Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en mánaðar gamalt.
Endurheimt vistkerfi á landi og ferskvatnslíf
Mynd / Atli Dagur Ólafsson
Lesendarýni 10. maí 2024

Endurheimt vistkerfi á landi og ferskvatnslíf

Höfundur: Jóhann Helgi Stefánsson, sérfræðingur hjá Landi og skógi.

Með vorinu vaknar náttúran til lífs enn á ný og fólk flykkist út til að njóta hennar.

Vinsæl leið til þess er að standa við árbakka með veiðistöng í hönd. Þeir stofnar fiska sem flestir sækja í að veiða eru þó að fást við gríðarlegar
áskoranir, s.s. sögulega ofveiði og ekki síður skerðingu og eyðileggingu búsvæða. Ætli laxinn okkar sé ekki skýrasta dæmið um slíkt? Margt hefur verið reynt til þess að aðstoða ferskvatnslíf, með misjöfnum árangri þó. Fiskirækt var mikið stunduð og er að nokkru leyti enn, sem var ætlað að hjálpa stofnunum. Nýjar rannsóknir sýna þó fram á að slík afskipti hafa komið niður á hæfni villtra stofna til að lifa af.

En hvað á þá að gera til þess að hjálpa röskuðum ferskvatnsvistkerfum og þeim tegundum sem þar búa? Svarið getur komið á óvart en það er endurheimt vistkerfa á landi!

Endurheimt vistkerfa á landi gerir það að verkum að aukning verður í hringrás næringarefna á svæðinu, þar sem sterk og öflug þurrlendisvistkerfi leiða af sér að aðliggjandi ferskvatnsvistkerfi verði öflugri og fæðuframboð fyrir laxfiska á mismunandi æviskeiðum tryggara. Endurheimt votlendis gerir það sömuleiðis að verkum að búsvæði ferskvatnslífvera stækkar. Votlendissvæði bjóða upp á fjölbreytt búsvæði sem hvort tveggja veitir skjól og næringu fyrir ferskvatnslífríki. Víða eru hindranir fyrir fiska að ferðast milli svæða þegar votlendissvæðum hefur verið raskað en með vel ígrunduðum endurheimtaraðgerðum er hægt að auka við útbreiðslusvæði, s.s. með aukningu á hrygningarsvæðum laxa og silunga.

Votlendissvæði virka í raun eins og svampur, þar sem þau geyma mikið magn af fersku vatni og jafna flæði yfirborðsvatns inn í ferskvatnskerfi. Hæg losun vatns frá mýrlendi hjálpar til við að viðhalda stöðugu vatnsborði í ám og lækjum, sem er mikilvægt fyrir lifun laxfiska, sérstaklega á tímabilum þar sem úrkoma er lítil. Að auki hefur einstök efnasamsetning votlendissvæða áhrif á vatnsgæði, þar sem mýrlendi virkar sem náttúruleg sía og hreinsar vatn þegar það síast í gegnum jarðvegslögin.

Það að ár og vötn brjóti bakka sína er vel þekkt vandamál hér á landi. Rannsóknir sýna að bakkar vaxnir birki og víðitegundunum eru í minni hættu af rofi og umfang rofferla er töluvert minna en á lítt grónum bökkum. Þetta er vegna þess að trjátegundirnar mynda djúpa og mikla rótarflækju sem heldur fast við jarðvegsefnin og ver bakkana betur fyrir rofi. Þannig er hægt að koma í veg fyrir rask á búsvæðum laxa og silunga, og þar með auka lífsskilyrði þeirra.

Endurheimt þurrlendis og votlendis á landi skiptir sköpum þegar kemur að vernd og endurheimt ferskvatnsvistkerfa. Með því að notast við heildrænar aðferðir sem samþætta endurheimtaraðgerðir í vatni og á landi, komumst við nær því að styrkja og vernda þessa mikilvægu stofna í ám okkar og vötnum. Þar sem inngrip mannsins verður minni háttar að öðru leyti en því að hjálpa náttúrunni að hjálpa sér sjálfri.

Skylt efni: Land og skógar

Enn af undanþágum búvörulaga og stöðu bænda
Lesendarýni 21. júní 2024

Enn af undanþágum búvörulaga og stöðu bænda

Ágætu bændur. Í Bændablaðinu þann 16. maí sl. reifaði ég í bréfi til ykkar áhygg...

Af heimanautum og sæðinganautum
Lesendarýni 21. júní 2024

Af heimanautum og sæðinganautum

Mikil notkun heimanauta hefur um langa hríð verið eitt helsta umræðuefni og þræt...

Réttindabarátta sjávarbyggða og strandveiðimanna
Lesendarýni 21. júní 2024

Réttindabarátta sjávarbyggða og strandveiðimanna

Strandveiðitímabilið hófst í byrjun maí. Mikil veiði hefur verið enda mikið af f...

Kynding með viðarperlum úr íslensku lerki
Lesendarýni 20. júní 2024

Kynding með viðarperlum úr íslensku lerki

Tandrabretti ehf. hefur undanfarin ár unnið að uppbyggingu á viðarperluframleiðs...

Og svo kom vorið
Lesendarýni 18. júní 2024

Og svo kom vorið

Nú í byrjun júnímánaðar fengu landsmenn yfir sig sannkallað vetrarveður sem varð...

Ekki lausn fyrir Landeyjahöfn
Lesendarýni 12. júní 2024

Ekki lausn fyrir Landeyjahöfn

Í Bændablaðinu miðvikudaginn 24.4. 2024 er viðtal við Jón Kristinsson umhverfisa...

Framtíð veiða með botnvörpu?
Lesendarýni 11. júní 2024

Framtíð veiða með botnvörpu?

Fyrir nokkrum vikum birtist í National Geographic grein sem byggir á viðamikilli...

Hrossaræktin á fljúgandi ferð
Lesendarýni 10. júní 2024

Hrossaræktin á fljúgandi ferð

Þegar ég var í búfræðinámi á Hvanneyri voru heilmikil átök um stefnuna í hrossar...