Hjörtun sem slá í Garðyrkjuskólanum

Nokkuð hefur borið á fréttum um dapurt ástand á hluta skólabygginga Garðyrkjuskólans á Reykjum og fækkun starfsfólks vegna fjárskorts. Sú umræða má hins vegar ekki skyggja á það starf sem fer fram, í eina skóla landsins sem menntar garðyrkjufólk, því mikill metnaður starfsmanna, sem býr yfir áratuga reynslu og þekkingu, er að skila faglegum, fróðum og vel undirbúnum einstaklingum út í stéttina. Að því sögðu er enginn betur til þess fallinn að ræða starfið en hjörtun sem slá í Garðyrkjuskólanum eða þeir nemendur sem hafa setið á skólabekk undanfarin ár og eru við það að útskrifast eða þegar komnir út á vinnumarkaðinn í sínu fagi.

Til að veita lesendum innsýn í starfsemi Garðyrkjuskólans voru nokkrir núverandi og fyrrverandi nemendur spurðir út í reynslu þeirra af náminu og hvaða áhrif það hafði á þá einstaklinga, faglega og persónulega.

Árný Guðfinnsdóttir var fjarnemi á skrúðgarðyrkjubraut og eftir útskrift árið 2024 skráði hún sig í kjölfarið á braut skógar og náttúru. Í dag starfar hún sem garðyrkjustjóri Hveragerðisbæjar en í náminu lærði hún flest það sem viðkemur umhirðu trjáa og runna, grænna svæða, fjölærra plantna og sumarblóma ásamt „gráa“ hlutanum sem samanstóð af hellulögnum og hleðslum sem og umhirðu þeirra. Námið var mjög gefandi og ýtti henni út fyrir þægindarammann sem jók sjálfstraustið verulega. Það sem hjálpaði til var hvatning frá kennurum og stuðningur frá samnemendum. Að hennar mati var verklegi hluti námsins skemmtilegastur þar sem nemendum er ekki hlíft og þeim er leyft að gera mistök sem hægt er að draga lærdóm af.

Það sem kom Árnýju mest á óvart var hversu mikla og djúpa innsýn námið veitti og að uppgötva styrkleika sína. Eftirminnilegt er hversu mikil áhersla er lögð á að nemendur útskrifist úr skólanum sem fagmenn og hagi vinnubrögðum sem slíkir.

Nemendahópurinn varð mjög samrýndur og er enn, en tengslamyndun innan greinarinnar er gífurlega mikilvæg. Nemendaráð skipuleggur viðburði og tengir nemendur saman. Hún segir kennara yndislega og þeir séu mjög greiðviknir.

Ísak Karel Viðarsson er staðarnemi sem stefnir á útskrift í vor 2026 sem skógtæknir og garðyrkjufræðingur af braut skógar og náttúru. Hann hefur starfað í greininni undanfarin ár og vegna áhuga langaði hann að auka hæfni sína með því að skrá sig í nám í Garðyrkjuskólanum. Eftir tveggja ára nám stendur upp úr hjá honum hversu dýrmæt verklega kennslan og verklegar æfingar voru. Að ná að samþætta bóklegt og verklegt nám veitir gífurlega mikla dýpt þekkingarlega séð og eykur sjálfstraustið þegar komið er út í atvinnulífið.

Honum fannst námið fjölbreytt, fróðlegt og skemmtilegt og kom virkilega á óvart hversu mikinn áhuga námið náði að vekja á málefnum sem voru áður utan hans áhugasviðs. Góð tenging í geirann og atvinnulífið hafi myndast og kemur það til með að nýtast honum í framtíðinni. Atvinnumöguleikarnir sem skógtæknir og garðyrkjufræðingur og má meðal annars nefna störf hjá skógræktarfélögum og ríkinu, sjálfstæður verktaki og við úrvinnslu afurða. Félagsskapurinn var samsettur af fjölbreyttu og skemmtilegu fólki sem hefur sama áhugasvið og mismunandi lífs- og starfsreynslu en hefði viljað sjá fleiri í staðarnámi.

Ingólfur Þór Jónsson hóf nám við skrúðgarðyrkjubraut í staðarnámi árið 2024 til að öðlast meiri þekkingu á því sem hann hefur verið að vinna við hingað til og til að vera sterkari á atvinnumarkaði. Námið hefur verið fjölbreytt og skemmtilegt og mun umfangsmeira en starfið sem hann hefur verið í. Það sem honum finnst best við námið er að það er alltaf eitthvað nýtt að læra. Í skólanum er skemmtilegt fólk og góð tenging myndast við aðila í námi og faginu víðs vegar um landið. Hann hafði gert sér ákveðnar hugmyndir um námið en það kom honum virkilega á óvart hversu fræðilegt og djúpt námið er og hversu áhugaverður „græni“ hluti námsins er.

Eftir námið upplifir hann sig öruggari við að taka sjálfstæðar ákvarðanir en finnst þó alltaf eins og hann sé að læra meira og meira. Tenging sem myndast hefur á milli fólksins í skólanum er traust en hann nefnir, eins og Ísak, að meiri stemning hefði verið ef fleiri nemendur hefðu verið í staðarnámi. Hann sér atvinnumöguleika í umhirðu og hellulögnum hjá einkafyrirtækjum og sveitarfélögum sem og möguleika á verktöku á eigin vegum.

Elínborg Erla Ásgeirsdóttir rekur eigin garðyrkjustöð í dag en hún skráði sig í nám sem leggur áherslu á ræktun matjurta með lífrænum aðferðum. Þá hafði hún fest kaup á jörð í sinni heimasveit þar sem hún hugðist byggja upp starfsemi byggðri á lífrænni grænmetisræktun. Hún getur heilshugar mælt með náminu þar sem það sé vel úthugsað varðandi innihald og framsetningu. Námið og samfélagið tengt skólanum veitti henni þekkingu og sjálfstraust til að stofna eigið fyrirtæki þó svo nauðsynlegt sé að fylgjast með framþróun.

Það sem kom Elínborgu helst á óvart var hversu fjölbreytt garðyrkja getur verið og hversu víða við hún kemur, allt frá hönnunarverkefnum til matvælaframleiðslu.

Starfsemi og þekking lífræns bónda er mikilvæg þegar kemur að sjálfbærri matvælaframleiðslu, loftslagsmálum og matvælaöryggi en eins getur þekkingin reynst verðmæt fyrir sveitarfélög, fyrirtæki og aðra sem höndla með lífrænan úrgang. Henni þykir augljóst að mikil vinna hafi verði lögð í að móta námið að þörfum atvinnulífsins enda gífurlega mikilvægt fyrir nýliðun í greininni og að garðyrkja sé stunduð af fagmennsku.

Hún segir að námið sé ákaflega gagnlegt en félagsskapurinn og tengslanetið sé ekki síður verðmætt. Hún hvetur alla sem áhugasamir eru um garðyrkju að sækja um skólavist og ábyrgist gagn og gaman.

Tinna Bjarnadóttir lærði blómaskreytingar í Garðyrkjuskólanum og fékk hún afhent hvatningarverðlaun garðyrkjunnar árið 2026. Tinna er eigandi 1905 Blómahúss á Selfossi og sérhæfir sig í blómaskreytingum hvers konar. Á blómaskreytingarbraut eru kenndar uppbyggingar skreytinga og blómvanda frá grunni þannig að blómin nýtist og endist sem best ásamt því að farið er yfir helstu stíla, tækni og efnivið í blómaskreytingar.

Það sem Tinnu fannst skemmtilegast var að vera í félagsskap fólks sem hafði sömu ástríðu og hún, skiptast á hugmyndum og læra hvert af öðru með aðgengi að hráefni í bakgarði skólans. Frelsi og svigrúm til sköpunar gerði hana að sterkari blómalistamanni fyrir vikið.

Námið undirbýr einstaklinga vel undir atvinnulífið, hver sem starfsvettvangurinn er. Tæknileg atriði sem mikilvæg eru við gerð skreytinga og mjög góð þekking á efninu sem blómaskreytar vinna með er dýrmætur grunnur.

Samfélagið á Reykjum er sterkt, öflugt nemendafélagsstarf sem gefur mikið af sér og tækifæri sem birtast í ferðum og verkefnum með samnemendum.

Jóhanna Íris Hjaltadóttir er nemandi á skrúðgarðyrkjubraut en hefur þegar lokið námi á garð- og skógarplöntubraut. Hún segist brenna af áhuga fyrir garðyrkju og ræktun og upplifði sig því „komna heim“ í samfélaginu sem Garðyrkjuskólinn samanstendur af. Hún finnur fyrir valdeflingu, auknu sjálfstrausti ásamt viðamikilli færni eftir námið.

Námið segir hún faglegt þar sem afburðakennarar miðla þekkingu og reynslu til nemenda. Fræðin séu mun meiri en hún gerði sér grein fyrir. En það sem stendur upp úr séu námsferðirnar.

Stærsti og besti parturinn sé þó tengingin sem myndast milli nemenda, starfsfólks og fagfólks innan greinarinnar.

Gunnar Þorbjörnsson útskrifaðist 2024 sem ylræktarfræðingur frá Garðyrkjuskólanum og starfar í faginu í dag. Það sem heillaði hann við ylræktarbrautina var að geta unnið í hlýju og björtu umhverfi við garðyrkju allt árið um kring. Námið var fjölbreytt og krefjandi á jákvæðan hátt en samanstóð ekki bara af ræktun heldur grunni í jarðvegs-, plöntulífeðlis- og grasafræði ásamt næringarþörf plantna. Nemendur fá góða innsýn í tækni og búnað sem notaður er í ylrækt.

Gunnar var í staðarnámi og fannst flestir áfangarnir mjög skemmtilegir en það sem stóð upp úr voru verklegu æfingarnar þar sem hann náði að tengja bóklegu og verklegu hlutina saman. Fjölbreytni námsins kom honum á óvart þar sem hann var ekki eingöngu að læra að hámarka uppskeru í gróðurhúsum heldur einnig að öðlast betri skilning á náttúrunni og nærumhverfinu.

Eftir námið öðlaðist hann meira sjálfstæði, sjálfsöryggi og færni í verkum. Einnig jókst gagnrýnin hugsun og metnaður til að skila af sér vönduðu verki. Nemendur tókust á við raunveruleg verkefni í skólanum og heimsóknir í garðyrkjustöðvar gáfu honum góða innsýn og skilning á faginu.

Góð vinátta hefur skapast á milli nemenda þvert á brautir eftir veruna í Garðyrkjuskólanum.

Höfundur er brautarstjóri garðyrkjuframleiðslu Garðyrkjuskólans á Reykjum FSu.