Hrekkjavakan á íslenskum söfnum

Hrekkjavakan er hátíð sem hefur verið að ryðja sér til rúms á Íslandi í auknum mæli undanfarin ár.

Hátíðir á þessum árstíma eiga sér gamlar rætur, á Írlandi og Bretlandi var hátíðin Samhain haldin þar sem fólk fagnaði árstíðaskiptum, en samkvæmt gömlu keltnesku dagatali voru aðeins tvær árstíðir, vetur og sumar. Þarna fagnaði fólk því upphafi vetrar, myrkri og dauða bæði náttúrunnar og sláturdýranna.

Á Norðurlöndunum var einnig haldin hátíð sem kölluð var Veturnætur og í gömlum heimildum er talað um að þá hafi verið haldin Dísablót, en dísirnar voru hættulegar kvenvættir í norrænni trú. Kristnin yfirtók svo þessa hátíð og kallaði Allra heilagra messu, eða All Hallow‘s Eve, sem seinna varð Halloween eða hrekkjavakan.
Samkvæmt þjóðtrúnni er styttra á milli heima í kringum hrekkja- vökuna og alls kyns yfirnáttúrulegar vættir eiga greiðari leið inn í okkar heim. Hrekkjavakan snýst nú til dags um að fagna því hræðilega.

Mörg klæðast búningum með frekar skuggalegu ívafi, skera út hræðileg andlit í grasker (og áður rófur), horfa á hryllingsmyndir og láta hræða sig, skreyta og skemmta sér.
Á Íslandi er óhætt að segja að söfnin hafi tekið hrekkjavökunni fagnandi. Söfn hafa það hlutverk að safna og miðla upplýsingum um sögu og menningu. Þau eru líka samkomustaður fólks og oft öflugir þátttakendur í mannlífinu í sínu nærsamfélagi. Á hrekkjavökunni hafa mörg söfn staðið fyrir spennandi og stundum dálítið óhugnanlegum viðburðum.

Sumum var breytt í ógnvekjandi draugahús, en slík mátti til dæmis finna á þessu ári á Byggðasafni Skagfirðinga í Glaumbæ, Síldarminjasafninu á Siglufirði og á Árbæjarsafni. Einhver stóðu líka fyrir fjölbreyttum viðburðum, þar sem börn eða fjölskyldur áttu skemmtilega stund saman, fræddust um sögu hátíðarinnar, hlustuðu á íslenskar draugasögur eða útbjuggu skreytingar fyrir hrekkjavökuna. Slíkar skemmtistundir mátti meðal annars finna á Menningarmiðstöð Hornafjarðar, Safnahúsinu á Egilsstöðum, Menningarhúsinu Bergi á Dalvík og Listasafni Íslands, svo dæmi séu nefnd.

Það er því óhætt að segja að hrekkjavökunni hafi verið tekið opnum örmum af söfnum landsins og þau taka svo sannarlega virkan þátt í að móta nýjar og skemmtilegar hefðir. Menningararfur og hefðir eru nefnilega síbreytilegar.