Vinsamlegast athugið að þetta efni er eldra en 9 ára.
Gegndræpt yfirborð úr grjóti og gleri.
Gegndræpt yfirborð úr grjóti og gleri.
Fréttir 3. nóvember 2014

Nýtir úrgang sem efnivið í sinni sköpun

Höfundur: smh

Þriðjudaginn 14. október flutti Dagný Bjarnadóttir fyrirlestur í húsnæði Garðyrkjufélags Íslands í Síðumúla þar sem hún fjallaði um möguleikana á nýtingu úrgangs sem efniviðar, til dæmis í listsköpun, til vöruhönnunar og í landslagsarkitektúr.

Dagný, sem er einmitt landslags­arkitekt, segir að áhugi hennar á efninu sé tilkominn bæði úr faglegum bakgrunni hennar, en einnig frá hennar hugsjón á sviði endurvinnslu og umhverfisverndar. „Ég sé í efninu tækifæri sem ekki eru nýtt og svo finnst mér að í hönnunarferlinu liggi mikil tækifæri og ábyrgð til að beina sjónum að betri og vistvænni nýtingu auðlinda. Ef hlutur er ekki hannaður þannig að hann geti skilað sér beint til baka þaðan sem hann kom eða í endurnýtanlega hringrás, þá er hann einfaldlega ekki rétt hannaður – og þá erum við farin að sóa verðmætum.  Þarna hvílir einmitt okkar ábyrgð og það krefst hugvits að leysa þetta vel, þar kemur einmitt hönnunarhugsunin sterkt inn, þar sem til dæmis hugsunin ætti að vera frá vöggu til vöggu, en ekki frá vöggu til grafar.“

Dreymir um útivistarsvæði gert úr förgunarefni

Dagný segir að þau verkefni sem hún hefur unnið að og notað úrgang sem efnivið, séu mörg á jaðri listsköpunar og landslagsarkitektúrs. „Það eru enda nánir snertifletir þarna á milli. Eins er þetta líka vöruhönnun og vöruþróun.

Mig dreymir um að gera útivistarsvæði sem væri að miklu leyti byggt úr förgunarefni, þar sem hlutirnir væru settir í allt annað samhengi en þeir komu úr.  Að undanförnu hef ég mjög mikið verið að vinna með mulið endurvinnslugler sem yfirborðsefni og sé líka fyrir mér vöruþróun úr því. Einnig hef ég hannað bekki úr íslenskum grisjunarvið undir vörumerkinu fang, en þeir eru smíðaðir á verkstæðum Litla-Hrauns, en efnið hef ég fengið frá skógræktarfélögum á Suðurlandi.

Í sjónvarpsþáttunum Flikk flakk sem sýndir voru 2012 á RÚV, má líka sjá endurnýtingu á ýmsum hlutum. En í þáttunum voru fjórir hönnuðir, þar á meðal ég, fengnir til að skapa nýtt torg í tveimur bæjarfélögum á svæðum sem annars voru illa nýtt og framkvæma svo hugmyndina á þremur dögum.“

Ætti að vera hægt að endurnýta allt

Að sögn Dagnýjar ætti að vera hægt að endurnýta allt efni úr neyslusamfélaginu, en í dag sé staðan sú að efnin séu misverðmæt og nýtileg. „Mér dettur reyndar ekki í hug neitt efni sem ekki mætti nýta. Allt í neyslusamfélaginu á sér uppruna sem það ætti að geta farið aftur til, stundum er erfitt að kljúfa í sundur hluti sem eiga heima hvort í sinni endurvinnslunni. Ég veit að plastefni eru misverðmæt og sum svo ódýr að það svarar ekki kostnaði að endurvinna þau, sem er galli í sjálfu sér.  Því plastefni sem haldast í sinni hringrás verða að verðmætum aftur og aftur, en plastefnum sem er fargað í náttúrunni eru að sjálfsögðu til mikils skaða.

Við Íslendingar getum örugglega gert margt og orðið leiðandi á þessu sviði ef við viljum. Ég væri til dæmis sjálf til í að hafa ruslatunnu fyrir plast heima hjá mér. Í rauninni ætti ekki að vera til neitt sem heitir sorp ef allt rataði í réttan farveg, og við myndum bara tala um efnisflokkun.  Ég er sjálf með moltu og lít á það sem algjör verðmæti og það væri t.d eitthvað  sem allir ættu að geta flokkað frá og skilað til náttúrunnar. 

Glerið er dálítið vandræðabarn í endurvinnslumálum hér á Íslandi og sennilega víðar. Ástæðan fyrir því að flöskur eru ekki þvegnar og endurnýttar er vegna þess að það er ódýrara að búa til nýjar. Í Evrópu er að ég held orðið bannað að urða gler, sumar flöskur hjá þeim eru endurnýttar en annað er brætt aftur, eða mulið og notað í öðru samhengi. Mér finnst þetta efni svo ótrúlega fallegt og mikil sóun á orku að það endi ofan í jörðinni. Það er bæði hægt að nýta það í malbik og í þetta yfirborðsefni sem ég er að vinna og svo uppgötvuðum við hliðarafurð við vinnsluna, sem er glersallinn eða duftið sem hægt er að nota til slípunar á málmum o.fl.  Svona efni er flutt inn til landsins í tonnavís, sem við gætum hæglega búið til.“

Sementsverksmiðjan hentug til glervinnslu

„Eftir að ég skoðaði sements­verksmiðjuna á Akranesi fannst mér svo upplagt að hún myndi breytast í þessa glervinnslu, þar væri bæði hægt að tromla það í efnið sem ég nota, hægt væri að skilja sallann frá í slípunina og svo eru ofnar sem gætu brætt glerið.  Mér fannst líka eins og hringnum væri lokað með því að breyta henni í glervinnslu, þar sem að glerið er mikið til unnið úr skeljasandi eins og sementið sem þar var áður unnið og þannig værum við að skila til baka aftur sem búið er að taka úr náttúrunni annars staðar.“

3 myndir:

Fyrsti umplöntunarróbóti landsins
Fréttir 19. apríl 2024

Fyrsti umplöntunarróbóti landsins

Í maí í fyrra var settur upp umplöntunarróbóti á gróðrarstöðinni Sólskógum í Kja...

Ólöglegur frágangur á dýrahræjum
Fréttir 19. apríl 2024

Ólöglegur frágangur á dýrahræjum

Opinn gámur, yfirfullur af dýrahræjum, stóð á dögunum á steyptu bílastæði við in...

Verslunarrekstur í dreifbýli er samfélagsverkefni
Fréttir 18. apríl 2024

Verslunarrekstur í dreifbýli er samfélagsverkefni

Vegamót á Bíldudal er matvöruverslun og veitingastaður. Gísli Ægir Ágústsson, ve...

„Allt of fáar messur“
Fréttir 18. apríl 2024

„Allt of fáar messur“

Tryggvi Sveinn Eyjólfsson, sem er á sautjánda aldursári, hefur vakið athygli fyr...

Íslenskar sængur um allan heim
Fréttir 18. apríl 2024

Íslenskar sængur um allan heim

Íslenskur dúnn ehf. selur æðardúnsængur beint til viðskiptavina um heim allan. Þ...

Vörðust ásælni ríkisins í jarðareign
Fréttir 17. apríl 2024

Vörðust ásælni ríkisins í jarðareign

Kristín Lárusdóttir og Guðbrandur Magnússon, bændur að Syðri- Fljótum í Meðallan...

Breyttar reglur um flutning líflamba
Fréttir 17. apríl 2024

Breyttar reglur um flutning líflamba

Verklagsreglur hafa verið endurskoðaðar um flutning á lömbum með verndandi eða m...

Gýgjarhólskot ræktunarbú ársins
Fréttir 16. apríl 2024

Gýgjarhólskot ræktunarbú ársins

Á fagfundi sauðfjárræktarinnar sem haldinn var á dögunum var Gýgjarhólskot í Bis...