu miklu landbúnaðarlandi í íslenskri eigu þannig að innlend matvælaframleiðsla hafi nægt olnbogarými til langrar framtíðar. Það er hreint þjóðaröryggismál,“ segir Björgvin.