Nýtt tilgátuhús rís

Hátíðin Torf og trefjar á Eiríksstöðum í Haukadal var haldin helgina 20. og 21. maí sl. Þar mættu víkingar úr félaginu Rimmugýgi, unnið var með handverk af ýmsu tagi, blásið var til leikja og bardagar og glímubrögð sýnd.

„Ungir iðkendur glímu í Dalabyggð komu og kenndu víkingum handbrögðin, en fengu líka til baka smá leiðsögn í að berjast með sverðum. Dagskráin riðlaðist allnokkuð vegna veðurs og var laugardeginum varið að miklu leyti í að verja búnað og fólk fyrir ágangi veðurguðanna. Haft var á orði að þrumuguðinn Þór hafi ekki fengið nógu spennandi fórnir fyrir hátíðina,“ segir í tilkynningu frá Eiríksstöðum.

Þá tók Bjarki Þorsteinsson, sveitarstjóri Dalabyggðar, fyrstu skóflustungu að nýju tilgátuhúsi með trépáli sem var algengasta mokstursverkfærið á landnámsöld. Tilgátuhús þetta er jarðhýsi sem byggir á rannsókn Þjóðminjasafns Íslands í aldarlok 20. aldar. „Þau Atli Freyr Guðmundsson og Rain Mason, sem eru hluti eigendateymisins á Eiríksstöðum, unnu á árinu 2022 rannsókn á jarðhýsum og undirbjuggu framkvæmdina, en til stendur að reisa húsið á þessu ári og verður það svokölluð dyngja, eða vefhús, um 9 fermetrar, rétt eins og fyrirmyndin.“ Verkefnið hefur hlotið styrk frá Skógræktinni í formi timburs og einnig 700.000 kr. frá DalaAuði, verkefni Byggðastofnunar, SSV og Dalabyggðar. Segir í tilkynningu að margir sjálfboðaliðar hafi boðið fram aðstoð við framkvæmdina sjálfa.

„Verkefnið er í sjálfu sér vettvangur svokallaðrar tilraunafornleifafræði, þar sem hægt verður að rannsaka hvernig svona hús verður til, hvernig eldstæðið virkar í því, hvernig lýsingin er, því ekki var hægt að vefa í myrkri og svo má lengi telja.

Sérstaklega verður reynd kenning fornleifafræðinga um að við eldstæði slíkra húsa hafi verið loftop, neðst við vegg, til að veita fersku lofti beint að eldinum og auka þannig streymi reyks beint út um loftop á þaki,“ segir í tilkynningu frá Eiríksstöðum.