Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 3 ára.
Vilt þú að það séu framleidd matvæli á Íslandi?
Mynd / TB
Skoðun 29. nóvember 2018

Vilt þú að það séu framleidd matvæli á Íslandi?

Höfundur: Jóna Björg Hlöðversdóttir formaður Samtaka ungra bænda, jona.bjorgum@gmail.com
Ef að samfélagið er sammála um að matvælaframleiðsla sé ein af grunnstoðum tilverunnar, þá eykur það bæði traust neytenda og ekki síður traust og sjálfsvirðingu framleiðendanna sjálfra.
 
Á síðustu árum hefur umhverfi okkar breyst, fæðuöryggi er í umræðunni. Ástæðurnar eru margvíslegar, loftslagsbreytingar, sem urðu meðal annars til þess að þurrkar stórsköðuðu norræna landbúnaðarframleiðslu með tjóni upp á hundruð milljarða, einnig má nefna hótanir um tollastríð milli stórvelda. Þetta getur breytt stöðu smáríkja á örskotsstundu.
 
Hagsmunir neytenda og bænda eru þeir sömu en Ísland er að mestu leyti orðið þéttbýlissamfélag og stundum virðist bilið á milli okkar vera hræðilega langt. Neytendur hafa stundum takmarkaða þekkingu á hvernig maturinn verður til og á því sem bændur gera. Bændur þurfa líka að skilja hvað það er sem neytendur vilja fá þegar þeir fara út í búð að kaupa inn fyrir kvöldmatinn. 
 
Leiðum bændur og neytendur saman
 
Þetta bil á milli neytenda og bænda þarf að brúa. Þessar brýr skulum við byggja saman. Í fyrsta lagi má nefna REKO-hringi sem eru byggðir á finnskri hugmyndafræði um vistvæna og heiðarlega viðskiptahætti (kannski þarf að finna íslenskt heiti á REKO). Tilgangurinn með REKO er að efla nærsamfélagsneyslu og leiða framleiðendur og kaupendur saman, gera matarhandverki og heimavinnslu hærra undir höfði og færa framleiðendur nær eldhúsinu. Í REKO fara fram milliliðalaus viðskipti milli smáframleiðenda og neytenda. REKO-hringir eru nú starfandi í 6 löndum, í 300 hringjum með áætlaða 11 milljarða veltu. Hér á landi hafa tekið til starfa REKO-hringir í Reykjavík og á Vesturlandi sem hafa haldið vel heppnaðar vöruafhendingar. Á Norðurlandi og Austurlandi eru fyrstu REKO-viðburðirnir í pípunum.
 
Tökum tillit til menningararfsins í heimavinnslu
 
Að auki verður að gefa bændum og litlum matvælavinnslum kost á að fullvinna sínar afurðir og selja beint inn í eldhús landsmanna. Þar vantar hins vegar sárlega að stjórnvöld taki tillit til menningararfsins í heimavinnslu.
 
Á Íslandi á að vera hægt að tryggja öryggi matvæla og skapa þær aðstæður að smáframleiðendur geti fullunnið sínar afurðir frá grunni. Það ætti ekki að þurfa að kæra forstjóra ríkisfyrirtækis til lögreglu fyrir fyrirfram tilkynnta uppreisn gegn reglugerðafargani sem heftir bændur í þeirri viðleitni sinni að viðhalda matarmenningu Íslendinga.
 
Kynnum okkur uppruna matarins
 
Það skiptir fólk máli að vita uppruna þess sem það borðar. Upplýstir neytendur byggja innkaup sín á þeirri þekkingu sem þeir hafa.
 
Þegar neytendur hafa innsýn í matvælaframleiðslu, hafa þeir forsendur til að taka upplýstar ákvarðanir í sínum innkaupum, en stjórnvöld geta jafnframt haft mikil áhrif með sínum eigin innkaupum. Sem dæmi má nefna að á vegum Reykjavíkurborgar borða um 23 þúsund manns hádegismat á virkum degi, flest þeirra börn. Í nýsamþykktri matarstefnu borgarinnar er eitt yfirmarkmiðanna það að stytta leiðina og gera hana sýnilegri frá bónda ofan í maga. 
 
Þetta ætti að vera leiðarhnoð okkar allra í matarinnkaupum.
Forvarnir og viðbrögð vegna gróðurelda
Skoðun 21. júní 2022

Forvarnir og viðbrögð vegna gróðurelda

Mikið er rætt um breytt veðurfar um þessar mundir og eru allar líkur á því að...

Traust og „chill“
Skoðun 20. júní 2022

Traust og „chill“

Það hlýtur að heyra til undantekninga að landbúnaðarmiðaður prentmiðill sé sa...

Grafalvarleg staða kjötframleiðslu
Skoðun 9. júní 2022

Grafalvarleg staða kjötframleiðslu

Margt fellur með íslenskri kjötframleiðslu, landgæði, vatn, skilningur neytend...

Tækifæri og áskoranir í virðiskeðju íslenska eldislaxins
Skoðun 1. júní 2022

Tækifæri og áskoranir í virðiskeðju íslenska eldislaxins

Síðastliðinn áratug hafa áskoranir laxeldisgreinarinnar á Íslandi breyst að því ...

Nagandi afkomuótti
Skoðun 23. maí 2022

Nagandi afkomuótti

Öllum sem fylgjast með ástandi heimsmála og samfélagsins hlýtur að vera ljóst að...

Hvað verður um nautakjötsframleiðsluna?
Skoðun 16. maí 2022

Hvað verður um nautakjötsframleiðsluna?

Mikið er ritað og rætt um hækkandi vöruverð og dýrari matarinnkaup þessi misseri...

Alþjóðabankinn spáir áframhaldandi hækkunum á hrávörumörkuðum
Skoðun 12. maí 2022

Alþjóðabankinn spáir áframhaldandi hækkunum á hrávörumörkuðum

Stríðið í Úkraínu hefur sett hrávörumarkaði heimsins á hliðina, breytt jafnvægi ...

Ómetanleg verðmæti
Skoðun 12. maí 2022

Ómetanleg verðmæti

Vorið er tími vonar og væntinga og þá hýrnar yfir Íslendingum, ekki síst nú efti...