Auka verðmæti afurða í Vörusmiðjunni

Árið 2016 hófst verkefni sem miðaði að því að koma upp frumkvöðlamiðstöð í tengslum við Sjávarlíftæknisetur BioPol ehf. á Skagaströnd.

Vörusmiðjan er vinnslurými til útleigu sem er sérsniðið fyrir frumkvöðla í matvælavinnslu til að taka fyrstu skref framleiðslu og þróunar á vörum sínum. Nú hefur smiðjan nýst frumkvöðlum um allt land sem vilja stunda þróunarstarf og stíga sín fyrstu skref í matvælaframleiðslu.

Verkefnið varð til þegar landshlutanefndin fyrir Norðvesturland úthlutaði fé til uppbyggingar á svæðinu. Á árinu 2017 kláruðust framkvæmdir við uppbyggingu Vörusmiðjunnar og hún var tekin í notkun um haustið en Þórhildur María Jónsdóttir matreiðslumeistari var ráðin verkefnisstjóri yfir smiðjunni. „Frá því að Vörusmiðjan tók til starfa í september 2017 hafa frumkvöðlar og smáframleiðendur nýtt rýmið til fjölbreyttrar framleiðslu. Helstu framleiðsluvörur hafa verið unnar úr kjötafurðum, þá helst geita-, lamba- og ærkjöti. Á hverju ári hafa framleiðendur bæst í hópinn og unnið með mjög fjölbreytt hráefni, s.s grænmeti, fisk, innmat, hákarl, folald og gæs. Unnið hefur verið með fleiri hráefni en það hefur verið á þróunarstigi s.s. með krabba, makríl, rauðmaga, grásleppu og þörunga. Fyrsta árið voru fimm framleiðendur en eru núna, rúmum fimm árum seinna, tæplega tuttugu,“ útskýrir Þórhildur.

Fjölbreytt námskeið í boði

Vörusmiðjan hefur mikið verið nýtt til námskeiðahalds í samstarfi við Farskóla Norðurlands vestra. Haldin hafa verið tvö stór „Beint frá býli“ 80 stunda námskeið fyrir bændur í Skagafirði, Austur-Húnavatnssýslu og Húnaþingi vestra.

„Vörusmiðjan og Fræðslumiðstöð Vestfjarða fóru í samstarf um 80 stunda námskeið þar sem verklegi hlutinn af námskeiðinu var haldinn í Vörusmiðjunni og fræðslan fór fram á netinu. Síðustu ár hefur verið lagður þungi á dagsnámskeið, því þörfin fyrir verklega kennslu er mikil og hefur fjölbreytni þeirra námskeiða farið vaxandi og næsta vetur verða í boði á annan tug námskeiða sem við koma matvælavinnslu og eru til þess fallin að auka þekkingu og færni framleiðenda og/eða áhugamanna. Þátttakendur á þessum námskeiðum hafa komið alls staðar að af landinu,“ segir Þórhildur.

Smáframleiðendur rúnta um landið

Samtök Sveitarfélaga á Norðurlandi vestra (SSNV) skilgreindu í sóknaráætlun landshlutans sérstakt áhersluverkefni, Matvælasvæðið Norðurland vestra, þar sem samstarf Farskólans og Vörusmiðjunnar er styrkt. Einnig fékkst í gegnum þá styrkveitingu tækifæri til að koma af stað verkefninu „Smáframleiðendur á ferðinni“ fyrir tveimur árum.

„Bíll smáframleiðenda er á ferðinni allt árið um Norðurland vestra að undanskildum janúarmánuði. Á sumrin eru fleiri ferðir farnar og hátíðir og önnur bæjarfélög á landinu heimsótt. Neytendur hafa tekið vel í þessa þjónustu og nýta sér hana, enda er vöruúrvalið stórfenglegt í þessum bíl þar sem tæplega þrjátíu framleiðendur selja yfir 200 vörur. Í sumar var boðið upp á nýja þjónustu þar sem bíll smáframleiðenda þjónustaði litlar gjafavöruverslanir fyrir ferðamenn á Norðurlandi vestra um vörur frá smáframleiðendum. Í boði er fyrir smáframleiðendur, hvar sem er af landinu, að leigja bílinn frá einum degi upp í viku til að selja sínar vörur. Við vonum að þessari þjónustu verði vel tekið en ekki er komin mikil reynsla á hana.

Verkefnið „Smáframleiðendur á ferðinni“ er alltaf að auka þjónustuna og þróast og styður líka við netverslun Vörusmiðjunnar, en hægt er að fá vörur afhentar í bílnum samkvæmt leiðarkerfi,“ útskýrir Þórhildur og bætir við:

„Þessar sölugáttir fyrir smáframleiðendur hafa auðveldað til muna aðgengi neytenda að vörum þeirra. Á þann hátt hefur Vörusmiðjan gert vörur smáframleiðenda sýnilegri og hjálpað til við að koma á beinum tengslum milli framleiðanda og neytenda og byggt upp traust þeirra á milli. Vörusmiðjan hefur því átt stóran þátt í að efla og styðja smáframleiðendur og styrkt ímynd Norðurlands vestra m.t.t. þess sem svæðið hefur upp á að bjóða í matvælaframleiðslu.“

Úthaldið skiptir máli

Ný þjónusta í haust hjá Vörusmiðjunni er þurrkskápur og gerð kennslumyndbanda í úrbeiningu og hlutun á lambaskrokk, þetta er liður í að halda áfram að bæta þjónustu okkar við smáframleiðendur.

„Frá því að Vörusmiðjan hóf starfsemi sína hefur orðið umtalsverð vakning á svæðinu hvað varðar heimavinnslu matvæla. Ásókn hefur aukist jafnt og þétt og síðustu haust hefur Vörusmiðjan verið fullnýtt alla virka daga og einnig sumar helgar fram að jólum; í raun er þörf á annarri smiðju á þessum háannatíma. Mest er um að ræða bændur úr Skagafirði og Húnavatnssýslum sem sjá tækifæri í að auka verðmæti afurða sinna. Síðustu ár hafa gæsaveiðimenn sem verka sínar gæsir og framleiða fjölbreyttar vörur einnig bæst við. Síðast en ekki síst hefur samfélag smáframleiðenda í Vörusmiðjunni aukið samstarf og samstöðu framleiðenda á svæðinu; framleiðendur standa t.d. sameiginlega að matarmörkuðum og jólapökkum,“ segir Þórhildur og bætir við:

„Það eru litlu sigrarnir og úthaldið sem skiptir máli. Það er stór ákvörðun að fara í framleiðslu á matvælum og smáframleiðendur gera það af heilindum. Það þarf ekki að fara um það mörgum orðum hversu stóran þátt Vörusmiðja BioPol á í breyttu landslagi í matvælaframleiðslu smáframleiðenda á svæðinu á síðustu fimm árum.“