Að koma ull í fat

Við ósa Blöndu kúrir merkileg menningarstofnun sem vert er að skoða þegar farið er um Blönduós, reyndar má vel mæla með að gefa sér tíma í þessum fallega bæ sem býr við þá sérstöku staðhætti að vera margskiptur af tveimur stórfljótum, Blöndu og þjóðvegi 1.

Heimilisiðnaðarsafnið var upphaflega opnað árið 1976, af kvenfélagskonum í héraðinu sem vildu halda handverki og vinnu fólks á heimilum til haga, meira en gert var almennt á byggðasöfnum, og var safnið sett upp í gömlu húsi sem byggt hafði verið sem fjós og hlaða við Kvennaskólann á Blönduósi. Það varð fljótlega of lítið enda verkefnið viðamikið og mikilvægt og árið 2003 var viðbygging við gamla fjósið vígð.

Á heimasíðu safnsins segir: „Það má segja að Heimilisiðnaðarsafnið geymi fyrst og fremst hina gleymdu iðju frá fortíð til nútíðar. Lögð er áhersla á að veita innsýn í vinnu kvenna og karla sem fram fór á heimilum og var stór þáttur hins daglega lífs. Þessi tóvinna var útflutningsiðnaður um aldir – „stóriðja þess tíma“ – þar sem ullinni var breytt í verslunarvöru. Það hefur verið hljótt um þessa vinnu og hvernig hvert heimili var sjálfbjarga um að breyta ull í fat og nýta til fullnustu það hráefni sem til féll.“

Áskorun að reka safn sem þetta

Bændablaðið hitti Elínu S. Sigurðardóttur sem hefur verið viðloðandi safnið nánast frá upphafi og er forstöðumaður og formaður stjórnar. „Það er krefjandi að fjármagna og reka safnið svo vel sé. Safnið er sjálfseignarstofnun og rekstrarfé hefur að stærstum hluta komið frá sveitarfélögum A-Húnavatnssýslu sem flest hafa nú sameinast í sveitarfélagið Húnabyggð. En að fjármagna reksturinn er svo sem verkefni sem flestar menningarstofnanir þurfa að glíma við,“ segir Elín. Hún leggur áherslu á að safnið sé menningarstofnun sem fyrir utan sýningarhald tekur til sín ábyrgð á rannsóknum og fræðslu. „Til dæmis hafa gögn úr safni Halldóru Bjarnadóttur, sem er sérstök deild innan safnsins, verið notuð til meistara- og doktorsritgerða og nokkrar bækur hafa verið ritaðar og útgefnar í beinum tengslum við muni safnsins. Þá er algengt að nemendur á efri skólastigum sem og sérfræðingar á sviði textíls eða sagnfræði leiti til safnsins vegna ritgerða, rannsóknarvinnu eða annara verkefna. Hér er fyrst og fremst verið að opna safnið enn betur fyrir miðlun, sköpun og rannsóknum. Þá er haldið utan um safnkostinn hvað varðar skráningu, ljósmyndun, varðveislu og forvörslu,“ bætir hún við.

Viðburðir

Fyrir utan hefðbundið safnastarf stendur safnið fyrir fjölbreyttum viðburðum, svo sem árlegum stofutónleikum sem eru eins og sumarsýningarnar mjög ólíkir á milli ára og má nefna Alexöndru Chernyshovu, sópran og tónskáld í hittifyrra, Harald Guðmundsson (Halla Jass) ásamt fylgdarliði síðastliðið sumar og nú nýverið Sigurdís Trio ásamt meðleikurum frá Póllandi og Ungverjalandi. Við höfum líka haft kammerog sinfóníutónlist sem og dægurlagatónlist, af nógu er að taka og hljómburður einstaklega góður í opna rými safnsins. Fróðlegir og skemmtilegir fyrirlestrar, upplestur á aðventu, námskeið, fyrir svo utan sérstakar heimsóknir nemenda allt frá grunnskólaaldri til fullorðinsára, innlendra og erlendra, eru fastir liðir í starfsemi safnsins.

Kaffi og kleinur eru gjarnan í boði eftir tónleika eða aðra viðburði í safninu.

Opnunartími

Safnið er opið á sumrin frá 1. júní til 31. ágúst en á öðrum tímum er hægt að hafa samband við forstöðumann sem opnar sérstaklega fyrir hópa. Heimasíða safnsins www.textile.is er afar upplýsandi og hjálpleg.