Afréttamálafélags Flóa og Skeiða – fyrstu heiðursfélagarnir heiðraðir
Afréttamálafélag Flóa og Skeiða, sem er 73 ára gamalt félag, gerði á aðalfundi sínum nýlega þrenn hjón að heiðursfélögum fyrir störf sín fyrir félagið, sem heldur utan um málefni afréttar þriggja sveitarfélaga. Það eru Sveitarfélagið Árborg, Flóahreppur og Skeiða- og Gnúpverjahreppur.
Nú er sá tími að bresta á þegar þarf að huga að því að fara í girðingarvinnu, uppgræðslur og áburðargjöf til þess að koma öllu í stand áður en upprekstur verður heimilaður inn á afréttinn 27. júní ef allt gengur upp.
Sveitarstjórnir aðildarsveitarfélaganna kjósa átta fulltrúa til setu á afréttarmálafundum. Félagið heldur tvo afréttarmálafundi ár hvert. Á þeim fyrri eru nokkuð hefðbundin aðalfundarstörf þar sem farið er yfir skýrslu stjórnar og reikninga liðins árs, fjárhagsáætlun yfirstandandi árs er lögð fram til afgreiðslu og kosið er í stjórn fyrir næstkomandi ár. Á síðari fundinum er raðað í leitir og tilhögun smölunar og rétta ákveðin. Stjórnin fer með málefni félagsins milli afréttarmálafunda. Hún ræður fjallkónga í leitum, er tengiliður við Landgræðslu ríkisins varðandi landgræðsluáætlun í tengslum við gæðastýringu í sauðfjárrækt og ákveður í samráði við hana hvenær má hefja upprekstur vor hvert.
Ágúst á Brúnastöðum
Félagið var stofnað 8. september 1953 og svo skemmtilega vill til að fyrsti formaður félagsins var kosinn Ágúst Þorvaldsson á Brúnastöðum en hann er föðurafi Rúnars, núverandi formanns. Þrátt fyrir að félagið sé 73 ára á þessu ári er Rúnar Hjálmarsson eingöngu sá fimmti til þess að gegna formennsku. Á undan komu áðurnefndur Ágúst Þorvaldsson, Páll Lýðsson frá LitluSandvík, Guðmundur Stefánsson frá Hraungerði og Ari Björn Thorarensen frá Selfossi.
Girðingar og viðhald þeirra
Þegar Rúnar formaður er spurður hver séu helstu verkefni félagsins segir hann það halda utan um öll nauðsynleg verkefni á ári hverju. „Það helsta er að fara með girðingum, sinna viðhaldi og uppbyggingu á þeim. Einnig að passa upp á að viðhald og umgengni í skálum sé sinnt, ásamt öðrum tilfallandi verkum tengdum skálunum. Fara í uppgræðslu og áburðargjöf í samstarfi við Land og Skóg árlega. Svo eru það fjallferðir og réttir og öll þau verkefni sem þeim fylgja, ásamt ótal öðrum verkefnum sem til falla. Helstu markmið félagsins eru að hlúa vel að öllum þeim verkefnum sem fylgja félaginu þannig að sómi sé að,“ segir Rúnar.
Góður árangur á afréttunum
Rúnar segist vera stoltur af þeim árangri sem félagið hefur náð við uppgræðslu afréttarins. „Já, við erum það og teljum hann alltaf vera að bæta sig og má segja að samvinna við Landgræðsluna, sem nú er orðin að Landi og skóg, og vinnan út frá landbótaáætlun eigi sinn þátt í því. Mikið hefur áunnist í uppgræðslu og bætingu afréttarins á síðustu áratugum og má þar helst nefna uppgræðslur á vikrum inn í Þjórsárdal. Þar hefur tekist alveg gríðarlega vel til hjá félaginu í gæfuríku samstarfi allra hagaðila. Bændur hafa unnið gríðarlega vel að þessum málum og skaffað sinn tækjabúnað og lagt til sína vinnu,“ segir Rúnar.
Mörg verkefni fram undan
Rúnar segir mörg verkefni fram undan hjá félaginu áður en upprekstur verður heimilaður inn á afréttinni. „Já, já, nú förum við að huga að því að fara í girðingarvinnu, uppgræðslur og áburðargjöf til þess að koma öllu í gott stand áður en upprekstur verður heimilaður inn á afréttinn. Unnið er eftir landbótaáætlun Flóa- og Skeiðamannaafréttar þegar kemur að opnun upprekstrar inn á afréttinn og er 27. júní fyrsti hugsanlegi dagur ár hvert. Dagsetning er ákveðin í samráði við Land og skóg og farið er í úttektarferð og dagsetning svo ákvörðuð eftir ástandi á gróðri og er því dagsetningin þegar hleypt er inn á afréttinn ekki alltaf fyrsta hugsanlega dag,“ segir Rúnar.
Heiðursfélagar
Nokkrir félagar í Afréttamálafélagi Flóa og Skeiða voru gerðir að heiðursfélögum á aðalfundi félagsins í síðasta mánuði en þetta er í fyrsta sinn, sem félagar eru heiðraðir á þennan hátt. Að þessu sinni hlutu eftirfarandi hjón heiðursviðurkenninguna en það eru þau Ólafur Einarsson og Kristín Stefánsdóttir frá Hurðarbaki í Flóahreppi, Hafliði S. Sveinsson og Ragnhildur Helgadóttir frá Ósabakka, Skeiða- og Gnúpverjahreppi, og Aðalsteinn Guðmundsson og Ástrún Sólveig Davíðson frá Húsatóftum í Skeiða- og Gnúpverjahreppi.
Standa í mikilli þakkarskuld
„Það var afar ánægjulegt að heiðra þessi heiðurshjón fyrir þeirra framlag sem spannar örugglega á bilinu 5-6 áratugi. Þau hafa brunnið fyrir þessum málum og staðið í stafni í alls konar verkefnum tengdum fjallaferðum og réttum, uppbyggingu skála og bættum aðbúnaði fyrir menn og dýr og eru enn að. Við erum í mikilli þakkarskuld við þetta heiðursfólk og stöndum í raun á herðunum á fólki eins og þeim fyrir þeirra framlag. Nú er það okkar að fylgja þeirra fordæmi og halda áfram að hlúa að þessum málum. Að lokum vitna ég í orð afa míns, Ágústs heitins Þorvaldssonar, sem rituð eru í bókinni Sunnlenskar byggðir II. „Sauðfjárbeit á hálendið yfir hásumarið hefur alla tíð verið mikil hlunnindi og allt starf í sambandi við smalamennskur og réttir átt sinn þátt í að setja sérstæðan þjóðlegan svip á búskaparsögu og menningu í landinu.“ Við verðum að standa vörð um þessa menningararfleifð okkar og halda áfram að láta þetta samspil hálendisins, íslensku sauðkindarinnar og okkar mannanna ganga upp. Með réttu fyrirkomulagi styrkir það hvert annað og viðheldur tengslum okkar við sveitirnar og hálendi Íslands,“ segir Rúnar formaður að lokum.
