Opnar á nýja möguleika í fóðurtilraunum

Á Hesti í Borgarfirði, sem er sauðfjárbú rekið af Landbúnaðarháskóla Íslands, hefur verið komið upp fullkomnum búnaði til þess að framkvæma tilraunir með fóðrun sauðfjár.

Jóhannes Kristjánsson bústjóri segir í samtali að þetta sé í fyrsta skipti sem hægt verður að fylgjast með og stýra áti hvers einstaklings, en hingað til hafa fóðurtilraunir með sauðfé á Íslandi að mestu miðast við hópa. „Núna höfum við sett búnaðinn upp þannig að þessu er skipt í fjögur hólf sem geta rúmað tólf gripi hvert,“ segir Jóhannes. „Í hverju hólfi eru fjögur box sem gefa aðgang að gróffóðri. Hægt er að setja mismunandi fóður í hvert box og stýra aðgangi að þeim á ýmsan hátt. Þá er hvert hólf með einn bás sem skammtar vatn og einn kjarnfóðurbás álíka þeim sem eru algengir í fjósum. Í þessum básum er líka vigt þannig að þyngd kindanna er skráð sjálfvirkt inn í tölvukerfið.

Allir gripirnir eru með örmerki sem eru lesin af tölvu og veita gripunum aðgang að fóðri. Eins er hægt að loka fyrir aðgang að fóðri þegar gripurinn hefur étið tiltekið magn. Það er mælt með að við setjum saxað fóður í trogin til þess að koma í veg fyrir að gripirnir slæði, en það veldur skekkju í mælingum.

Við erum ekki byrjuð að framkvæma alvöru rannsóknir, en við prufuðum virkni búnaðarins í vetur þar sem við vorum með tólf gemlinga og nokkrar eldri ær. Gemlingarnir voru fljótir að læra á búnaðinn, en eldri kindurnar áttu erfitt með að aðlagast. Hér eftir held ég að við reynum að kenna gemlingum á þetta svo þær kunni á búnaðinn seinna. Þá er galli að búnaðurinn er ekki hentugur fyrir hyrnda gripi, en mjög fáir framleiðendur eru á svona búnaði í heiminum og hönnun þeirra gerir ekki ráð fyrir hornum.

Tilraunabúnaðurinn var keyptur frá BioControl í Noregi og kostaði í kringum þrjátíu milljónir með uppsetningu. Fjármagnið fékkst úr minningarsjóði doktors Halldórs Pálssonar búnaðarmálastjóra, en fyrir nokkru ákvað stjórn hans að leggja niður sjóðinn og ráðstafa honum til kaupa á nútíma tæknibúnaði til fóðurrannsókna á tilraunabúinu á Hesti.

Tölvubúnaðurinn var settur upp í október á síðasta ári og voru grindurnar og annað tengt búnaðinum tilbúið í byrjun þessa árs. Við prófuðum okkur áfram með fyrstu kindurnar í febrúar, aðallega til þess að læra á búnaðinn sjálf. Næsta haust og vetur munum við halda því áfram og fljótlega ætti allt að vera klárt til að hefja alvöru rannsóknir.

Þetta opnar á mjög mikla möguleika á tilraunir með fóður og fóðrun og búnaðurinn býður upp á miklu nákvæmari stýringu en áður þekktist og í fyrsta skipti á einstaklingsgrunni. Enn fremur verður gagnasöfnunin ekki eins vinnufrek og áður þar sem búnaðurinn er að mestu sjálfvirkur,“ segir Jóhannes.f